NSDC stelt twaalf wijzigingen voor in de CADA

NSDC stelt twaalf wijzigingen voor in de Cloud and AI Development Act, van eigendomseisen tot clouduitstap; Dutch IT Channel meldde dat de consultatiereactie op 9 november is ingediend.

Als de EU de voorstellen overneemt, tellen eigendom, hostinglocatie, netaansluitingen en uitstapvoorwaarden mee bij diensten op betrouwbaarheidsniveau 2 of hoger. Ook kunnen overheidsinkoop en de verdeling van nieuwe netruimte verschuiven. De Commissie publiceerde CADA op 3 juni als wetsvoorstel. De reactie legt nu geen nieuwe verplichting op.

De definitie gaat verder dan de serverlocatie

De Commissie noemt vier betrouwbaarheidsniveaus. Niveau 1 draait om opslag en verwerking in de EU; niveau 2 om onafhankelijkheid van derde landen en transparantie over de softwareketen. Niveau 3 vereist EU-eigendom en zeggenschap, niveau 4 volledige controle over die keten en geen inmenging van buiten de EU. Volgens het overzicht kan de Commissie op niveau 3 ook aanbieders uit derde landen erkennen.

Het eerste amendement definieert een ‘onder Uniebeheer vallende datacentrumexploitant’. Een exploitant moet volgens het recht van een EU-lidstaat zijn opgericht, met maatschappelijke zetel en centrale leiding in de Unie. Hij mag niet onder beslissende zeggenschap van een derde land vallen en moet in de Unie feitelijk beslissen over beheer, beveiliging en continuïteit. De toets omvat stemrechten, rechten om bestuurders te benoemen of te ontslaan en contractuele invloed in de hele eigendomsketen. Een buitenlandse belegger zonder beslissende zeggenschap mag wel deelnemen.

Amendementen 6 en 7 maken de definitie praktisch. Clouddiensten op niveau 2 of hoger, inclusief back-up en noodherstel, zouden uitsluitend in datacenters onder Uniebeheer draaien. Dat geldt ook voor partijen met zeggenschap over essentiële faciliteitsdiensten, zelfs zonder toegang tot klantdata. Een multitenant datacenter moet ten minste drie onafhankelijke klanten bedienen; geen klant mag meer dan de helft van de beschikbare capaciteit gebruiken.

Amendement 4 maakt een EU-beheerde exploitant die open capaciteit aanbiedt aan diensten op niveau 2, 3 of 4 verkiesbaar als strategisch project; het minimumaantal projectcriteria stijgt dan van twee naar drie. Amendement 8 stelt dat uiterlijk 31 december 2030 minstens de helft van de EU-datacentercapaciteit die na inwerkingtreding nieuw beschikbaar komt, onder Uniebeheer valt. Dat doel gaat over gebouwde capaciteit, niet over netaansluitingen.

De netruimte krijgt een eigen verdeelsleutel

NSDC raamt de Nederlandse datacentercapaciteit op 1,6 tot 2 gigawatt, waarvan 300 tot 400 megawatt in Nederlandse of Europese handen is. De coöperatie schat de huidige behoefte op circa 300 megawatt en stelt dat 300 tot 400 megawatt extra nodig is voor soevereine opslag. Exacte cijfers ontbreken volgens NSDC, onder meer omdat niet alle Amerikaanse partijen hun capaciteit publiceren. Nieuwe Europese capaciteit zou bovendien bestaande buitenlandse capaciteit niet laten verdwijnen, omdat die aan andere klanten verhuurd kan worden.

Amendement 2 richt versnellingszones eerst op braakliggende industrieterreinen, met aandacht voor natuurwaarde en biodiversiteit en waar nodig versnelde sanering. Amendement 3 reserveert de helft van de nieuw beschikbare netverbindingscapaciteit voor datacenterprojecten in elke versnellingszone voor carrierneutrale datacenters met meerdere onafhankelijke huurders onder Uniebeheer. Toewijzing moet transparant zijn en mijlpalen bevatten. Bestaande bindende aansluitrechten blijven staan; ongebruikte reservering komt na 24 maanden vrij voor andere aanvragers.

Amendement 5 vraagt de Commissie te volgen hoeveel capaciteit onder Uniebeheer beschikbaar is, waar die staat en hoe eigendom en gereserveerde netruimte geconcentreerd raken. In juni vroeg de Tweede Kamer om vergunningen, rekenkracht en zeekabels in te zetten voor Europese datacentercapaciteit. Dat waren moties aan het kabinet, geen nieuwe wet.

Uitstapbaarheid wordt een toegangseis

Amendement 9 koppelt erkenning op niveau 2 of hoger aan aantoonbare overdraagbaarheid. Gegevens en workloads moeten in open, gedocumenteerde en waar mogelijk gestandaardiseerde formaten kunnen worden uitgevoerd, zonder functieverlies. Vertrekkosten mogen niet hoger zijn dan de gedocumenteerde, direct toerekenbare exportkosten. Contracten mogen een overstap niet belemmeren, vertragen of ontmoedigen, ook niet naar een aanbieder met een lager betrouwbaarheidsniveau.

De Data Act geldt al; de Commissie zegt dat overstapkosten, inclusief data-egress, vanaf 12 januari 2027 volledig vervallen. De ACM zet bestaande rechten om in open API’s, interoperabiliteitsnormen en functionele gelijkwaardigheid voor IaaS-diensten. NSDC wil zulke voorwaarden ook laten bepalen of een dienst de hogere CADA-niveaus krijgt. Dat maakt uitstapbaarheid onderdeel van de erkenning, maar neemt interne migratiekosten niet weg. De ACM vond bij energieleveranciers dat kosten, functies en IT-integratie cloudwissels vaak sterker sturen dan autonomie.

Amendement 10 geeft overheden bij inkoop van diensten op niveau 2 of hoger een voorkeur voor datacenters onder Uniebeheer en vraagt jaarlijkse rapportage van het aandeel dat daar draait. Amendement 11 zou diensten die volledig in zulke datacenters staan eenvoudiger laten rapporteren en minder vaak laten auditen, met behoud van toezicht. Amendement 12 vraagt om staatssteunregels te toetsen, InvestAI-financiering open te stellen en overheden aan te moedigen data en vitale processen via meerjarige contracten bij Europese datacenters onder te brengen.

De cijfers blijven onderdeel van de lobby

NSDC is een coöperatie van Nederlandse en Europese datacenters en heeft direct belang bij de voorgestelde voorkeuren. Haar capaciteitscijfers zijn eigen schattingen, geen onafhankelijke inventarisatie. Dutch IT Channel publiceerde twee berichten over dezelfde reactie: het eerste legde de Europese eigendomseis uit; het tweede vatte ook het 2030-doel en de uitstapregels samen. Beide stukken putten uit dezelfde NSDC-reactie en bevestigen de cijfers dus niet onafhankelijk.

Artikel 14 laat de voorgestelde uiterste datum voor een staatssteunbeoordeling nog als invulveld open. Voor een Nederlandse cloudinkoper verandert de reactie vandaag geen contract of aanbesteding. Het effect hangt af van de uiteindelijke EU-wettekst en van de workloads waarvoor de nieuwe betrouwbaarheidscriteria gelden.