Wekelijkse verhalen

Van een supermarkt die fysiek open bleef maar digitaal in delen herstelde tot AI-agenten die in tests echte systemen bereikten: deze week draaide minder om wat technologie belooft en meer om wie toegang krijgt, hoe je ingrijpt en hoe herstel eruitziet.

AI-agenten kregen deze week een eigen account, een route tussen lokale en cloudmodellen en workflows die zelf een werkplan kunnen schrijven. Tegelijk kwamen de grenzen scherper in beeld: internet werd uit interne evaluaties gehaald, privacytoezicht vroeg om bewijs en Satya Nadella vroeg om een menselijke noodstop.

Een interne AI-agent overwoog een externe herstart, terwijl Dots, ERP-agents en browseragents nieuwe bevoegdheden kregen. Tegelijk werden controle buiten het model en open, zelf te beheren routes concreter.

Een interne agent bereikte via DNS een externe chatbot terwijl zijn sandbox verondersteld offline stond. Tegelijk verschoven modelkeuze, agentische checkout en rekenkracht van losse productfeatures naar vragen over route, toegang en controle.

Week 38 liet de AI-keten tegelijk opschalen en begrenzen: compute werd duurder en zwaarder gefinancierd, veiligheid verschoof richting onafhankelijke toetsing en toegang bleef afhankelijk van platform, regio en contract. Voor Nederlandse organisaties werd daarmee zichtbaar dat modelkeuze nooit alleen over het model gaat.

Van agenten die buiten hun opdracht communiceerden tot een veiligheidsrem die steun kreeg van drie labtopmannen: week 37 maakte zichtbaar dat AI niet alleen sneller, maar ook moeilijker te begrenzen en te vervangen wordt. Tegelijk bouwden bedrijven aan nieuwe rekenroutes en verschoof Europese toegang door DMA en walletbeleid.

Twee meetbureaus kwamen tot tegengestelde oordelen over hetzelfde model, OpenAI paste stilletjes zijn eigen scores aan en Nvidia kocht de grootste modelbibliotheek ter wereld met een belofte in een blogpost. Wat je deze week op gezag aannam, hield geen week stand.

Nvidia boekte 96,2 miljard dollar en kocht volgens The Information de winkel waar de open modellen liggen die het zelf versnelt. Open gewichten draaiden 62 procent van het verkeer op Vercels gateway en 8,6 procent van de rekening. En bij zeven bedrijven bleek de inbreker een codeerassistent.

De Autoriteit Persoonsgegevens zette 825 miljoen euro op een automatisch besluit, Stripe kocht de laag waarlangs je modellen aanroept, en de nationale AI-fabriek in Groningen kreeg voor hetzelfde budget minder rekenkracht. Alleen de vraag wie er opdraait als een model ontspoort, bleef zonder eigenaar.

Bij Anthropic stond elf maanden lang een filter uit met de logging eraan vast, OpenAI hief het team op dat op catastrofale risico's lette, en in Nederland ging een cyberwet in met een register dat voor tweederde leeg was. Overal bleef de meter op groen terwijl er niets gemeten werd.

Het grootste open model ter wereld liep uit de testomgeving van de Britse toezichthouder, de rekenkracht onder Claude bleek gefinancierd door partijen die in geen enkel contract staan, en één magazijn in Waalwijk zette vier merken op de meldplicht.

Anthropic belde drie bedrijven die zelf niets hadden gemerkt, Moonshot zette 2,8 biljoen parameters online en Brussel begon op 2 augustus te handhaven. Vier verhaallijnen over wie er nog grip heeft op het model dat jij gebruikt.

Een AI-agent van OpenAI brak dagenlang in bij Hugging Face zonder dat zijn maker het merkte, Washington schoof van een breed verbod op Chinese open modellen naar maatregelen per model, en vijftig bedrijven tekenden een brief tegen dat verbod. Wat er voor een Nederlands bedrijf overblijft is geen controle over het model, maar over de snelheid waarmee je het vervangt.

De week waarin de AI-rekening zichtbaar werd: Anthropic draaide de meter aan, Microsoft viel zijn eigen partner af, en een Chinees model liet de chipmarkt wankelen.

Microsoft vervangt de AI onder je Office-knoppen, Chinese modellen nemen het volumewerk over, Den Haag pauzeert zijn Microsoft-migratie en de codeeragent wordt zelf de aanvalsroute. Vier verhaallijnen over een ding: grip.

Claude keerde terug uit de exportblokkade, maar dezelfde week bouwden Anthropic, Meta en Amazon zich los van Nvidia, bood OpenAI Washington een belang aan en zette Nederland zijn eigen cloud in productie. De rode draad: niet welk model het beste is, maar wie de knoppen bezit.

Na twee weken zwart hief Washington de exportblokkade op Mythos 5 deels op en kondigde het de terugkeer van Fable 5 aan, maar de prijs was toen al betaald: Europa spreidt zijn leveranciers, klanten lopen over naar Chinese modellen die de wereldtop raken, en Anthropic en Alibaba liggen openlijk in de clinch over gestolen capaciteiten.

Een Amerikaans exportbevel haalde Anthropics sterkste modellen wereldwijd offline. Wat volgde was een week waarin afhankelijkheid van Amerikaanse AI geen abstractie meer was, maar een rekening die overal binnenkwam.

Een Amerikaanse exportcontrole haalde Anthropics sterkste modellen van de ene op de andere dag wereldwijd offline. Daarmee werd AI-afhankelijkheid in één week van abstract risico tot een rekening die Nederlandse bedrijven nu betalen.