Zweedse rechter dwingt Google tot miljardenschade voor het voortrekken van de eigen prijsvergelijker

Google moet ongeveer 14,3 miljard Zweedse kronen, omgerekend zo'n 1,3 miljard euro (circa 1,5 miljard dollar), betalen aan PriceRunner, de prijsvergelijker die in handen is van betaalbedrijf Klarna. Dat besliste de Zweedse Patent- en Marktrechtbank in Stockholm op woensdag 1 juli. Het is de grootste schadevergoeding die een Zweedse rechter ooit in een mededingingszaak heeft toegekend, en de zaak draait om een verwijt dat elke ondernemer die van Google-verkeer leeft direct raakt: zelfbevoordeling.

Waar de zaak over ging

PriceRunner, in 2022 overgenomen door het Zweedse Klarna, verweet Google jarenlang de eigen prijsvergelijkingsdienst bovenaan de zoekresultaten te zetten en concurrerende vergelijkers weg te drukken. Volgens de rechtbank leidde dat tot aantoonbaar omzetverlies. PriceRunner claimde compensatie voor gemiste winst in het Verenigd Koninkrijk sinds 2008 en in Zweden en Denemarken sinds 2013.

De eis was fors: inclusief opgelopen rente vroeg PriceRunner zo'n 78 miljard kronen. Daarvan kende de rechter ongeveer een vijfde toe. "De schadevergoeding is, ondanks het feit dat PriceRunner niet volledig in het gelijk is gesteld, zonder twijfel de grootste die ooit in een Zweedse mededingingszaak is toegekend", aldus rechtbankfunctionaris Linda Kullberg in de toelichting van de rechtbank.

Klarna zelf becijfert de toegekende schade inclusief rente op ongeveer 1,97 miljard dollar (grofweg 1,7 miljard euro), maar tekent aan dat het bedrag na aftrek van afspraken met oud-aandeelhouders van PriceRunner, de procesfinancier en belasting lager uitvalt, zo laat het bedrijf in een verklaring weten. Beleggers reageerden duidelijk: het aandeel Klarna steeg zo'n 7,5 procent, terwijl Alphabet, het moederbedrijf van Google, licht daalde.

Geen incident, maar een patroon

De uitspraak staat niet op zichzelf. Ze bouwt voort op het Europese boetebesluit uit 2017, toen de Europese Commissie Google 2,42 miljard euro beboette voor precies dezelfde praktijk: het eigen Google Shopping bevoordelen boven kleinere Europese vergelijkers. Het hoogste EU-hof hield die boete in 2024 in stand. Wat nu verandert, is dat een nationale rechter dat vastgestelde misbruik vertaalt naar een concrete schadevergoeding aan een individueel bedrijf. Een boete gaat naar de staatskas, schadevergoeding gaat naar het gedupeerde bedrijf.

Google is het niet eens met het vonnis. Het bedrijf zegt zijn shoppingadvertenties sinds 2017 te hebben aangepast en zijn juridische opties te overwegen, wat op hoger beroep wijst. Reken er dus op dat het exacte bedrag en de uitkomst nog jaren onzeker blijven.

Het is niet de enige Europese zaak waarin Google's rol in de zoekresultaten juridisch onder vuur ligt. Eerder oordeelde een Duitse rechter dat Google aansprakelijk is voor onjuiste AI-zoekoverzichten. De rode draad: de manier waarop de zoekmachine informatie en aanbieders rangschikt, is steeds vaker een kwestie voor de rechter.

Wat dit betekent voor jouw bedrijf

Voor de meeste Nederlandse ondernemers is Google geen partij in een rechtszaal, maar de vindplaats waar klanten je product ontdekken. Juist daarom is deze uitspraak relevant. Ze bevestigt zwart op wit dat een platform dat tegelijk marktmeester en concurrent is, zijn eigen diensten kan bevoordelen ten koste van anderen, en dat dat nu ook tot een private schadeclaim kan leiden, niet alleen tot een boete van een toezichthouder. Voor een prijsvergelijker, marktplaats of vergelijkingssite die met een Google-dienst concurreert, ligt er nu een Europees precedent om verloren omzet daadwerkelijk te verhalen.

Maar de bredere les zit in de afhankelijkheid zelf. Wie zijn hele klantenstroom bouwt op de zichtbaarheid die een enkele poortwachter je gunt, staat zwak op het moment dat die poortwachter de rangschikking verandert of zijn eigen dienst voortrekt. Dat pleit ervoor je afhankelijkheid te spreiden en meer te halen uit het bezoek dat je al hebt, bijvoorbeeld door meer omzet uit je bestaande webshopbezoek te halen met slimme personalisatie in plaats van steeds duurder verkeer bij te blijven kopen.

De zaak-PriceRunner laat zien dat de Europese rechtspraak zelfbevoordeling door dominante platforms serieus begint af te straffen. De praktische conclusie voor jou is tweeledig: je staat juridisch sterker dan je dacht als een platform je oneerlijk wegdrukt, en tegelijk is elke euro omzet die niet van Google's welwillendheid afhangt, een euro die niemand zomaar van je kan afnemen.