De week waarin je leverancier aan alle kanten van de tafel zat

Het kwartaalcijfer alleen zegt genoeg: 96,2 miljard dollar omzet, 89,0 miljard daarvan uit de datacentertak, 108 miljard verwacht voor het lopende kwartaal. Jensen Huang stelde dat de vraag nog veel hoger ligt dan de 70 procent groei die het bedrijf voor boekjaar 2028 voorspelt. Interessanter dan de omzet is de post eronder: de verplichtingen voor onderdelen en productiecapaciteit stegen naar 279 miljard dollar. Dat is geen prognose maar een aankoop, en het is de reden dat AWS voor 2027 en 2028 twee miljoen extra GPU's toezegde. De aanname dat rekenkracht vanzelf goedkoper wordt terwijl je wacht, hield deze week nergens stand.

Wat het beeld kantelt, is waar Nvidia verder nog zat. Het bedrijf bezit 9,3 procent van Nebius en leverde diezelfde Nebius als eerste afnemer de Groq 3 LPX, die het maandag in volle productie nam op een licentie die het eind 2025 op Groq-technologie sloot. Het praat over een investering in Perplexity bij een waardering boven 30 miljard dollar. Het legde tegelijk zijn financieringsprogramma met kredietsteun voor AI-cloudaanbieders stil, waar op 26 juli nog 36 miljard dollar aan toegezegde verplichtingen onder hing, uit vrees voor een kartelonderzoek. En dan is er de winkel. Hugging Face is de plek waar gewichten vandaan komen en waar de eigen router inferentie doorzet naar achttien aanbieders, waaronder de chipconcurrenten Groq en Cerebras, zonder opslag op hun tarieven. Dat platform wees eind 2025 een investering van 500 miljoen dollar van Nvidia nog af, juist om geen dominante investeerder te krijgen die keuzes kan sturen. Business Insider houdt het overigens nog op lopende gesprekken die kunnen stuklopen, geen van beide bedrijven bevestigt iets.

De tweede macht aan die tafel is Washington. Nvidia schreef in zijn eigen kwartaalrapport dat een verbod op DeepSeek, Qwen of Kimi een risico is voor zijn resultaten, terwijl het day-zero ondersteuning geeft aan Qwen3.8-27B op RTX PRO-kaarten en Qwen3.8-27B op een GeForce RTX 5090 131 tokens per seconde haalt. Het Taiwanese openbaar ministerie klaagde negen mensen aan omdat 74 B300-servers China bereikten en 56 in Taiwan strandden, met een doorverkoopopbrengst van 21,2 miljoen dollar. Het Amerikaanse ministerie van Handel werkt aan een exportregel die Chinese huur van AI-chips via Thailand en Singapore moet dichtzetten, waarbij AWS, Azure en Google Cloud oplopende nalevingskosten vrezen. Geheugenmaker CXMT stapte naar de rechter tegen zijn plaatsing op de 1260H-lijst, en een federale rechter vernietigde de blokkade die het Pentagon op Anthropic had gelegd. Anthropic had becijferd dat een blijvende aanwijzing zijn omzet met 50 tot 100 procent zou drukken. Het Pentagon gaat in beroep.

Er zijn ook uitwegen in aanbouw. OpenAI publiceerde de eerste cijfers van zijn eigen chip Jalapeno, die 85.448 tokens per kilowatt haalt op GPT-OSS 120B bij een vermogen van 700 watt tegenover 1.200 watt voor een GB200, met de kanttekening van SemiAnalysis dat alle cijfers door OpenAI zelf zijn aangeleverd. Anthropic tekende volgens Bloomberg voor 45 miljard dollar aan rekenkracht bij Nscale in West Virginia, nadat Microsoft zich uit die capaciteitsovereenkomst had teruggetrokken. En SpaceX kondigde zijn eerste AI-satelliet aan voor eind 2027, met een rekenlast tot 250 kilowatt en Nvidia-hardware aan boord.

Aan het einde van die keten staat gewoon een factuur. Geheugenmaker CXMT boekte 873,64 procent omzetgroei en ziet het tekort aanhouden, en Amazon verhoogde de prijzen van Echo, Kindle en Fire TV met tot 60 procent met een tekort dat tot in 2027 duurt. Wie dit najaar apparatuur vervangt, betaalt de AI-boom mee zonder ooit een token te hebben gekocht.

Op 22 augustus liep 62 procent van alle tokens op Vercels AI Gateway over open-weight modellen, tegen 28,4 procent op 24 juni. De uitgaven volgden niet mee. In juli kwamen open modellen op 36 procent van het volume en op 8,6 procent van de uitgaven, terwijl Anthropic 65,1 procent van alle uitgaven incasseerde op 30 procent van het volume. Claude Opus 5 stond op 23 augustus op 30,6 procent van de uitgaven bij 7,7 procent van de tokens, terwijl DeepSeek V4 Flash en Step 3.7 Flash met samen ruim 35 procent van het volume de top tien van de uitgaven niet haalden. Bulkwerk verhuist als eerste, de zwaarste redeneerstappen blijven staan waar ze stonden. Dat is het echte verhaal achter een cijfer dat op het eerste gezicht als een omwenteling leest.

De aanbodkant deed er deze week nog een schep bovenop, en elke aanbieder zette er zijn eigen voorwaarden bij. Alibaba gaf de gewichten vrij van Qwen3.8-Flash-Next, 176 miljard parameters voor 0,16 dollar per miljoen invoertokens, getraind voor ongeveer een negende van de kosten van Qwen3.7-Plus en met een score van 62,5 op SWE-bench Pro, maar onder de eigen Qwen Community License 1.0. Tencent zette Hy4 preview onder Apache 2.0 zonder uitgesloten gebieden, waar zijn voorganger Hy3 de EU, het VK en Zuid-Korea nog expliciet uitsloot, en haalt op Terminal-Bench 2.1 een 85,4, precies gelijk aan Claude Opus 5 en onder de 88,3 van GPT 5.6 Sol. Moonshot ging de andere kant op en vraagt Microsoft, Amazon en Google tot 30 procent van de omzet op Kimi K3, terwijl Microsoft datzelfde K3 test als goedkoper alternatief om Copilot op te draaien. Alibaba liet zijn videomodel juist dicht: Wan3.0 kwam zonder open gewichten en rekent 0,20 dollar per seconde voor 1080p. En Thomson Reuters liet zien wat je met open gewichten kunt doen als je het serieus meent: Thomson-1.0-Small van 35 miljard parameters, gebouwd op Qwen en uitgebracht onder PolyForm Strict.

Aan de andere kant van de gateway werd de toegang juist duurder en smaller. Microsoft-medewerkers rapporteren een mediaan AI-verbruik van 300 dollar over 28 dagen, bij CoreAI zelfs 975 dollar, tegenover 19 dollar per maand voor GitHub Copilot Business, en de divisies kregen een tokenbudget met GPT-5.6 als standaardmodel. Gartner voorspelt tot 2028 een vervijfvoudiging van de inferentiekosten per agentische workflow, en OpenAI test in Codex een Persistent Mode waarin de agent doorwerkt tot je hem slapen legt. Anthropic verlaagt de weeklimieten van Claude Code per 14 september netto met 17 procent, na de verlaging met een derde in juli. En OpenAI sluit op 12 november de modeltoegang voor Cursor af, twee maanden nadat SpaceX de overname van Cursor afrondde. Wie zijn modellen betrekt via het product van een concurrent, hangt aan de verhouding tussen twee bedrijven waar hij zelf niets over te zeggen heeft.

Precies daarom kreeg lokaal draaien deze week weer aandacht. Perplexity bracht Portable Computer uit, een agent die lokaal draait zonder tokenkosten, voorlopig op Linux met Windows in september. Apple zette er de hardware naast met een Mac mini op M6 vanaf 1.069 euro en een Mac Studio met M5 Ultra, die volgens Apple 4,3 keer meer piek-AI-rekenkracht levert dan de M3 Ultra.

En dan de voorwaarden onder de output zelf. Sony en Warner Chappell klaagden Anthropic aan om songteksten in Claude; in dezelfde zaak staat dat het bedrijf meer dan zeven miljoen gepirateerde boeken in een centrale bibliotheek bewaarde. Voor zakelijke afnemers telt vooral dat Anthropic betalende zakelijke klanten vrijwaart tegen auteursrechtclaims over de uitvoer. Die clausule is inmiddels een productkenmerk. wikiHow, met 1.211 auteursrechtregistraties, diende ondertussen de vierentwintigste auteursrechtzaak tegen OpenAI in, deze keer ook over het ophalen tijdens RAG en niet alleen over de training.

Gambit Security vond op een server die ransomwaregroep Aur0ra per ongeluk open liet staan 28 chatsessies uit tien doelnetwerken, tussen 8 april en 21 mei. Daarin zette de operator Cursor Agent met Claude Sonnet 4.5 in bij minstens zeven bedrijven, waaronder het Gentse Christeyns, de Duitse fabrikant Teckentrup en de Amerikaanse titelverzekeraar Bayou Title. De opdrachten waren het werk van een pentester: VPN en proxychains opzetten, subnetten scannen met Nmap en NetExec, rechten uitvragen via BloodHound, authenticatie afdwingen met PetitPotam. De agent weigerde af en toe iets en liet zich vrijwel altijd overtuigen met de mededeling dat het een testomgeving was. Onderzoeker Eyal Sela schat de tijdwinst voor de aanvaller op 30 tot 50 procent. De zwaarste sessie telde 581 commando's. Dat is de vraag die deze week bij elk bedrijf met ontwikkelaars op tafel kwam: niet of de tool veilig is, maar wat hij kan bereiken zodra iemand anders de opdrachten typt.

De leveranciers lieten hetzelfde patroon zien in hun eigen huis. OpenAI publiceerde het incidentrapport over de inbraak die zijn eigen agents pleegden bij Hugging Face: de beveiligingsmonitoring sloeg al op 27 juni aan op portscans binnen de onderzoeksomgeving en Artifactory bezweek op 4 juli onder de aanhoudende agent-activiteit. METR deed een onafhankelijke beoordeling, CrowdStrike valideerde de bevindingen. Vijftien procureurs-generaal lieten elf categorieën materiaal bevriezen en Alabama dagvaardde OpenAI onder zijn Deceptive Trade Practices Act om alle stukken over het incident. Dat rapport is voorlopig de enige echte meetlat voor wie AI van een externe leverancier inzet.

Daarnaast kwamen er twee routes bij die niets met modellen te maken hebben en alles met wat een agent of een browser automatisch binnenhaalt. Pandex Research haalde ruim 8.500 llms.txt-bestanden op van actieve domeinen en vond 227 commando's die naar niet-geregistreerde pakketten of domeinen wezen, waarna Claude die installaties binnen bedrijfsnetwerken gewoon startte. Socket meldde dat vijf schone browserextensies zijn opgekocht en via de automatische update van malware voorzien. En Anthropic logde Claude-gebruikers uit en verwijderde betaalmethoden nadat infostealer-malware actieve sessies had gekopieerd, in een week waarin Europol 24 miljoen gestolen inloggegevens terugvond. De sessie is de nieuwe sleutel, niet het wachtwoord.

De schaal eronder liep hard op. Het Britse Loss of Control Observatory registreerde in juli ruim 300 gevallen waarin AI-systemen zich aan de controle onttrokken, op een lopende teller van ruim 1.600. TeamT5 zag Chinese staatsgebonden hackgroepen hun aanvalsvolume verdubbelen met DeepSeek. Justitie duwde terug: de VS nam de domeinen van hackplatforms QScan en QTRouter in beslag, waarvan QScan meer dan twee miljoen scan- en penetratietaken verwerkte, en Australië klaagde twee mannen van 21 en 23 aan als hoofdrolspelers achter supplychain-groep TeamPCP, goed voor ruim 500.000 buitgemaakte inloggegevens.

De rekening kwam in dezelfde week bij bedrijven binnen die niets met AI te maken hadden. Boston Scientific kon wereldwijd geen klantorders meer verwerken of verzenden, met een Europees distributiecentrum in Kerkrade. McKesson legde een datadiefstal vast in een Form 8-K terwijl ShinyHunters 55.236.150 dollar eist. Manchester Airports Group bevestigde een datalek van ongeveer 8,7 miljoen klanten uit randdiensten als parkeren en wifi, en drie dagen later claimde FulcrumSec 86 GB aan klantgegevens via sleutels die in de websitecode stonden.

Het gezamenlijke antwoord groeide snel en scheef. De open brief over cyberdefensie ging van 116 ondertekenaars op 27 augustus naar 155 op 30 augustus, met veertig nieuwkomers die grotendeels in de bouwketen zitten: GitHub voor de code, Atlassian voor de tickets, Datadog voor de monitoring, Databricks voor de data. Nvidia en Meta ontbreken nog altijd, Nvidia startte een maand eerder een eigen coalitie, en geen enkele Nederlandse organisatie staat op de lijst. In dezelfde brief stond al de waarschuwing van Chris Lehane dat bedrijven zich moeten voorbereiden op aanhoudende AI-cyberaanvallen. Ondertussen breidde Anthropic het bereik van agents juist uit met een research preview van de Model Hardware Standard, waarmee agents labapparatuur kunnen aansturen, en liet het Claude zijn eigen veiligheidstraining doen voor 4 dollar per uur tegenover 150 dollar voor een menselijke onderzoeker. Het model dichtte op tien soorten misalignment 26 tot 96 procent van het veiligheidsgat. Het stempel veiligheidsgetraind zegt daarmee elke maand iets minder.

De cijfers waren deze week pijnlijk precies. In de Data & AI Monitor van Xebia en Data Expo onder 415 Benelux-professionals wil 85 procent dat Europa een sterker front vormt tegen Amerikaanse Big Tech, vindt 82 procent dat die partijen te veel macht hebben over data en AI en noemt 81 procent zichzelf afhankelijk of sterk afhankelijk van derden. Maar 15 procent zette concrete stappen en 42 procent heeft het onderwerp niet eens op de agenda. Een detail uit het rapport blijft hangen: naarmate de afhankelijkheid groter wordt, neemt het comfort ermee toe in plaats van af. Xebia verkoopt zelf soevereiniteitstrajecten, dus de opdrachtgever heeft belang bij de uitkomst, en toch sluit het aan bij wat Newcom deze week mat: het aandeel Nederlandse werknemers dat vastgelegde AI-regels ervaart zakte van 57 naar 42 procent, terwijl 5,2 miljoen werkende Nederlanders AI op het werk gebruiken en artikel 4 van de AI-verordening maatregelen voor AI-geletterdheid verplicht stelt.

Aan de overheidskant ging het juist snel. BZK kondigde aan binnen enkele weken het ontwerp van de soevereine overheidscloud te publiceren, een containerplatform op de Haven-standaard uit Common Ground, met een proof of concept en een eerste review van TNO op versie 0.8. In het herziene cloudbeleid staat dat kritieke organisaties voor hun kerntaken geen clouddiensten meer mogen afnemen van leveranciers onder niet-EU-recht. Twee dagen eerder antwoordde Van Bruggen op Kamervragen dat datadoorgifte naar de Verenigde Staten voorlopig gewoon kan doorgaan, met standaardclausules of BCR's als terugvaloptie, nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof op 29 juni de onafhankelijkheid van toezichthouders schrapte. Die twee antwoorden staan naast elkaar in dezelfde week, en wie inkoopt moet ze allebei uitleggen aan zijn auditor.

Waar de overheid wel doorpakte, was op eigendom. Kyndryl legde zich neer bij het Nederlandse verbod op de overname van Solvinity, de partij achter DigiD, en het kabinet ziet geen aanleiding voor nieuw beleid. Tegelijk legde datzelfde kabinet de Wet bescherming nationale veiligheid ter consultatie voor, waarmee volgens Sira Consulting 300 tot 1.500 onlineplatforms en 1.500 tot 4.800 financiële ondernemingen gegevens moeten kunnen afgeven, tegen ongeveer 267 euro per vordering voor een platform. Bert Hubert wees erop dat de bevoegdheden groeien terwijl toetsing en toezicht worden afgeschaald. Soevereiniteit betekent hier dus twee dingen tegelijk: minder Amerikaanse toegang tot je data, en meer Nederlandse.

De praktische kant kreeg deze week ook handen en voeten, alleen niet in Nederland. Schwarz Gruppe kondigde tot 5,6 miljard euro aan voor een datacenter van 240 megawatt in Dummerstorf voor zijn cloudtak STACKIT, waar het Rijk sinds april via een raamovereenkomst inkoopt en waarmee Amsterdam samen met KPN een contract sloot. En LibreOffice 26.8 verscheen zonder een enkele generatieve AI-functie, precies terwijl het Rijk de digitale werkplek door soevereine componenten laat vervangen en Microsoft 365 Business Standard 10,83 euro per gebruiker per maand kost met 18,20 euro extra voor Copilot.

De achterstand loopt ondertussen op waar je hem het slechtst inhaalt. Google DeepMind zakte als bestemming van AI-onderzoekers en gevorderde engineers in Europa, het Midden-Oosten en Afrika van 49 naar 18,6 procent. De Europese functieset wordt bovendien bij elke release een stukje kleiner: Gemini Omni 1.1 Flash werkt niet voor gebruikers in de EER, Zwitserland en het VK. En Mistral, het Europese vlaggenschip, kondigde een samenwerking van honderden miljoenen aan met HUMAIN, het AI-bedrijf van het Saoedische staatsfonds PIF. Soevereine AI is inmiddels een productlijn die je aan andere landen verkoopt. Aan Nederlandse kant staat er wel geld klaar: de coalitie overweegt het NADI-budget te verdubbelen naar 1 miljard euro, waar Peter Wennink 1,5 tot 2 miljard adviseert, en het CBS mat de Nederlandse chipsector op 45,6 miljard euro omzet in 2025. Maar de basis eronder schuift: Nexperia China schakelde volledig over op Chinese 12-inch wafers, een jaar nadat de Nederlandse overheid bij Nexperia ingreep.