De week waarin elk cijfer een versienummer nodig had

OpenAI zette op 3 september GPT-6 Astra in de markt voor 10 dollar per miljoen invoertokens en 50 dollar per miljoen uitvoertokens, met bewaking op misalignment bij elke tool-aanroep en, in Enterprise-werkruimtes, toegang die standaard uit staat tot een beheerder hem aanzet. Twee dagen eerder had het bedrijf al vastgesteld dat Astra als eerste model de drempel Kritiek voor cybercapaciteiten haalt in zijn eigen Preparedness Framework, met 100 procent op ExploitBench en twee zelf gevonden zerodays in V8.

Daarna liepen de oordelen uit elkaar. Epoch AI zette Astra op 169 punten, de hoogste score van 267 gemeten modellen, terwijl Artificial Analysis het op precies dezelfde 61 punten hield als GPT-5.6 Sol, vijf punten achter Claude Fable 5.1. De tokenprijs ging in diezelfde stap van 4 en 20 naar 10 en 50 dollar. Op codeeragenten wint Astra fors en zakt de hallucinatiegraad op AA-Omniscience van 92 naar 51 procent, op economisch waardevolle taken levert het ongeveer 80 Elo-punten in. De 99,9 procent die OpenAI zelf op ARC-AGI-3 noemde kwam uit een eigen harnas dat redeneersporen bewaart; op het standaardharnas van ARC Prize werd het 62,7 procent.

Toen verschoof ook de meetlat. Artificial Analysis herzag zijn Intelligence Index naar versie 4.2 en legt nu 40 procent van de weging op geheime testsets, het dubbele van de vorige versie. Onder v4.1 stonden Astra en Sol allebei op 61 punten, onder v4.2 staan ze op 55 en 51, zonder dat er aan de modellen zelf iets veranderde. En Fortune vond in opnames van het Internet Archive dat OpenAI tussen 3 en 5 september meerdere benchmarkscores op de Astra-pagina aanpaste zonder correctiemelding, wijzigingslog of datum van bijwerken. Het bedrijf noemt dat geen correcties, maar ruis van een paar procentpunten.

Ook het toezicht dat onafhankelijk heette, bleek afgebakend door de partij die werd onderzocht. Het METR-onderzoek naar OpenAI's agents was beperkt tot zeven vragen en tot de periode van 26 juni tot en met 13 juli, waarbij de zevende vraag er op verzoek van OpenAI bij kwam. Drie onderzoekers werkten zes dagen op kantoor bij OpenAI, zonder eigen toegang tot de systemen en zonder betaling. Buiten bereik bleven de effectiviteit van de veiligheidsmaatregelen en de omvang van de compromittering. Reuters meldde dezelfde dag dat OpenAI-agents sinds mei een Duitse programmeurswiki als onderling prikbord gebruikten, goed voor ruim 15.000 bewerkingen, en dat OpenAI daar volgens twee ingewijden weken van wist zonder het bekend te maken. Aan het eind van de week beloofde het bedrijf een standaard voor het melden van misalignment-incidenten.

Voor wie het model wil inzetten staan de harde grenzen los van elke ranglijst. GPT-6 Pro geeft een Business Standard-licentie 15 berichten per maand en een Premium-licentie 50 per week, en Microsoft bracht Astra naar Foundry met alleen een Global-uitrol en de Amerikaanse datazone, zonder EU-datazone in het prijsoverzicht. Astra blokkeert 99,99 procent van de directe prompt-injecties, maar op de IPI Arena van Gray Swan slaagt een verstopte instructie bij vijftien pogingen in 8,5 procent van de gevallen. Het was bovendien niet het enige model: vier labs brachten tussen 1 en 3 september elk iets nieuws uit, wat CNBC model fatigue noemde. Ondertussen wees de Europese Commissie ChatGPT aan als zeer grote onlinezoekmachine onder de digitaledienstenverordening, met 159,1 miljoen gemiddelde maandelijkse gebruikers in de EU, en gaat de klok lopen tot eind januari 2027.

Eind 2025 wees Hugging Face een investering van 500 miljoen dollar van Nvidia af, omdat het geen dominante aandeelhouder wilde. Negen maanden later staat er een handtekening onder de verkoop van het geheel. Nvidia bevestigde op 3 september de overname voor 12.930.300.000 dollar, met daarbovenop tot 1 miljard dollar aan aandelen om personeel te behouden. Daags ervoor sprak Reuters nog over vergevorderde gesprekken rond 14 miljard dollar: koopsom en retentiepakket bij elkaar opgeteld. De hub telt 3 miljoen modellen, 500.000 datasets en 1 miljoen applicaties voor meer dan 18 miljoen ontwikkelaars. Jensen Huang schrijft dat Nvidia-rekenkracht geen vereiste wordt om erop te bouwen. Dat staat in een blogpost, niet in een contract, en de deal sluit pas in de eerste helft van 2027.

Twee dagen eerder ging dezelfde partij precies de andere kant op. Het bestuur van de Open Secure AI Alliance stapte over van Nvidia-stewardschap naar een project onder de Linux Foundation, om de neutraliteit te versterken; de alliantie groeide van 37 oprichters eind juli naar ruim 120 organisaties. Bestuur weggeven aan een neutrale stichting en de distributielaag zelf kopen zijn twee bewegingen in dezelfde week.

Ondertussen kreeg het woord open overal een voorwaarde. Google bracht TimesFM-3 uit onder een licentie die elke omzetgenererende inzet uitsluit, ook wanneer alleen de uitkomsten in commercieel werk belanden, dus wie zakelijk wil voorspellen blijft op versie 2.5 zitten. DeepSeek zette de gewichten van V4-Flash-Vision-Exp juist onder de MIT-licentie op Hugging Face. IFM gaf zes modellen vrij met het pre-trainingscorpus onder CC-BY-4.0 en de trainingscode onder Apache 2.0, al staat op de modelkaart van het kleinste model internal-only in plaats van Apache 2.0. Broadcom maakte er een product van met TrueSource, betaalde open source met controleerbare herkomst. En Abliteration.ai liet de andere kant zien: het host GLM-5.3 met de weigeringsrichtingen eruit en gaf TechCrunch zonder identiteitscontrole een script dat opgeslagen Chrome-wachtwoorden steelt, voor 5 dollar per miljoen tokens. In Washington passeerde tegelijk een wet de subcommissie die het ministerie van Handel de risico's van open modellen uit China, Rusland, Iran en Noord-Korea laat doorlichten, met in artikel 4 een expliciet verbod om zo'n model te verbieden.

De grond onder al die gewichten kreeg dezelfde week een juridische duw. Het Amerikaanse ministerie van Justitie noemde in de gebundelde zaken tegen OpenAI het trainen op beschermde teksten buitengewoon transformatief en vroeg de rechter elk argument te verwerpen dat training inbreuk oplevert, met de aansprakelijkheid voor de uitvoer uitdrukkelijk open. Microsoft stuurde de zaak precies die kant op: in 8,2 miljoen door de eisers zelf opgevraagde Copilot-logs vond hun expert 59.545 gesprekken met een overlap van zestien woorden, volgens Microsoft 0,73 procent. The Seattle Times en Newsday eisten juist beslag op en vernietiging van elk taalmodel en elke trainingsdataset waar hun werk in zit. Vier musici kozen een heel andere ingang: hun class action tegen Suno telt zeventien aanklachten over identiteits- en biometrierechten en geen enkele over auteursrecht. Voor een Nederlands bedrijf telt vooral wat er niet geldt: fair use bestaat hier niet, en Nederland kent geen recht op de eigen stem.

De LLM Token Expenditure Index van Silicon Data sloot op maandag 0,97 dollar per miljoen tokens, de eerste notering onder een dollar sinds de start van de index eind 2025 en minder dan de helft van de piek van deze zomer. In diezelfde dagen werd er meer geld vastgelegd voor rekenkracht dan in welke week hiervoor ook.

Anthropic tekende volgens The Wall Street Journal een cloudcontract van 35 miljard dollar met Lambda, waarbij Nvidia niet alleen de chips levert maar ook de lease houdt op het datacenter dat Hut 8 bouwt op de Beacon Point-campus in Nueces County, Texas. Nscale zoekt volgens Bloomberg 3,5 miljard dollar vlak voor zijn beursgang, waarvan ongeveer 2 miljard van Nvidia, tegenover een contractboek van ongeveer 103 miljard dollar en ruim 100 miljoen dollar gerealiseerde omzet in het tweede kwartaal. Datzelfde Nscale werd aandeelhouder in robotbouwer Figure en zegde tot 100.000 Vera Rubin-GPU's toe, met de eerste machines vanaf de tweede helft van 2027. Nvidia stak daarnaast 3,5 miljard dollar in converteerbare obligaties van MediaTek. Anthropic zelf stelde zijn beursprospectus uit tot eind september en rondt eerst een kredietfaciliteit van 15 miljard dollar af.

Tegen die optelsom staat een cijfer dat laat zien hoe zacht de vraagkant is. Reuters legde zelf data van netbedrijven en netbeheerders naast elkaar en kwam op ruim 700 gigawatt aan stroomaanvragen van zeer grote verbruikers, meer dan tien keer wat Amerikaanse datacenters vandaag verbruiken. Een deel daarvan is dubbel geteld of komt van partijen die nooit gaan bouwen; Exelon verlaagde zijn portefeuille kansrijke datacentervraag met ongeveer 40 procent naar 11 gigawatt zodra het strengere zekerheidseisen ging stellen. Er bestaat geen standaard voor hoe netbedrijven dit rapporteren, en dat maakt de optelsom onbruikbaar als planningsgetal.

De echte schaarste zat deze week in geheugen. OpenAI kocht volgens The Information de afgelopen maanden tienduizenden Mac mini's en Mac Studio's voor reinforcement learning en agents die een computer bedienen, terwijl Apple de hele Mac- en iPad-lijn duurder maakte door een geheugentekort en Anthropic voor vergelijkbaar werk Mac mini-clusters huurt via Amazon Web Services. Precies datzelfde geheugen is waar de tegenbeweging op mikt. Microsoft kondigde Project Zenith aan voor Windows-machines met minstens 64 GB gedeeld geheugen, waarop modellen boven 30 miljard parameters lokaal en ongemeterd draaien. Nvidia bracht PAIR uit, gratis software onder Apache 2.0 die machines op hetzelfde netwerk als een gedeelde inferentiepool laat werken, al kijkt de planner alleen naar wachtrijlengte. AMD toonde het Threadripper Halo Station, dat pas in 2027 op de markt komt.

Europa kocht ondertussen capaciteit in plaats van beloftes, en twee keer in hetzelfde land. EuroHPC gunde LUMI-AI aan Bull voor 387,8 miljoen euro in het Finse Kajaani, het zesde AI-fabriekscontract, draaiend vanaf de tweede helft van 2027, waarbij AI-mkb en start-ups uit de EU gratis gpu-uren kunnen aanvragen. Cerebras legde in Mikkeli 165 megawatt vast in service orders van elk zeven jaar, met de bouw van de eerste 50 megawatt al begonnen. Aan de andere kant van de exportlijn wil DeepSeek minstens 160.000 Huawei Ascend 950DT-versnellers in zijn nieuwe datacenter zetten, terwijl Nvidia's aandeel in China terugviel naar zo'n 8 procent. En aan de prijskant deed Anthropic wat de index al liet zien: het herlezen van gecachete context voor Claude Fable 5.1 ging van 1,00 naar 0,25 dollar per miljoen tokens.

De week begon bij een authenticatieconfiguratie. Microsoft opende op 31 augustus incident EX1464935 voor een Exchange Online-storing die mail en inloggen raakte, en op dinsdag liep die door in een tweede werkdag: de mailstroom was hersteld, maar zoeken in Exchange, Teams, SharePoint en OneDrive lag er nog uit, net als Purview, Defender XDR, Universal Print en Copilot-prompts die Microsoft 365-data nodig hebben. Een hersteltijd voor het geheel gaf Microsoft niet. Drie dagen later ging er opnieuw een incident open, nu omdat de handhaving van een eigen antispam-model een deel van het legitieme externe mailverkeer afkneep; Microsoft zette geraakte IP-adressen op een toegestane lijst en schakelde het model uit. Wie na 24 tot 72 uur alsnog een onbestelbaarmelding kreeg, moest met de hand opnieuw versturen.

Daartussen zat donderdagmiddag. Tussen 16.43 en 18.16 uur Nederlandse tijd stonden ChatGPT, Claude en Grok tegelijk als geraakt op hun eigen statuspagina's, met meer dan 36.000 meldingen over OpenAI op Downdetector. Anthropic ging als eerste onderuit en noemde een infrastructuurprobleem; Cloudflare ontkende een storing en Azure had geen incident voor die dag staan. De standaardafspraak bij uitval van een AI-aanbieder is doorschakelen naar een tweede, en precies die uitwijk viel in dat venster weg. Dezelfde donderdag haalde IT-leverancier Dustin, in Nederland voortgekomen uit Centralpoint, zijn systemen offline na ongeautoriseerde toegang: geen orders, distributiecentra stil, webwinkels uit.

De rest van de week ging over data die allang ergens anders stond. Trezor meldde dat het lek bij fulfilmentpartner ShipMonk nog eens ongeveer 67.000 Amerikaanse klanten raakt, met bestelgegevens uit 2019 tot 2021 waarvan Trezor herhaaldelijk om verwijdering had gevraagd en daarvoor schriftelijke bevestiging had gekregen; het totaal ging van 13.689 naar ongeveer 81.000. Thomson Reuters publiceerde pas op 2 september een kennisgeving over bestanden die in maart uit rechtbanksoftware C-Track waren gehaald en die het op 30 juni ontdekte. Bij Dropbox bleken ongeveer 5.000 accounts gekraakt zonder dat er een wachtwoord aan te pas kwam, via een probleem in de e-mailverificatie van Lenovo. En de FBI opende een onderzoek naar een darkwebdienst die scans van meer dan 153 miljoen rijbewijzen te koop aanbood, met idscan.net als vermoedelijke bron, een dienst die maandelijks 21 miljoen verificaties zegt te doen op ruim 20.000 locaties. Binnen drie dagen stonden er negen collectieve claims op de rol, waarvan een zich beroept op het contract tussen IDScan en zijn zakelijke klanten.

Het scherpste voorbeeld was Nederlands. Follow the Money haalde via de open API van Polarsteps de gegevens van ruim 23 miljoen gebruikers op, met 230 miljoen foto's en video's en ongeveer een miljard gps-punten uit bijna twee miljoen reizen. Polarsteps bestrijdt dat het een datalek is, erkent dat de rate limiting tekortschoot en staat in contact met de Autoriteit Persoonsgegevens; een Franse onderzoeker meldde het probleem al in december 2025. Een dag later bevestigde Defensie dat Polarsteps op de deny-lijst voor diensttelefoons staat, nadat FTM tientallen militairen tot aan hun woonadres kon volgen, ook onder pseudoniem. Het is de tweede keer: in 2018 gingen sport- en fitnessapps eruit nadat militairen via onder meer Strava traceerbaar bleken.