Federaal hof: Section 230 beschermt Meta en TikTok niet tegen een proces

Het Negende Circuit verwierp maandag 10 augustus de beroepen van Meta en TikTok tegen ruim drieduizend gebundelde verslavingszaken, omdat Section 230 volgens het hof een verweer tegen aansprakelijkheid is en geen immuniteit tegen procederen.

Daarmee raken de platforms de noodrem kwijt waarmee dit soort zaken normaal vóór de bewijsfase sneuvelt. De vraag of Instagram, Facebook, TikTok en YouTube bewust verslavend zijn ontworpen gaat nu inhoudelijk behandeld worden, inclusief de interne stukken die in de bewijsfase boven tafel komen. Section 230 bestaat in Nederland niet, maar de beweging eronder wel: de aansprakelijkheidsvraag verschuift van wat gebruikers plaatsen naar hoe het product is gebouwd. Voor wie zelf een app, een notificatieschema of aanbevelingslogica bouwt, is dat de vraag die hier via de Digital Services Act al op tafel ligt.

Wat het hof besliste

Meta betoogde dat de afwijzing van zijn beroep op Section 230 meteen in hoger beroep kan als een zogeheten collateral order: een beslissing die zo los staat van de zaak zelf dat je er niet op het eindvonnis hoeft te wachten. Dat lukt alleen als het ingeroepen recht een recht is om helemaal niet terecht te hoeven staan. Het panel van rechters Jacqueline Nguyen en Mark Bennett, aangevuld met districtsrechter Kiyo Matsumoto, oordeelde in een arrest van 24 pagina's dat Section 230 een verweer tegen aansprakelijkheid geeft en geen immuniteit tegen het proces zelf. "When Congress wants to create immunity from suit, it knows how to say so unequivocally", schreef Nguyen. Had het Congres dat gewild, dan had het het er met zoveel woorden bij gezet, zoals het in andere wetten wél doet.

Het hof sluit zich daarmee aan bij het Tiende Circuit, dat in 2016 al oordeelde dat immuniteit tegen procederen een voorrecht is dat doorgaans alleen overheidsfunctionarissen toekomt. Ook aan de twee andere voorwaarden voor een tussentijds beroep was niet voldaan. Het beroep van Meta en TikTok werd verworpen, net als de voorwaardelijke tegenberoepen van de eisers, en Meta's spoedverzoek om een aanstaand proces uit te stellen ging als achterhaald van tafel.

Wat het hof niet besliste

Hier zit de nuance die in veel koppen verdwijnt. Het hof laat uitdrukkelijk in het midden of Section 230 claims over productontwerp afdekt en noemt het beroep daarover simpelweg te vroeg. Die vraag ligt nog bij Chief District Judge Yvonne Gonzalez Rogers in Oakland, die de bundel zaken leidt. Zij oordeelde eerder al dat Section 230 een deel van de claims wél blokkeert, namelijk waar functies raken aan Meta's rol als uitgever van inhoud van derden, en noemde de wet daarbij een "fairly significant limitation" op de zaak.

Juist dat werkte tegen Meta. Omdat Gonzalez Rogers zich bereid had verklaard de kwestie later opnieuw te bekijken, gezien de vroege fase van het geding en het feit dat het recht rond Section 230 volgens haar in beweging is, was haar beslissing niet definitief genoeg om nu al aan te vechten.

Waar de zaak staat

De ruim drieduizend zaken zijn gebundeld in een multidistrict litigation in Oakland, verdeeld over vijf sporen: persoonlijk letsel, claims van procureurs-generaal van staten, overige individuele claims, claims van schooldistricten en lokale overheden, en claims tegen Mark Zuckerberg persoonlijk. Gedaagden zijn onder meer Meta en Instagram, ByteDance en TikTok, Snap, YouTube, Google en Alphabet.

De eerste jury sprak in maart. Meta en YouTube werden toen aansprakelijk gehouden voor nalatig productontwerp, met ongeveer 6 miljoen dollar aan toegekende schadevergoeding; TikTok en Snap schikten vóór dat proces. Deze week begint een apart proces tegen Meta over het gebruik van gegevens van kinderen om ze langer op het platform te houden.

Ontwerp wordt de inzet, niet de inhoud

De lijn die zich aftekent loopt niet via wat er op een platform staat, maar via hoe het platform is gemaakt. Vier dagen voor deze uitspraak legde een rechter in New Mexico Meta 567 miljoen dollar op en dwong hij voor accounts van minderjarigen een gebruikslimiet van 90 uur per maand af, terwijl hij ingrepen in het aanbevelingsalgoritme juist afwees. In Brussel loopt een procedure waarin de Commissie Instagram en Facebook een verslavend ontwerp verwijt dat jongeren manipuleert.

Twee Amerikaanse rechtszalen en een Europese toezichthouder, met steeds dezelfde onderliggende vraag: is een functie een neutraal doorgeefluik of een keuze van de bouwer? Zolang die vraag inhoudelijk wordt behandeld in plaats van vroeg afgekapt, verschuift het risico naar de ontwerpfase. Wat een team besluit over notificaties, oneindig scrollen of ranking, en of het vastlegt waarom, wordt dan onderdeel van het dossier.