Brussel toetst Googles AI-afmeldknop bij uitgevers

De Europese Commissie legt Googles voorstel om uitgevers uit AI-zoekresultaten te laten stappen voor aan de uitgevers zelf, blijkt uit een vragenlijst die Reuters inzag. Brussel stuurde die in juli rond, met 28 augustus als uiterste antwoorddatum.

Voor elke Nederlandse site die verkeer uit Google haalt gaat het om de status van een knop die er al staat. Sinds 31 augustus kan elke sitebeheerder zich wereldwijd afmelden voor AI Overviews en AI Mode, en dat berust nu op Googles eigen beleid: het bedrijf beschrijft de instelling in zijn documentatie en kan die documentatie ook weer wijzigen. Landt het voorstel in een besluit van de Commissie, dan verandert die knop van een productkeuze in een verplichting waarop een toezichthouder kan handhaven.

Wat de Commissie aan uitgevers vraagt

De vragenlijst wil weten of uitgevers de afmeldknop daadwerkelijk gaan gebruiken en welke factoren die beslissing bepalen. Brussel vraagt daarnaast naar hun oordeel over de wijziging van de zoekbalk die Google in mei aankondigde, waarbij je vanuit een AI-overzicht direct doorvraagt en overgaat in een gesprek met AI Mode. De reacties kunnen de uitkomst van het lopende EU-onderzoek bepalen, meldt Reuters.

Google zet er zelf op in dat de wereldwijde afmeldmogelijkheid genoeg is: het bedrijf wil er het EU-onderzoek naar machtsmisbruik mee afsluiten, constateert Global Competition Review. Op vragen van Reuters wilde Google niet reageren en verwees het naar zijn blogbericht van 3 juni.

Londen leverde de knop, Brussel weegt hem

De afmeldknop die nu wereldwijd aanstaat komt uit Londen. De Britse mededingingsautoriteit CMA legde Google op 3 juni een gedragsverplichting op die uitgevers hun content uit AI-antwoorden laat halen zonder dat ze uit de gewone zoekresultaten vallen, en dat besluit gaat over de Britse zoekdiensten.

Brussel loopt op een eigen spoor, met een zwaarder instrument. De Commissie opende op 9 december 2025 een formeel onderzoek onder zaaknummer AT.40983 naar de vraag of Google content van uitgevers gebruikt voor AI Overviews en AI Mode zonder passende vergoeding en zonder dat uitgevers kunnen weigeren zonder hun toegang tot Google Search kwijt te raken. Dat loopt onder artikel 102 van het EU-Werkingsverdrag en artikel 54 van de EER-overeenkomst, en raakt dus de hele interne markt, Nederland inbegrepen. Uitvoerend vicevoorzitter Teresa Ribera zette het bij de opening breder neer: vooruitgang in AI mag volgens haar niet ten koste gaan van diverse media en open toegang tot informatie.

De inzet verschilt daarmee ook. Een Britse gedragsverplichting geldt in het Verenigd Koninkrijk; een Europees onderzoek naar machtsmisbruik kan uitmonden in een boete. Google liep in bijna twee decennia al ruim 10 miljard euro aan EU-mededingingsboetes op.

Wat er nog niet vaststaat

Een vragenronde is geen besluit. De Commissie tekende bij de opening van de zaak zelf aan dat het starten van een procedure niets zegt over de uitkomst, en er staat geen wettelijke termijn op een mededingingsonderzoek. Hoe lang het duurt hangt af van de complexiteit van de zaak en de mate waarin Google meewerkt.

Wat vandaag wel vaststaat, is wat de knop technisch doet. Google legt in zijn eigen documentatie vast dat de instelling geen rangschikkings- of opnamesignaal is voor de rest van Search, dat een wijziging binnen een tot twee dagen doorwerkt en dat hij per property geldt, niet per pagina. Precies die belofte, dat afmelden je gewone posities niet raakt, ligt nu bij de uitgevers op tafel ter beoordeling.

Drie procedures, één vraag

Het Brusselse spoor is niet het enige. In Frankrijk klaagde uitgeversorganisatie Apig Google aan bij de Autorité de la concurrence, met een schatting van toezichthouder Arcom dat AI-samenvattingen 33 tot 38 procent van het verkeer wegnemen in Europese markten waar de functie al draaide. In Duitsland plaatste de commissie ZAK AI Overviews en Perplexity onder het mediarecht. Drie procedures, drie rechtsgronden, en telkens dezelfde onderliggende vraag: wie bepaalt of jouw content in het AI-antwoord terechtkomt.

Dat antwoord is smal om in te staan. Een AI-overzicht toont gemiddeld 3,7 bronlinks, waarvan bijna de helft naar tien domeinen gaat. Voor de meeste sites is de keuze dus niet tussen veel of weinig AI-verkeer, maar tussen zichtbaar zijn in een klein lijstje of er helemaal buiten staan.

Wie zich vandaag afmeldt, doet dat op basis van een instelling die Google zelf beheert. Of daar een handhaafbare Europese verplichting achter komt te staan, hangt mede af van wat Europese uitgevers voor 28 augustus in die vragenlijst hebben ingevuld.