Uroloog van UZ Gent dient klacht in na deepfakes met medicijnreclame

Uroloog Piet Hoebeke van UZ Gent dient klacht in bij de politie nadat AI-deepfakes van zijn gezicht geneesmiddelen aanprezen, meldt het ziekenhuis, dat zich publiek van de video's distantieert.

Wie hier aan de knoppen zit, is het deel dat elke werkgever raakt. Het ziekenhuis kan een verklaring publiceren en de filmpjes laten melden, maar de klacht komt van de arts persoonlijk. Dat volgt uit hoe de rechten verdeeld zijn: het verwijderrecht en het portretrecht hangen aan de persoon die in beeld is, niet aan de organisatie waarvoor die werkt. Een Nederlands bedrijf met herkenbare mensen in de etalage, een specialist, een directeur, een vaste woordvoerder, heeft het scherpste middel dus niet zelf in handen.

Wat UZ Gent publiceerde

Op zijn eigen nieuwspagina schrijft het ziekenhuis dat er AI-gegenereerde deepfakevideo's circuleren waarin artsen geneesmiddelen of gezondheidsproducten lijken te promoten, onder wie prof. dr. Piet Hoebeke. Die video's zijn niet afkomstig van de artsen of van het ziekenhuis, stelt UZ Gent, dat zich er volledig van distantieert. Hoebeke bekijkt samen met het ziekenhuis of er verdere juridische stappen volgen.

Daarnaast vraagt UZ Gent om zulke berichten te melden via verdacht@safeonweb.be en er niet op te reageren of ze te delen. Dat tweede verzoek is meer dan beleefdheid: een reactie of een deling is precies het signaal waarop aanbevelingsalgoritmes bereik uitdelen.

Onbekend terrein is dit niet voor het ziekenhuis. Eind april waarschuwde het al voor AI-video's op Facebook waarin alleen het logo van het ziekenhuis werd misbruikt om producten te promoten, berichten die het toen actief bij Meta rapporteerde. Bijna vier maanden later gaat het niet meer om het logo, maar om de gezichten van de artsen zelf. Dat is de stap waarop een organisatie haar publiek niet langer met een merkcontrole kan beschermen.

Minstens de derde Belgische zaak in een half jaar

Vakblad De Specialist telt dit als minstens de derde Belgische zaak in een half jaar. In maart diende UZ Leuven klacht in nadat intensivist Geert Meyfroidt in een deepfake een homeopathisch afslankmiddel voor vrouwen in de menopauze leek aan te prijzen; ook viroloog Marc Van Ranst dook op in zulke video's. UZ Leuven stapte naar de politie en naar Meta, en merkte daarbij dat dit soort advertenties erg moeilijk te verwijderen blijkt. De filmpjes waren volgens Meyfroidt knullig gemaakt, liepen ongeveer een half uur en waren gebouwd op één enkele foto.

Die ene foto is geen Belgische bijzonderheid. Het Nederlands Forensisch Instituut stelde eerder vast dat een betaald Gemini-abonnement en één foto van een gezicht al ver genoeg komen voor een overtuigende nepvideo. Iedereen die weleens op een congrespodium heeft gestaan, levert dat materiaal zelf aan.

In Nederland loopt dezelfde lijn

Het Radboudumc kreeg er in januari mee te maken toen een patiënt een verdachte video meldde bij de communicatieafdeling. Gynaecoloog Annemiek Nap bleek nagemaakt in filmpjes die voedingssupplementen aanprezen. Het ziekenhuis startte een waarschuwingscampagne en richtte een meldpunt in, maar aangifte bleek lastig omdat de makers in het buitenland zitten, en verwijdering door de platforms kwam moeizaam op gang. "Artsen in het algemeen hebben een bepaalde autoriteit", zei Nap daarover, en mensen geloven vaak wat een arts zegt.

De schaal werd eind 2025 zichtbaar toen onderzoeksprogramma Pointer ruim veertig artsen en bekende Nederlanders terugvond in deepfakes op TikTok die shilajit van het merk Wellness Nest promootten. Achter het netwerk zat volgens de redactie Pati Group, geregistreerd in Colorado en aangestuurd vanuit Vietnam. Slachtoffers als Arie Boomsma en Michael Pilarczyk vroegen TikTok zelf om verwijdering, Pilarczyk schakelde er een advocaat voor in, en pas na tussenkomst van de redactie haalde het platform de accounts weg.

Het verwijderrecht ligt bij de persoon, niet bij de werkgever

Wie herkenbaar in een deepfake staat, ziet daarin zijn persoonsgegevens verwerkt worden. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens gaat het bij nepbeeld om onjuiste persoonsgegevens, en zal de maker de video in de meeste gevallen moeten verwijderen als het slachtoffer daarom vraagt. De toezichthouder stelt daar een voorbeeldbrief voor beschikbaar. Is de maker onbekend, dan gaat het verzoek naar het platform, met de mogelijkheid te vragen het door te geven aan andere sites en zoekmachines. Reageert niemand of wordt het verzoek geweigerd, dan kan het slachtoffer een klacht indienen bij de AP. Voor geleden schade blijft de gang naar de rechter over, tegen de maker.

Alle vier die stappen staan op naam van de persoon. Een werkgever kan wel het kader neerzetten: vastleggen dat de organisatie de juridische kosten draagt, één contactpersoon aanwijzen die het bewijs verzamelt en het verwijderverzoek opstelt, en vooraf afspreken wie namens de betrokkene met het platform praat. Het algemene draaiboek eromheen, officiële kanalen afspreken, monitoren waar je mensen opduiken en vooraf vastleggen wie reageert, blijft daarbij overeind.

De juridische grondslag is intussen scherper dan veel bedrijven denken. De Italiaanse toezichthouder oordeelde deze maand dat een AI-waarschuwing in beeld niet genoeg was om deepfakes van nieuwslezer Enrico Mentana te mogen uitzenden en toetste dat aan de AVG, niet aan de AI-verordening. Een label regelt transparantie; het levert geen grondslag om het gezicht van een bestaand persoon te verwerken.

De labelplicht zelf is er wel: sinds 2 augustus moeten deepfakes in de EU zichtbaar als AI-werk worden aangeduid. Alleen plakt wie een uroloog namaakt om pillen te verkopen daar geen label op. Wat in deze zaak feitelijk beweegt is de route eromheen: de organisatie distantieert zich publiek, de persoon doet aangifte, het platform krijgt een verwijderverzoek, de toezichthouder komt pas daarna in beeld. België en Nederland laten allebei zien dat elke stap weken kost en dat de video's ondertussen blijven draaien. Zolang dat zo is, is de vraag wie er namens een herkenbaar gezicht mag optreden geen juridische voetnoot, maar iets wat je regelt voordat de eerste melding binnenkomt.