Meta mag kinderdata bewaren om zijn leeftijdsmodel te trainen

Meta mag persoonsgegevens van kinderen onder de dertien bewaren om er een leeftijdsdetectiemodel mee te trainen, staat in de schikkingstekst die het bedrijf en de Amerikaanse staten woensdag bij de federale rechtbank in Oakland indienden.

Daarmee ligt de kern van elk leeftijdsverificatieplan open: om kinderen te herkennen moet je juist gegevens over kinderen verzamelen en vasthouden. In de Verenigde Staten is die spanning opgelost met een juridische vrijwaring. Voor een Nederlands platform, een webshop met leeftijdsgebonden producten of een app met een jonge doelgroep bestaat die uitweg niet. Het Europese recht kent geen figuur waarin een toezichthouder vooraf afstand doet van toekomstige handhaving, en dataminimalisatie en doelbinding blijven onverkort gelden. Wie hier leeftijd wil controleren, moet het probleem in het ontwerp oplossen in plaats van in een schikking.

De schikking van bijna 18 miljard dollar waarin tieners een standaardlimiet van twee uur per dag en een nachtblok krijgen noemde leeftijdscontrole al als verplichting. Wat daarbij niet naar buiten kwam, is wat die controle van de gegevens van kinderen vraagt en welke bescherming Meta daarvoor terugkreeg.

Wat de tekst van Meta eist

De schikking geeft Meta een jaar na de ingangsdatum om een prototype te ontwikkelen, te trainen en voor het eerst te testen dat voorspelt welke gebruikers jonger zijn dan dertien, in de tekst het U13 Age Model genoemd. Meta moet aan een onafhankelijke auditor rapporteren hoe effectief dat model is vergeleken met zijn bestaande detectiemethodes, en zich inspannen voor een percentage vals-positieven dat niet hoger ligt dan het laagste dat een commercieel beschikbare methode met gepubliceerde testdata haalt.

Daarna wordt het een prestatiecontract. Aan het eind van het eerste jaar stelt Meta per platform een doel voor het aantal accounts onder de dertien dat het in jaar twee opspoort en verwijdert. Binnen twee jaar moet het model alle accounts hebben beoordeeld. Haalt Meta het doel niet, dan legt het de auditor uit waarom en welke aanpassingen eraan komen. Voor jaar drie geldt hetzelfde ritme. Jaarlijks certificeert Meta het aantal verwijderde accounts en controleert de auditor die telling.

De bewaarregel eromheen is op papier streng. Gegevens die Meta verzamelt om leeftijd vast te stellen gaan na de kortst mogelijke periode in de verwijderwachtrij. De uitzondering is precies het punt: gegevens van bekende onder-dertienjarigen mag Meta houden voor zover nodig om het model te ontwikkelen, te trainen, te testen en de prestaties te meten, op de grofste bruikbare granulariteit en onder de hoogste beveiligingsstandaard van het bedrijf. Metadata over welke methode een gebruiker doorliep verdwijnt binnen negentig dagen nadat die niet langer nodig is. Advertentietargeting, marketing en algoritmische optimalisatie zijn uitgesloten.

De vrijwaring, en waar zij ophoudt

In ruil daarvoor doen de procureurs-generaal van de deelnemende staten "fully, finally, and forever" afstand van iedere claim uit het verleden, het heden of de toekomst onder COPPA, de bijbehorende COPPA Rule en vergelijkbare staatswetten. Die vrijwaring dekt alleen het uitsluitende doel om accounts van onder-dertienjarigen op te sporen en te verwijderen, en vervalt zodra Meta de gegevens daarbuiten gebruikt, zegt Joshua Wurtzel, partner bij advocatenkantoor Schlam Stone & Dolan. Peter Jackson van Greenberg Glusker ziet daar het risico: de uitzondering kan toekomstige handhaving ontmoedigen, en de leeftijdsbepalingen dragen volgens hem de sporen van een zware en misschien haastige onderhandeling.

Privacyadvocaat Philip Yannella van Blank Rome noemt het verzoek van Meta niet onredelijk, omdat zulke waarborgen bij dataminimalisatie gebruikelijk zijn. Zijn kanttekening weegt zwaarder: COPPA is een federale wet die vooral door de Federal Trade Commission wordt gehandhaafd, en die toezichthouder is geen partij bij deze schikking.

Dat is geen theoretisch bezwaar, want de hele verplichting hangt eraan vast. De tekst maakt Meta's plicht om het model te bouwen en te gebruiken uitdrukkelijk afhankelijk van twee dingen: de vrijwaring zelf, en het voortduren van het handhavingsbeleid dat de FTC in februari 2026 publiceerde. Valt een van beide weg, dan blijft alleen een inspanningsverplichting over om de detectie te verbeteren voor zover de wet dat toelaat.

Dat FTC-beleid trekt bovendien een andere grens dan de schikking. De toezichthouder belooft geen zaak te beginnen tegen een aanbieder die zonder ouderlijke toestemming gegevens verzamelt om leeftijd vast te stellen, maar alleen als die aanbieder de gegevens niet langer bewaart dan voor die controle nodig is en ze daarna direct verwijdert. Langer vasthouden om er een model mee te trainen past niet in die voorwaarde. Precies dat gat vullen de staten met hun vrijwaring.

De klok loopt overigens nog niet. De ingangsdatum is de eerste werkdag nadat de rechter het consent judgment heeft getekend, en die handtekening moet nog komen.

In Europa loopt de rekening andersom

De Europese route probeert hetzelfde probleem in het ontwerp op te lossen in plaats van in een vrijwaring. De richtsnoeren van de Europese Commissie bij artikel 28 van de Digital Services Act verlangen methodes die accuraat, betrouwbaar, robuust, niet indringend en niet discriminerend zijn en wijzen naar de Europese digitale identiteitsportemonnee en een blauwdruk voor een leeftijdsapp die de controle op het apparaat zelf uitvoert. Het platform krijgt dan een uitkomst terug, geen dossier.

Aanbieders die beide markten bedienen laten dat verschil nu al zien. OpenAI zette leeftijdsinschatting wereldwijd aan maar stelde die in de EU juist uit vanwege de AVG en de richtsnoeren van de Commissie, en legt het zware verificatiewerk bij een externe partij die het identiteitsbewijs binnen zeven dagen wist. Hoe streng de handhaving hier is, bleek in juli toen de Italiaanse toezichthouder Character.AI 158.000 euro beboette voor leeftijdscontrole die niet werkte en een te laat uitgevoerde DPIA.

De norm wordt een model, en dat model heeft data nodig

Leeftijdscontrole verschuift van een vraag die je stelt naar een model dat je traint, en de trainingsset bestaat per definitie uit gegevens van kinderen. Elke wetgever komt op datzelfde punt uit, met een ander antwoord: de Amerikaanse staten kochten de spanning af met immuniteit, Brussel probeert haar weg te ontwerpen door de controle bij een derde partij of op het toestel te leggen. Voor wie in Nederland een leeftijdscheck inbouwt, is dat het bruikbare onderscheid. De vraag is niet of je leeftijd mag schatten, maar wie de gegevens vasthoudt waarmee dat gebeurt. Houd je ze zelf, dan draag je het volle risico, want een vrijwaring die dat risico wegneemt bestaat in het Europese recht niet.