Tesla gaf de RDW misleidende FSD-cijfers: een les over AI-claims van leveranciers

Een toezichthouder die een geavanceerd rijsysteem goedkeurt, hoort te leunen op harde cijfers die onafhankelijk zijn gecontroleerd. Bij de toelating van Tesla’s Full Self-Driving (Supervised) in Nederland en Zweden bleek dat minder vanzelfsprekend dan je zou hopen. Een onderzoek van persbureau Reuters concludeerde dat Tesla zelfgepubliceerde en misleidende veiligheidsstatistieken voorlegde aan regulators om groen licht te krijgen. In Den Haag leidde de ophef deze week tot een botsing in de Tweede Kamer.

Welke cijfers Tesla voorlegde

Tesla onderbouwde zijn verzoek met opvallend grote getallen. Het bedrijf stelde dat FSD 32.000 levens had kunnen redden en 1,9 miljoen verwondingen had kunnen voorkomen, en dat een Tesla met FSD zeven keer verder rijdt tussen ongelukken dan de gemiddelde Amerikaanse bestuurder. De RDW keurde FSD (Supervised) in april 2026 goed, nadat Tesla in november 2024 een onderbouwende brief had gestuurd. De Zweedse toezichthouder kreeg in april 2026 een diapresentatie van een Tesla-beleidsmanager.

Waarom experts de cijfers misleidend noemen

Van elf onafhankelijke verkeersveiligheidsonderzoekers noemden er tien de aanpak misleidende marketing, geen serieuze veiligheidsstudie. De problemen stapelen zich op. Tesla vergeleek ongelukken met airbag-ontplooiing in FSD-auto’s met een Amerikaans ongevalscijfer dat ook veel lichtere aanrijdingen meetelt. Als ijkpunt nam het de gemiddelde Amerikaanse auto van zo’n twaalf jaar oud, terwijl nieuwere auto’s van elk merk veiliger zijn. En de claim van 32.000 geredde levens veronderstelt dat je élk voertuig in de VS, vrachtwagens en motoren incluis, zou vervangen door een Tesla met FSD.

Dudley Curtis van de European Transport Safety Council adviseerde Tesla de data aan een universiteit te geven en onafhankelijk te laten verifiëren. Stein-Helge Mundal van de Noorse wegenautoriteit wees erop dat de cijfers zelfgeproduceerd zijn, waardoor ze moeilijk te koppelen zijn aan de ongevalsstatistieken van de autoriteiten zelf.

De RDW en de minister verdedigen het besluit

Na de publicatie kwam de zaak in de Tweede Kamer, waar Kamerlid Habtamu de Hoop minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat stevig bevroeg over de toelating. De minister hield vol dat de misleidende cijfers geen rol speelden in het besluit van de RDW: de toezichthouder zou uitsluitend zijn afgegaan op een eigen, onafhankelijke beoordeling onder Europese regelgeving en niet op door Tesla aangeleverde data. Karremans verwees naar ruim achttien maanden test op de baan en de openbare weg, en noemde 24 miljoen mijl op Nederlandse wegen zonder noemenswaardige incidenten. Tesla zelf sprak over 15 miljoen mijl in diezelfde periode. De RDW gaf na de ophef nog een nadere toelichting op welke gegevens bij de goedkeuring zijn gebruikt.

De kern blijft ongemakkelijk: een fabrikant probeerde een toezichthouder te overtuigen met statistiek die onafhankelijke experts als misleidend bestempelen. Of die cijfers nu wel of niet doorslaggevend waren, het laat zien hoe makkelijk indrukwekkende getallen een eigen leven gaan leiden.

Wat dit betekent voor jouw bedrijf

Dit verhaal gaat maar zijdelings over auto’s. Het gaat over de cijfers waarmee leveranciers hun AI verkopen. Vrijwel elke AI-aanbieder schermt met prestatiecijfers: nauwkeurigheidspercentages, tijdsbesparing, foutreductie. Vaak zijn die zelfgepubliceerd, gemeten onder ideale omstandigheden en niet door een buitenstaander gecontroleerd, precies de zwakte die experts Tesla verwijten.

Voor jou is de les concreet. Vraag bij elke AI-claim hoe het cijfer tot stand kwam, met welke vergelijkingsgroep, en of een onafhankelijke partij het heeft getoetst. Dat is geen overdreven wantrouwen, het is hetzelfde soort onderbouwing dat je nodig hebt zodra je AI inzet om sollicitaties voor te sorteren of klanten te beoordelen, waarvoor de AI Act om een risicoclassificatie en nalevingschecklist vraagt. De aansprakelijkheid verschuift bovendien jouw kant op zodra je zo’n systeem gebruikt: een Duitse rechter hield Google aansprakelijk voor onjuiste AI-overzichten, niet de gebruiker die erop vertrouwde.

Neem prestatiecijfers van een AI-leverancier dus net zo serieus als een offerte: mooi als startpunt, waardeloos zonder controle. Wie blind vaart op het foldermateriaal, ontdekt de werkelijke nauwkeurigheid pas als het misgaat in productie.