Rechter legt Meta 25 miljard dollar op

Een rechter legt Meta op 21 oktober in New Mexico 25 miljard dollar op. Reuters meldt dat de jury het bedrijf aansprakelijk stelde voor misleidende uitspraken over Facebook-data en toegang door derden.

Dit Amerikaanse bevel verandert geen regel voor Nederlandse platform- en softwareteams. De inzet zit in de belofte aan gebruikers: als een product zegt dat mensen zelf bepalen wie hun gegevens kan zien, moet dat kloppen met de gegevens die apps, advertentietools en externe ontwikkelaars daadwerkelijk ontvangen.

De jury beoordeelt uitspraken over data

New Mexico begon de zaak in 2021, nadat het Cambridge Analytica-schandaal bekend werd. Een app van een externe ontwikkelaar verzamelde gegevens van maximaal 87 miljoen Facebook-profielen. Een Britse politieke consultancy gebruikte die gegevens om politieke advertenties rond de Amerikaanse verkiezingen van 2016 te richten. De staat stelde dat Facebook consumenten verkeerd had voorgelicht over wie toegang had tot hun gegevens en hoe het bedrijf die informatie behandelde. De rechtszaak ging ook over publieke uitspraken over de aanpak van misinformatie en haatdragende inhoud.

De jury oordeelde op 25 september dat Meta de consumentenwet van New Mexico 43.899.725 keer overtrad. Het Department of Justice van de staat schrijft dat de overtredingen gingen over uitspraken over het verzamelen, beschermen, delen en gebruiken van persoonsgegevens, naast verklaringen over misinformatie en haatspraak. Het telde dus overtredingen van de wet, geen 43 miljoen afzonderlijke datalekken of schadeclaims van individuele gebruikers.

De consumentenwet van New Mexico staat maximaal 5.000 dollar per overtreding toe, dus de theoretische bovengrens is ongeveer 219,5 miljard dollar. New Mexico vroeg 35 tot 40 miljard dollar, terwijl Meta hooguit 3,4 miljard dollar verdedigde. De rechter legde 25 miljard op. De staatsgrondwet stuurt boetegeld naar onderwijs, niet rechtstreeks naar Facebook-gebruikers.

Twee zaken lopen naast elkaar

De uitspraak over privacy is een andere zaak dan het eerdere vonnis in New Mexico over kinderveiligheid. In die zaak moest Meta 567 miljoen dollar betalen om schade aan jongeren aan te pakken en ontwerpaanpassingen voor minderjarigen doorvoeren. De staat meldt dat dit boven op 375 miljoen dollar aan juryboetes kwam, samen 942 miljoen dollar. Die rechtszaak draaide om mentale gezondheid van jongeren en productkeuzes op Facebook en Instagram.

De privacyzaak loopt sinds 2021 en richt zich op uitlatingen over dataverzameling en toegang door derden. In augustus sloten Meta en vrijwel alle andere Amerikaanse staten een overeenkomst van bijna 18 miljard dollar over kinderveiligheid, met onder meer de standaardlimiet van twee uur per dag en een nachtblok voor tieners. De overeenkomst loste ook de claims op over Meta’s delen van Facebook-gebruikersdata met derden, waaronder Cambridge Analytica. Daarvoor was 459 miljoen dollar bestemd. New Mexico deed niet mee en zette de eigen rechtszaak over gebruikersdata voort. De 25 miljard dollar is dus een afzonderlijk vonnis binnen een ander traject.

De FTC legde eerder een privacyboete op

De Federal Trade Commission legde Facebook in 2019 een civiele boete van 5 miljard dollar op en voerde nieuwe privacybeperkingen in. De toezichthouder beschuldigde het bedrijf ervan gebruikers te misleiden over hun controle over persoonlijke informatie, onder meer doordat gegevens via apps van Facebook-vrienden bij ontwikkelaars terechtkwamen. De schikking verplichtte Facebook ook privacybesluiten over nieuwe of gewijzigde producten en diensten te beoordelen en vast te leggen.

De nieuwe sanctie is vijf keer zo groot als dat bedrag, maar de juridische grondslag verschilt. De FTC-zaak draaide om een federale toezichtsorder en een schikking; nu stelde een jury onder de consumentenwet van New Mexico tientallen miljoenen overtredingen vast. Het gezamenlijke thema is de afstand tussen wat een platform gebruikers vertelt en wat zijn software en externe koppelingen met gegevens doen.

Voor Nederlandse organisaties schept het bevel zelf geen nieuwe verplichting. Het is gericht op Meta onder de wet van New Mexico en verandert de AVG of Nederlandse consumentenregels niet. Wel maakt het de operationele vraag zichtbaar: past de privacytekst bij de gegevens die een platform, een advertentiepixel, een analysetool of een externe ontwikkelaar werkelijk ontvangt?

Het beroep kan het bedrag nog veranderen

Meta betwistte tijdens de rechtszaak dat New Mexico had aangetoond dat consumenten daadwerkelijk waren misleid of schade hadden geleden. Het bedrijf voerde ook aan dat de staat geen bewijs had dat iedere inwoner de gewraakte uitspraken had gezien. De jury stelde aansprakelijkheid vast, maar de manier waarop de staat het aantal wettelijke overtredingen berekende blijft een belangrijk punt in het beroep.

Meta heeft gezegd in beroep te willen gaan. Volgens berichtgeving uit de rechtszaal loopt er rente op zolang de zaak verdergaat, terwijl het aantal meegetelde overtredingen nog kan veranderen. New Mexico presenteert het vonnis als waarschuwing aan technologiebedrijven, terwijl Meta de juridische basis en de telling aanvecht. De 25 miljard dollar is daarmee een opgelegde sanctie, maar nog geen definitief ontvangen bedrag.

De twee New Mexico-zaken laten zien dat de juridische druk op digitale platforms langs verschillende routes loopt: uitspraken over datagebruik en ontwerpkeuzes voor minderjarigen. Het bedrag van 25 miljard dollar hoort bij de eerste route; de eerdere 567 miljoen dollar bij de tweede. Voor Nederlandse productteams blijft de toets concreet: de belofte over gegevens moet overeenkomen met de datastroom die de software werkelijk uitvoert.