DOJ en Meta verstoren oplichtingsnetwerken in West-Afrika

Een internationale actie tegen West-Afrikaanse oplichtingsnetwerken leidde tot 28 arrestaties en ruim 3,7 miljoen verwijderde accounts, pagina’s en groepen op Facebook en Instagram, maakten DOJ en Meta op 13 oktober bekend.

De bekendmakingen noemen geen Nederlandse slachtoffers of bedrijven. Meta zegt dat de meeste verwijderde profielen zich voordeden als Amerikaanse of Britse gebruikers. Voor Nederlandse organisaties met klantcontact via sociale media blijft de blootstelling indirect. Op die kanalen kunnen klanten aanbiedingen, berichten en betaalverzoeken tegenkomen die zich voordoen als een overheidsdienst, werkgever, militair of investeerder.

Platformacties en arrestaties tellen apart

De NCA hield van 6 tot en met 9 oktober in Londen een bijeenkomst met meer dan honderd mensen uit opsporing en technologie. De operationele acties liepen volgens de dienst al in de aanloop en gingen tijdens de bijeenkomst door. De Meta-telling omvat accounts, pagina’s en groepen. Microsoft schorste accounts die vermoedelijk bij de oplichting hoorden. Coinbase identificeerde ruim 65 actieve slachtoffers en voorkwam meer dan 415.000 dollar aan mogelijke verliezen.

Platformverwijderingen en arrestaties meten verschillende uitkomsten. Meta publiceert geen aantal unieke mensen achter de verwijderde accounts, pagina’s en groepen. Opsporingsdiensten arresteerden verdachten en namen apparaten in beslag. De verwijderingscijfers maken dus niet duidelijk hoeveel daders zijn aangehouden of hoeveel geld slachtoffers terugkregen.

Autoriteiten arresteren 28 mensen in Ghana en Nigeria

De NCA geeft 19 arrestaties in Ghana en negen in Nigeria, samen 28.

In Sasaabi, bij Accra, namen autoriteiten 303 apparaten in beslag en identificeerden zij 117 slachtoffers van mensenhandel die wachten op terugkeer naar Nigeria. Nigeria meldde negen arrestaties en 53 apparaten: zes laptops, 35 telefoons en twaalf routers. DOJ noemt een tweede groep van 89 slachtoffers van financiële oplichting in Ghana, met een geschatte schade van 8,3 miljoen dollar. Dat zijn niet dezelfde mensen als de 117 slachtoffers van mensenhandel.

DOJ noemt imitatie van opsporingsdiensten, afpersing met nepberichten over een arrestatie en cryptobeleggingsfraude. Meta beschrijft ook valse vacatures en taken, niet-geleverde aankopen, romantische fraude en valse hulp bij het terughalen van verloren geld. Sommige slachtoffers werden benaderd om geld over te maken; anderen werden gedwongen zelf fraude uit te voeren. De FBI registreerde 72.984 meldingen van beleggingsfraude in 2025. Verliezen door cryptobeleggingsfraude stegen dat jaar met 24 procent tot ruim 7,2 miljard dollar. De instantie zegt dat aangiften de werkelijke schade waarschijnlijk onderschatten, omdat veel slachtoffers geen melding doen.

De operatie richt zich op West-Afrika

In juni paste DOJ dezelfde samenwerking toe bij oplichtingscentra in Zuidoost-Azië. Tijdens die actieweek onderbraken bedrijven ruim 1,4 miljoen sociale-media- en e-mailaccounts en werd meer dan 3,8 miljoen dollar aan cryptovaluta bevroren. Meta omschrijft de West-Afrikaanse netwerken als meer verspreid en minder industrieel; deze operatie richt zich voor het eerst specifiek op die netwerken.

De NCA noemt dit de vierde actie in de reeks en de eerste die zij organiseerde. Googles zaak over een groep die Gemini inzette voor 2,5 miljoen frauduleuze sms-berichten betrof een andere tactiek, maar eveneens platforminformatie naast opsporings- en juridische stappen.

Aantallen sluitingen en bevriezingen ontbreken

Deelnemers deelden informatie over meer dan dertig vermoedelijke oplichtingscentra en identificeerden ruim elf miljoen dollar aan mogelijk bevriesbare fondsen. De bronnen zeggen niet hoeveel centra zijn gesloten of hoeveel geld is bevroren. Een aanwijzing bevestigt geen sluiting; mogelijk bevriesbaar geld is geen teruggehaald geld.

Een aparte Nederlandse maatstaf: DNB telde in 2025 ongeveer 658.000 frauduleuze betaaltransacties, 30 procent meer dan een jaar eerder, met een gemeld fraudebedrag van 198 miljoen euro. De cijfers gaan over overschrijvingen, kaartbetalingen en geldopnames; bedragen kunnen later zijn vergoed en de cijfers dekken twee derde van de betaalmarkt. Ze leggen geen verband met de West-Afrikaanse netwerken. Bij Europese bankoverschrijvingen steeg het aantal gevallen met 55 procent tot 129.000.

Voor Nederlandse webwinkels is de merkkant herkenbaar: Thuiswinkel.org voegde 24/7-monitoring van nepwebshops en merknabootsende domeinen toe, met een route om verdachte sites te laten beoordelen. Dat is een lokale maatregel tegen imitatie, geen onderdeel van de West-Afrikaanse operatie.

De bekendmaking maakt nog niet duidelijk hoeveel gedeelde aanwijzingen tot vervolging leiden, hoeveel fondsen daadwerkelijk worden bevroren of hoe lang de verwijderde profielen offline blijven. Voor een scherper beeld zijn vervolgonderzoeken, daadwerkelijk bevroren bedragen en profielen die terugkeren relevant. Tot die tijd blijven accountverwijderingen, arrestaties en teruggehaald geld drie verschillende maatstaven.