Brookings beschrijft AI-verandering op Deense werkvloer

Brookings publiceert op 6 oktober een analyse waarin generatieve AI taken op Deense werkvloeren verandert, terwijl gemiddelde lonen en uren niet aantoonbaar meebewegen.

Voor personeelsplanning betekent dat twee tijdschalen: taken en scholing verschuiven al, terwijl loon- en urenregistraties nog geen gemiddeld effect laten zien. De gegevens stoppen in december 2024 en komen uit Denemarken. Ze bieden Nederlandse organisaties een vergelijkingspunt, geen actuele voorspelling.

Elf beroepen, gegevens tot december 2024

Economen Anders Humlum en Emilie Vestergaard nodigden in late 2023 en 2024 telkens 115.000 werknemers uit voor een enquête. Die richtte zich op elf AI-blootgestelde beroepen, van software en accountancy tot marketing, journalistiek en onderwijs. De tweede ronde leverde ongeveer 25.000 volledige antwoorden op uit 7.000 werkplekken.

Statistics Denmark koppelde die antwoorden aan maandelijkse registers van inkomen, uren en beroep voor de deelnemers en ongeveer drie miljoen andere werknemers. De respondenten waren representatief naar onder meer leeftijd, geslacht, ervaring en inkomen; de meetreeks loopt tot december 2024. Het NBER-werkdocument verscheen eerst in mei 2025 en werd herzien in maart 2026, dus de Brookings-publicatie brengt bestaande metingen opnieuw onder de aandacht.

Deense werkgevers kunnen relatief makkelijk aannemen en ontslaan. Volgens de auteurs ligt het AI-gebruik er ongeveer op hetzelfde niveau als in de VS. De steekproef richt zich op beroepen waarin chatbots veel taken kunnen raken, niet op alle banen. Dat maakt de resultaten bruikbaar als vroeg vergelijkingspunt, maar niet als rechtstreekse voorspelling voor Nederland.

Scholing hangt samen met meer gebruik

Van de werknemers in de onderzochte beroepen werkt 43 procent bij een werkgever die chatbotgebruik aanmoedigt; 6 procent mag de tools niet gebruiken. Binnen de eerste groep heeft 61 procent toegang tot een zakelijke chatbot en kreeg 39 procent training. Waar werkgevers gebruik aanmoedigen, zakelijke toegang bieden én scholing verzorgen, heeft 93 procent de chatbot op het werk gebruikt. Daarvan gebruikt 28 procent de tool dagelijks en meldt 19 procent dagelijks meer dan een uur tijdwinst. Zelfs waar werkgevers geen actieve stappen zetten, heeft 41 procent chatbots op het werk gebruikt.

De samenhang bewijst niet dat deze drie maatregelen op zichzelf het verschil veroorzaken. Wel laat de enquête zien waar gerapporteerd gebruik hoger ligt. De tijdwinst verdwijnt meestal niet uit de werkdag: 85 procent van de gebruikers besteedt die aan andere taken.

De nieuwe taken hebben andere inhoud dan bestaand werk dat met een chatbot sneller gaat. Ongeveer vier op de tien nieuwe AI-taken gaan over ideeën, teksten of data-inzichten maken; een derde draait om controle, kwaliteit, ethiek of naleving, en ongeveer een kwart om AI in werkprocessen integreren. Ook 4 procent van de werknemers die zelf geen chatbot gebruikt, meldt nieuw werk door AI. Onder leraren die de tools niet gebruiken, loopt dat op tot 10 procent, vooral door het opsporen van AI-gegenereerd huiswerk.

Een Nederlandse vergelijking loopt in dezelfde richting, al verschillen meetperiode en vraagstelling. Slechts een kwart van de Nederlandse werknemers ervaart actieve AI-steun van de werkgever, blijkt ook uit de DNB-meting. De analyse van DNB-economen vindt in de meeste sectoren ruim vijftien procentpunt verschil tussen AI-gebruik en actieve werkgeverssteun. Die percentages zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar, maar laten zien waarom toegang en scholing naast gebruik moeten worden gemeten.

De looncijfers blijven vlak, taken schuiven

Bij werknemers die chatbots gebruiken vonden de onderzoekers geen aantoonbare verandering in inkomen of gewerkte uren ten opzichte van vergelijkbare niet-gebruikers. De schattingen sluiten gemiddelde effecten groter dan 2 procent uit. Ook werkplekken die gebruik aanmoedigen tonen geen verschil in personeelsomvang, baancreatie of -verlies, of de samenstelling van nieuwe aanstellingen en vertrekkers.

Gebruikers die het meest tijd besparen, nemen ook vaker extra AI-taken op zich. De onderzoekers zien meer beroepswisselingen onder chatbotgebruikers: overstappers komen vaker terecht in functies waarin chatbots relevanter zijn. Hun inkomensgroei lag 12 procentpunt hoger dan die van andere Deense werknemers, maar deze groep is nog te klein om gemiddelde lonen te verschuiven.

Instapbanen zijn nog niet verklaard

Sinds 2022 daalde in verschillende AI-blootgestelde beroepen het aandeel werknemers aan het begin van hun loopbaan. Bij werkgevers die chatbots aanmoedigen veranderde dat aandeel niet anders dan bij vergelijkbare werkgevers; de schattingen sluiten verschillen groter dan 0,33 procentpunt uit. De teruglopende instroom is dus zichtbaar, maar deze studie schrijft haar niet toe aan werkgevers die AI gebruiken.

In de VS ziet Stanford een ander signaal. De herziene meting over Amerikaanse loonstrookdata tot juni 2026 plaatst werkgelegenheid onder 22- tot 25-jarigen in AI-blootgestelde beroepen 19 procent onder het vergelijkbare traject, maar noemt dat een beschrijvend signaal en geen causaal bewijs. Ook de instroom verschilt: de Amerikaanse achterstand loopt vooral via minder nieuwe aanstellingen, niet via meer vertrekkers. Dat staat naast een Deense analyse die bij AI-gebruikende werkgevers geen afwijkende instroom vindt.

De onderzoeken volgen verschillende landen, periodes en gegevens: Amerikaanse loonstroken tot 2026 tegenover Deense enquêtes en registers tot 2024. Samen laten ze zien dat nieuwe taken, scholing en instroom niet langs één arbeidsmarktpatroon bewegen. In Denemarken veranderen taken al voordat gemiddelde uren, lonen of personeelsaantallen verschuiven. Of die verschuiving later ook de instapfuncties en loonstroken bereikt, blijft open.