Alisina NawabiDe Europese Commissie beschuldigt Meta ervan dat Instagram en Facebook met een verslavend ontwerp de Digital Services Act (DSA) overtreden, en eist dat features als oneindig scrollen en automatisch afspelen standaard uit komen te staan. De voorlopige bevindingen, gepubliceerd op vrijdag 10 juli, volgen op een onderzoek van twee jaar. Het is nadrukkelijk nog geen definitief besluit: Meta mag zich eerst verweren.
Voor Nederlandse ondernemers en organisaties die op Instagram en Facebook adverteren of hun bereik opbouwen, raakt dit de kern van het kanaal. Als Meta oneindig scrollen en autoplay standaard moet uitzetten en zijn aanbevelingsalgoritme minder op engagement moet richten, verandert hoeveel tijd gebruikers in de apps doorbrengen, en dus hoeveel advertentie-inventaris en organisch bereik er te verdelen valt. Tegelijk zet deze zaak een precedent voor hoe Brussel het ontwerp van grote platforms gaat afdwingen. Dat komt bovenop een eerdere verschuiving: Facebook stelt zoekantwoorden nu samen uit publieke posts in plaats van een lijst met links, wat nu al bepaalt hoe klanten je op het platform vinden.
Wat de Commissie Meta verwijt
De toezichthouder vindt dat Meta de risico's van gepersonaliseerde aanbevelingen, autoplay en oneindig scrollen onvoldoende heeft ingeschat. Die features zouden gebruikers in een 'autopilotstand' duwen en compulsief gebruik in de hand werken, ook bij minderjarigen en kwetsbare volwassenen. Reels en stories op beide apps kunnen daaraan bijdragen.
De maatregelen die Meta zelf biedt, schieten volgens de Commissie tekort. Tijdslimieten zijn te makkelijk weg te klikken en ouderlijk toezicht kost te veel tijd en technische kennis om echt te werken. Concreet zou Meta autoplay en oneindig scrollen standaard moeten uitschakelen, effectieve schermtijd-pauzes moeten inbouwen en zijn aanbevelingssysteem minder op betrokkenheid moeten richten.
Wat er op het spel staat
Handhaaft de Commissie haar oordeel in een definitief besluit, dan riskeert Meta een boete van tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet, omgerekend zo'n 12 miljard dollar op basis van de omzet over 2025 van bijna 201 miljard dollar. Meta noemt de bevindingen onterecht en wijst op zijn Teen Accounts uit 2024, die tieneraccounts automatisch beschermen en ouders controle geven.
De Commissie houdt voet bij stuk. Het uitgangspunt is dat het ontwerp te verslavend is en dat er iets moet veranderen; de volgende stap is dat Meta het aanpast of dat een non-compliance-besluit volgt, aldus EU-techchef Henna Virkkunen. Een definitief besluit wordt de komende maanden verwacht.
De aanpak spiegelt de zaak die de Commissie in februari tegen TikTok opende, met vrijwel dezelfde eisen. Het past in een bredere beweging: maandag verwacht de Commissie een expertrapport dat de weg kan effenen naar een Europees verbod op sociale media voor jongeren onder de zestien.
Platformontwerp wordt gereguleerd terrein
Wat hier verschuift, is groter dan een app-update. Het ontwerp zelf van een platform, hoe het aanbeveelt, afspeelt en laat doorscrollen, wordt een gereguleerd terrein. Voor een bedrijf dat zijn bereik grotendeels op Meta of TikTok heeft gebouwd, groeit daarmee de afhankelijkheid van keuzes die niet in Menlo Park maar in Brussel worden afgedwongen. Bereik dat je huurt op een platform beweegt mee met elke herontwerp-eis. Een eigen kanaal, een nieuwsbrief, een site of een community die je zelf bezit, staat daarbuiten.
Veelgestelde vragen
Bouw een kanaal dat je bezit
Als je bereik op Meta meebeweegt met elke nieuwe EU-eis, wil je iets ernaast dat echt van jou is. Ik denk met je mee, ontwerp en bouw een eigen kanaal of platform en automatiseer het onderhoud, self-hosted waar dat kan.
Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.
