Duitse rechter wijst fair use af en veroordeelt AI-muziekgenerator Suno

Het Landgericht München I veroordeelt AI-muziekgenerator Suno wegens auteursrechtinbreuk en wijst zowel de Duitse tekst- en datamining-uitzondering als de Amerikaanse fair use-verdediging af, meldt de rechtbank bij het vonnis van 31 juli 2026.

Dat is meer dan muzieknieuws voor wie in Nederland generatieve AI inzet. De vrijstelling waar Suno zich op beriep, paragraaf 44b van de Duitse auteurswet, komt uit dezelfde Europese richtlijn als artikel 15o van de Auteurswet, dat commerciële tekst- en datamining toestaat zolang de rechthebbende geen voorbehoud heeft gemaakt. Een Europese rechter benoemt nu voor het eerst waar die vrijstelling ophoudt: bij modellen die het trainingsmateriaal reproduceerbaar in zich dragen.

Wat de rechter besliste

De 42e civiele kamer van het Landgericht München I heeft de eisen van muziekrechtenorganisatie GEMA tot verbod, informatie en schadevergoeding grotendeels toegewezen, zaaknummer 42 O 763/25. Zes bekende composities stonden centraal: "Daddy Cool", "Rasputin", "Forever Young", "Big in Japan", "Atemlos" en "Mambo No. 5". De zaak ging alleen over de muziek zelf, niet over de songteksten.

Het dragende feit is technisch. De kamer stelde vast dat de zes werken reproduceerbaar in Suno's modellen v3.5 en v4 zitten. Suno voerde aan dat zijn model alleen wiskundig geleerde patronen bevat. De rechter legde de outputs naast de originelen, vond overeenkomsten die bij muziek van deze lengte en complexiteit geen toeval kunnen zijn, en concludeerde dat de werken zelf in het model besloten liggen. GEMA-jurist Kai Welp stelde dat de AI-systemen in aanzienlijke mate vrijwel volledige werken opslaan.

De datamining-uitzondering dekt geen opslag

Daar sneuvelde het verweer. De tekst- en datamining-uitzondering dekt volgens de kamer alleen de voorbereidende handelingen van het trainen, niet de blijvende verveelvoudigingen die daarna in het model achterblijven. Analyseren mag, onthouden niet.

Die lijn is het bruikbare deel voor bedrijven, want hij zit niet in Duits maar in Europees recht. Het onderscheid verschuift de vraag van "mocht dit model op dit materiaal trainen" naar "wat is er van dat materiaal in het model blijven zitten". Dat tweede is meetbaar: GEMA bewees het door prompts met alleen de titel, de gewenste stijl en de originele tekst in te voeren, zonder melodie, ritme of arrangement, en kreeg nummers terug die sterk op de originelen leken.

Fair use sneuvelt op de output

Omdat het trainen in de Verenigde Staten plaatsvond, paste de Duitse rechter Amerikaans recht toe, met internationale bevoegdheid via paragraaf 131 van de Duitse wet op collectieve beheersorganisaties. Alle fair use-factoren vielen uit in het nadeel van Suno. De kamer onderscheidde de zaak nadrukkelijk van de Amerikaanse uitspraken in Bartz en Kadrey: daar was het trainingsmateriaal niet terug te vinden in de output, hier leverden eenvoudige, open prompts resultaten op die wezenlijk lijken op de originele werken.

De aansprakelijkheid legde de rechtbank bij Suno, niet bij de gebruikers die de prompts intikten. Het bedrijf bepaalde de uitkomst inhoudelijk via de modelkeuze, de trainingsdata en de architectuur. Uit de processtukken blijkt bovendien dat Suno muziek van YouTube haalde met stream-ripping en daarbij de eigen beveiliging Rolling Cipher omzeilde. Dat sluit aan op wat de uitgelekte broncode van Suno eerder al liet zien: ruim twee miljoen fragmenten uit YouTube Music, plus materiaal van Deezer, Genius en Pond5.

Nog niet definitief

Het vonnis is nog niet definitief. Suno zegt alle opties te verkennen, waaronder hoger beroep, en de hoogte van de schadevergoeding staat nog niet vast: de rechtbank beval eerst opgave van de omzet die met de inbreuken is verdiend. GEMA, dat ruim 95.000 componisten, tekstschrijvers en muziekuitgevers in Duitsland vertegenwoordigt, spande de zaak op 21 januari 2025 aan.

Het is niet de eerste keer dat deze rechtbank een AI-aanbieder terugfluit. Dezelfde rechtbank oordeelde op 11 november 2025 al dat OpenAI songteksten onrechtmatig gebruikte en via ChatGPT reproduceerde, en ook dat vonnis is door hoger beroep nog niet definitief. In juni hield hetzelfde gerecht Google rechtstreeks aansprakelijk voor feitelijke fouten in zijn AI-overzichten.

Waar dit heen wijst

Aan de andere kant van de oceaan loopt de lijn precies andersom. Een Amerikaanse rechter oordeelde dat trainen op boeken op zichzelf onder fair use kan vallen en dat Anthropic pas in de fout ging door meer dan zeven miljoen gepirateerde boeken op te slaan, wat uitmondde in een schikking van 1,5 miljard dollar. In München ligt de breuklijn niet bij de herkomst van de kopie, maar bij wat het model reproduceert.

Daarmee krijgt de leverancierskeuze een toets die je kunt stellen zonder jurist: kan dit model, op een simpele prompt, iets teruggeven dat wezenlijk lijkt op een beschermd werk? Zolang het antwoord onbekend is, blijft de herkomst van trainingsdata en de vrijwaring in het contract de plek waar het risico landt. Een uitspraak in München bindt geen Nederlandse rechter, maar de vrijstelling die hier onderuit ging, staat in Nederland in bijna dezelfde bewoordingen in de wet.