Grote bedrijven besteden 28% van hun softwarebudget aan ongekozen wijzigingen, meldt Origina

Origina meldt dat grote bedrijven in de VS en het VK gemiddeld 28% van hun softwarebudget besteden aan upgrades, migraties en licentiewijzigingen die zij niet zelf zouden kiezen.

Op een softwarebudget van €100.000 betekent die verhouding €28.000. Dat is alleen een rekenscenario, geen bedrag uit de peiling. De peiling bevat geen Nederlandse organisaties, dus dit is geen Nederlandse kostenratio. Voor een Nederlandse ondernemer is de praktische vraag wat wijzigingen kosten aan licenties, migratie en uren van engineers. Die kosten kunnen ruimte wegnemen voor een nieuw systeem of AI-project.

De 28% gaat over ongekozen wijzigingen

De enquête rekent upgrades, migraties en licentiewijzigingen mee die organisaties niet actief zelf zouden kiezen. Origina noemt die leveranciersgedreven veranderingen de ‘Software Tax’, een metafoor voor een terugkerende softwarelast en geen overheidsbelasting. De formulering zegt iets over wat de IT-beslisser zelf zou kiezen. Ze bewijst niet dat elke upgrade technisch overbodig was of geen beveiligingsreden had.

Dat onderscheid is relevant bij de term ‘opgedrongen’. De peiling beschrijft veranderingen die respondenten niet actief zouden hebben gekozen, maar publiceert geen uitsplitsing tussen noodzakelijke beveiligings- of compatibiliteitsupdates en commerciële wijzigingen. Een contractuele einddatum voor ondersteuning kan een organisatie bijvoorbeeld tot een overstap bewegen, terwijl de nieuwe software wel een noodzakelijke functie of beveiligingscorrectie bevat. De cijfers maken dat verschil niet zichtbaar.

De rekening bevat ook mensen en hardware

Uit de antwoorden blijkt dat 95% van de organisaties minstens één upgrade betaalde waarvan IT-beslissers slechtere prestaties, betrouwbaarheid of bedrijfswaarde verwachtten, 53% dit meer dan eens deed, 84% senior engineers vaak of altijd tijd aan leverancierswijzigingen besteedt, en 91% functionele hardware afschreef om een deadline voor ondersteuning te halen. Gemiddeld gebeurde die afschrijving 1,65 jaar voor het einde van de hardwarelevensduur; de meest recente wijziging kostte gemiddeld $12,87 miljoen.

Die bestede tijd kan ook andere projecten raken. The Stack meldt dat 34% van de ondervraagden leverancierskosten als een grote bijdrage zag aan het laatste vertraagde, gepauzeerde of geschrapte AI- of dataprogramma; Origina betaalde het onderzoek en verkoopt zelf ondersteuning voor de onderzochte platformen. Dat commerciële belang telt mee bij het lezen van het cijfer.

Licentiewijzigingen worden contractgeschillen

De peiling staat naast concrete wijzigingen bij softwareleveranciers. Broadcom kondigde in december 2023 aan VMware volledig naar abonnementslicenties te brengen en de verkoop van permanente licenties en verlengingen van ondersteuning daarvoor te beëindigen. De overgang raakt bestaande contracten en systemen die klanten al jaren gebruiken.

In april 2026 hield een New Yorkse beroepsrechter de voorlopige ondersteuning voor T-Mobile in stand en stuurde de berekening van de waarborgsom van $500.000 terug voor verdere behandeling. De zaak draait om T-Mobiles contractuele recht op één extra jaar ondersteuning voor permanente VMware-licenties; dit is geen eindbeslissing over het hele contractgeschil. T-Mobile migreert ondertussen tienduizenden virtuele machines van VMware terwijl het om ondersteuning vecht.

Een verwante discussie speelt bij consumentenabonnementen. De Italiaanse mededingingsautoriteit AGCM opende een onderzoek naar Microsofts prijsverhoging en de toevoeging van Copilot en Designer aan Microsoft 365. De toezichthouder stelt dat consumenten standaard op een duurder abonnement werden gezet, tenzij zij opzegden, zonder voldoende uitleg over de gewijzigde dienst. Het onderzoek is geen vaststelling van een overtreding. De zaak sluit aan bij AGCM’s onderzoek naar de Copilot-bundeling en de standaardkeuze voor een duurder Microsoft 365-plan, al gaat die zaak over consumenten en de Origina-peiling over enterprise-software.

Een organisatie kan ook afhankelijk raken door contracten, dataformaten, systeemkennis en koppelingen; die vijf vormen van vendor lock-in bepalen samen hoe moeilijk overstappen wordt.

De steekproef zegt niets over Nederlandse kosten

Censuswide ondervroeg 2.018 CIO’s en senior IT-beslissers op directieniveau of hoger, met invloed op softwarebudgetten en verlengingen. Hun organisaties hadden minstens $1 miljard jaaromzet of 10.000 werknemers wereldwijd.

De steekproef telde 1.011 respondenten in de Verenigde Staten en 1.007 in het Verenigd Koninkrijk, uit de financiële sector, verzekeringen, telecom, overheid en retail. Alle organisaties gebruikten minstens één van IBM, HCL, VMware/Broadcom of SAP op betekenisvolle schaal. Het veldwerk liep van 11 tot en met 19 mei 2026. Nieuw is de publicatie van het rapport op 20 oktober 2026, niet de meetperiode.

Origina gaf opdracht voor het onderzoek en verkoopt zelf onafhankelijke ondersteuning voor software van IBM, HCL, VMware en SAP. Dat belang maakt de antwoorden niet automatisch onjuist, maar het maakt de gekozen term en presentatie relevant om mee te wegen. De openbare methodologie noemt de doelgroep en veldwerkdata, maar niet de exacte vraagstelling, weging of spreiding achter het gemiddelde van 28%. Het volledige rapport is op de Origina-pagina alleen na een downloadformulier beschikbaar.

De kop van TechRadar spreekt over bijna een derde van het IT-budget, en The Straits Times gebruikt dezelfde formulering. Origina schrijft over softwarebudgetten. Dat verschil bepaalt of de 28% slaat op één deel van de IT-uitgaven of op het totale IT-budget.

De peiling levert dus geen percentage op dat Nederlandse organisaties kunnen overnemen. Ze laat wel zien welke kosten achter softwarewijzigingen schuilgaan: licenties, migratiewerk, engineeringstijd en eerder afgeschreven hardware. De Broadcom- en Microsoft-zaken tonen hoe zulke wijzigingen later kunnen doorwerken in ondersteuning of standaardverlengingen. Bij een Nederlandse verlenging hangt de werkelijke kostenvergelijking daarom ook af van de tijd om te migreren, de ondersteuning die vervalt en de projecten die de wijziging verdringt.