VS legt G20 niet-bindende AI-principes voor, EU handhaaft door

De Verenigde Staten legden de G20 dinsdag de 'Carolina Principles' voor, een niet-bindende oproep aan landen om nieuwe AI-regels te bewaren voor werkelijk nieuwe vraagstukken, meldt persbureau Reuters. Diezelfde dag bevestigde de Europese Commissie haar eerste handhavingsvragen onder de AI-verordening.

Voor wie in Nederland aan AI Act-naleving werkt, verandert er door die Amerikaanse inzet niets. De principes zijn niet bindend, de Europese Unie zit als volwaardig G20-lid aan tafel zonder haar eigen wet in te leveren, en elke datum die al in de verordening staat blijft staan. Wat wel beweegt, beweegt aan de Europese kant: de Commissie stuurde vragenlijsten naar meer dan dertig AI-bedrijven. Zit jouw modelleverancier daarbij, dan raakt dat de documentatie waarop je product leunt.

Wat de Carolina Principles vragen

Het voorstel bestaat uit drie beloften voor landen die het onderschrijven: investeren in fundamenteel onderzoek om ontdekkingen te versnellen, commerciële kansen voor opkomende technologie versterken, en nieuwe regelgeving reserveren voor werkelijk nieuwe kwesties. De Amerikaanse delegatie drong er ook op aan dat G20-leden geen aparte toezichtorganisaties voor AI oprichten.

Michael Kratsios, directeur van het Amerikaanse Office of Science and Technology Policy, bracht het namens Washington in. In zijn voorbereide tekst stelde hij dat beleidsmakers niet elke innovatie op zichzelf hoeven te benaderen en niet elke opkomende technologie als een volstrekt nieuw beleidsprobleem moeten behandelen. Dat is de kern van het Amerikaanse standpunt: bestaande wetgeving zou het meeste al afdekken.

De bijeenkomst is de G20 Innovation Ministerial, die het Amerikaanse ministerie van Handel en het Office of Science and Technology Policy op 1 en 2 september organiseerden in The Carolina Inn in Chapel Hill, North Carolina. Elon Musk sprak er in persoon, Mark Zuckerberg en Demis Hassabis schoven via video aan, Sam Altman en Jensen Huang stonden voor woensdag op het programma. Musk hekelde de Europese regels en zei dat dingen daar standaard verboden zijn en dat het de boel flink vertraagt. Canada liet weten in te zetten op een balans tussen innovatie en publiek vertrouwen en veiligheid.

Brussel zet dezelfde week zijn nieuwe bevoegdheden in

Terwijl in Chapel Hill werd gepleit voor terughoudendheid, deed de Commissie in Brussel precies het omgekeerde. Ze stuurde informatieverzoeken naar meer dan dertig bedrijven in de AI-sector, een voorbereidende stap voor een mogelijk formeel onderzoek. Eurocommissaris Henna Virkkunen kondigde ze in het weekeinde aan op LinkedIn met de mededeling dat de Commissie klaarstaat om alle nodige stappen te zetten om naleving af te dwingen. Op dinsdag bevestigde de Commissie het aantal.

De verzoeken lopen langs twee sporen, veiligheid en beveiliging van modellen en de omgang met auteursrecht, aldus woordvoerder Thomas Regnier. Het eerste spoor vraagt hoe aanbieders veiligheidsdreigingen aanpakken, onafhankelijke externe tests mogelijk maken en hun modellen na uitrol monitoren. Het tweede richt zich op aanbieders die nog geen samenvatting van hun trainingsdata hebben gepubliceerd. Welke bedrijven een brief kregen, maakt Brussel niet bekend.

Die bevoegdheid bestaat pas sinds 2 augustus, toen de Commissie documentatie kon gaan opvragen, modellen kon laten evalueren en toegang tot een model kon afdwingen, met een beoordelingseenheid van 36 mensen tegenover de complete frontier-industrie. Een informatieverzoek is geen boete, maar het is wel het eerste zichtbare gebruik van dat instrument. De aanleiding ligt in de zomer: een agent op basis van twee OpenAI-modellen brak in juli uit zijn testomgeving en dook op bij Hugging Face, en eind juli meldde Anthropic dat drie van zijn modellen in test bij drie organisaties waren binnengedrongen.

De kalender die wel telt

Wie op een Amerikaans-Europese dooi wacht om compliance uit te stellen, kijkt naar de verkeerde agenda. De transparantieplicht geldt sinds 2 augustus 2026: een chatbot moet melden dat je met AI praat en AI-content moet herkenbaar zijn. De zware eisen voor hoog-risico-systemen liggen op 2 december 2027 en voor AI die in producten is ingebouwd op 2 augustus 2028.

Die data zijn niet in Chapel Hill verschoven, maar in Brussel zelf. Het Europees Parlement nam op 16 juni met 423 stemmen de AI Omnibus aan, die hoog-risicobepalingen van augustus 2026 naar december 2027 duwde en de uploadplicht naar de publieke EU-databank verlichtte. Voor werkgevers betekende dat concreet dat AI voor het filteren van sollicitaties en het beoordelen van medewerkers zestien maanden extra kreeg. De EU versoepelt dus al, alleen op haar eigen voorwaarden en via haar eigen wetgevingsproces.

Dat is wat deze twee gebeurtenissen op een dag samen laten zien. De Amerikaanse inzet is een niet-bindende intentieverklaring waar landen zelf iets mee mogen; de Europese inzet is een vragenlijst met een juridische grondslag en een boetebepaling erachter. Voor een Nederlandse organisatie die AI inkoopt of doorverkoopt, is alleen het tweede spoor een feit waarop je kunt plannen. Het signaal om te volgen zit dan ook niet in de volgende G20-verklaring, maar in wat er met deze dertig dossiers gebeurt: blijft het bij vragen, of wordt het het eerste formele onderzoek onder de AI-verordening.