Franse toezichthouder: drie bedrijven beheersen 84 procent van AI-agentenmarkt

De Franse mededingingsautoriteit becijfert dat OpenAI, Google en Anthropic samen ruim 84 procent van de wereldwijde markt voor AI-agenten beheersen, en waarschuwt in een officieel advies voor het risico dat klanten aan één leverancier vast komen te zitten.

Voor een Nederlandse ondernemer die nu een AI-agent kiest, verschuift dat advies de vraag van 'welke is het slimst' naar 'hoe kom ik er weer uit'. De autoriteit stelt vast dat overstappen tussen agenten in de praktijk stroef is: de opgebouwde data en gebruikshistorie zitten vast, en de technische mogelijkheden om te porten of te koppelen zijn beperkt. Wie zijn processen op één agent bouwt, bouwt daarmee een afhankelijkheid die later duur wordt om af te breken.

De cijfers: 84 procent bij drie partijen

Het gaat om advies 26-A-05, gepubliceerd op 17 juli. Volgens cijfers van Sensor Tower die de autoriteit aanhaalt, hadden OpenAI, Google en Anthropic in mei 2026 samen ruim 84 procent van de wereldwijde sector voor AI-agenten in handen. Daarachter volgen de verticaal geïntegreerde reuzen Amazon, Microsoft, Nvidia en Meta, en gespecialiseerde nieuwkomers als Mistral AI, Perplexity en xAI. Ter illustratie van de schaal: ChatGPT alleen telde in maart 2026 al ruim 900 miljoen wekelijkse gebruikers en meer dan 50 miljoen betalende abonnees.

Waar de afhankelijkheid vandaan komt

De autoriteit ziet drie mechanismen die de macht bij de grootste partijen concentreren. Het eerste is verticale integratie: gevestigde techbedrijven bouwen hun agent rechtstreeks in bestaande producten, van Microsofts Office 365 tot Googles Android en Meta's WhatsApp, waardoor een concurrent er nauwelijks tussen komt. Het tweede is de overstapdrempel zelf, doordat data en gebruikshistorie niet makkelijk mee te nemen zijn. Het derde is disintermediatie: de agent bepaalt straks welke diensten een gebruiker te zien krijgt. De autoriteit schat dat AI-agenten tegen 2030 tot bijna 25 procent van het e-commerceverkeer kunnen omleiden, tegen minder dan 5 procent nu in Frankrijk, wat elke website raakt die van advertenties of abonnementen leeft.

De economie eronder verschuift ook. De gemiddelde orchestratiekosten per antwoord stegen naar 1,20 dollar in 2026, tegen 0,04 dollar in 2023: een agent die meerdere modellen en tools aan elkaar knoopt, kost een veelvoud van een losse modelaanroep. Dat maakt de partij die de dure orchestratielaag levert meteen lastiger te vervangen.

Een advies, geen boete

Belangrijk: dit is een advies, geen sanctie. De autoriteit beschuldigt geen enkel bedrijf van een overtreding en toetst geen gedrag aan het Europese mededingingsrecht. Wat ze wel doet, is de toezichthouders in stelling brengen: pas de bestaande instrumenten toe, de AI Act, de DMA, de DSA en de AVG, houd minderheidsbelangen van de grote techbedrijven in concurrerende agenten in de gaten, en dwing af dat gebruikers kunnen overstappen en dat technische standaarden open tot stand komen in plaats van onder controle van één partij.

Dat sluit aan op regels die er al zijn. De Europese Data Act verplicht clouddiensten sinds september 2025 om je data machineleesbaar terug te geven en verbiedt overstapkosten vanaf januari 2027, precies de portabiliteit waar de Franse autoriteit op aandringt. De haak om zelf aan te trekken zit dus al in je contract met een cloud- of agentleverancier.

Waar de macht echt zit

De concentratie die de autoriteit meet, staat niet los van een tegenbeweging een laag lager. Op OpenRouter, de grootste routeringsdienst voor taalmodellen, bezetten Chinese open modellen inmiddels acht van de tien drukste plekken en houdt alleen Anthropic nog stand voor de VS. Op het niveau van de losse modellen brokkelt de Amerikaanse dominantie dus af, terwijl die op het niveau van de kant-en-klare agent juist stevig staat.

Dat verschil zegt waar de macht zit: niet in het model, maar in de laag eromheen die je werk, je data en je gewoontes vasthoudt. Wie nu een agent kiest, kiest daarmee meer dan een leverancier. De vraag hoe je er weer uit komt hoort vanaf dag één in het contract te staan, niet pas als je wilt overstappen.