Defensie neemt optie op 'gouden aandeel' in dronesoftware van Intelic: een primeur

Voor het eerst in haar bestaan legt het ministerie van Defensie zich vast op een optie tot een 'gouden aandeel' in een Nederlands techbedrijf. Op vrijdag 3 juli tekende Defensie een contract met het Amsterdamse Intelic, een softwarebedrijf dat de krijgsmacht in staat stelt om drones van elk merk en type te besturen, ook meerdere tegelijk. Dit is geen gewoon leverancierscontract: het kabinet wil voorkomen dat deze kennis in buitenlandse handen valt, en grijpt daarvoor naar een instrument dat in Nederland al jaren op de plank lag.

Wat Intelic maakt

Intelic, tot voor kort bekend als Avelor, werd in 2021 opgericht en bouwt besturingssoftware voor onbemande systemen. Waar veel dronebedrijven zich richten op een enkel toestel of een enkele fabrikant, maakt de software van Intelic het mogelijk om uiteenlopende merken en typen drones vanuit een systeem aan te sturen, ook meerdere tegelijk. Dat is precies de laag die in moderne conflicten het verschil maakt: niet het toestel zelf, maar het brein dat verschillende drones laat samenwerken. Het bedrijf haalde in 2024 een seedronde van 2 miljoen euro op bij Keen Venture Partners; met de nieuwe afspraak stapt de overheid in een heel andere orde van grootte.

Hoeveel geld, en wat het 'gouden aandeel' precies is

Defensie steekt volgens de betrokkenen enkele tientallen miljoenen euro's in het bedrijf; volgens vakmedium MenA.nl gaat het om ruim 30 miljoen euro. Belangrijker dan het bedrag is de juridische constructie. Het 'gouden aandeel' is namelijk nog geen voldongen feit. Staatssecretaris Derk Boswijk noemt het nadrukkelijk een voorbereiding op zo'n aandeel: het getekende contract legt de optie vast, maar een echt bijzonder aandeel vergt nog een apart traject via het ministerie van Financien en instemming van de Tweede Kamer.

Gebeurt dat, dan krijgt Defensie een vetorecht bij ingrijpende besluiten van Intelic, bijvoorbeeld een verkoop aan een buitenlandse partij of een verhuizing naar het buitenland. De dagelijkse leiding blijft bij het bedrijf zelf. Oprichter Maurits Korthals Altes verwelkomt de afspraak: die geeft naar zijn zeggen zowel de klant als buitenlandse investeerders zekerheid over betrouwbare levering. Volgens staatssecretaris Boswijk wil Nederland zo voorkomen dat de unieke kennis van het bedrijf naar het buitenland verdwijnt; Intelic loopt volgens hem ver voor op de concurrentie, en de aanpak zou een model kunnen worden voor meer strategisch belangrijke bedrijven.

Een oud instrument, opnieuw ingezet

Het gouden aandeel is geen nieuwe uitvinding. De Nederlandse staat hield lange tijd zo'n bijzonder aandeel in KPN, met een vetorecht bij ingrijpende besluiten zoals statutenwijzigingen of de uitgifte van aandelen. Onder druk van Europese regels over vrij kapitaalverkeer moest Nederland die constructie halverwege de jaren 2000 loslaten. Nationale veiligheid is echter juist de uitzondering die het Europese recht wel erkent, en dat is precies de grond waarop Defensie het instrument nu terughaalt.

De stap past in een bredere beweging waarin de overheid grip probeert te houden op kritieke technologie. Waar het Rijk zijn eigen data terug naar huis wil halen met een soevereine overheidscloud die eind 2026 de eerste applicaties in Nederlandse datacenters moet draaien, kiest Defensie er nu voor om een strategische softwareleverancier juridisch en financieel aan Nederland te binden. Het onderwerp verschilt, de logica is dezelfde: kritieke digitale kennis hoort niet ongemerkt weg te lekken naar het buitenland.

Wat dit betekent voor jouw bedrijf

Voor de meeste ondernemers verandert er morgen niets. Maar de onderliggende boodschap reikt verder dan een enkel dronebedrijf: software wordt in Den Haag steeds vaker gezien als strategisch bezit, op een lijn met havens, energienetten of telecom. Bouw je kritieke software, werk je in defensie of dual-use technologie, of ben je er zwaar van afhankelijk, dan is dit een signaal dat de staat een actieve rol kan opeisen, tot aan zeggenschap over verkoop en verhuizing toe.

De praktische les is breder dan Defensie alleen. Wie op waardevolle software, data en kennis zit, doet er goed aan nu al na te denken over waar die straks juridisch en fysiek thuishoren: wie er toegang toe heeft, onder welk recht ze vallen, en wat er gebeurt bij een overname of exit. De overheid stelt zichzelf inmiddels precies die vragen.