CXMT klaagt Pentagon aan om plaatsing op militaire zwarte lijst

CXMT, de grootste geheugenchipmaker van China, klaagt het Amerikaanse ministerie van Defensie aan om zijn plaatsing op de lijst van Chinese militaire bedrijven, meldt persbureau Reuters op basis van de vrijdag ingediende dagvaarding.

Daarmee ligt de politieke blokkade op de nummer vier van de wereldwijde geheugenmarkt voor het eerst bij een rechter. De aanwijzing verbiedt een Europese koper niets, maar zij houdt de grote westerse fabrikanten weg bij het enige extra volume dat de krapte op korte termijn kan verzachten. Voor wie dit najaar servers, laptops of datacentercapaciteit inkoopt is dat geen reden om op verlichting te rekenen: werkgeheugen blijft voorlopig een markt van drie leveranciers.

Wat er in de klacht staat

De zaak loopt bij de federale rechtbank voor het District of Columbia. Daar staan de klacht, een melding van een verwante zaak en een verklaring over eigendomsverhoudingen, alle drie ingediend op 28 augustus 2026 onder zaaknummer 1:26-cv-03025. CXMT stelt niet gelieerd te zijn aan het Chinese leger en zegt zijn DRAM-chips te ontwerpen, te maken en te verkopen voor civiel en commercieel gebruik, niet voor militair gebruik. Het besluit van het Pentagon noemt het bedrijf willekeurig, niet gedragen door bewijs en in strijd met het recht op een eerlijke procedure. Naast het ministerie zijn minister van Defensie Pete Hegseth, zijn plaatsvervanger Steve Feinberg en Michael Cadenazzi, verantwoordelijk voor het industriebeleid, als gedaagden opgevoerd.

Twee keer bijna geschrapt, toch herbevestigd

De aanleiding ligt in februari. Het Pentagon zette de nieuwe lijst op 13 februari kort online en haalde hem na een halfuur weer weg. De volgende ochtend verscheen hij opnieuw, om diezelfde avond nogmaals te worden ingetrokken. In beide versies waren CXMT en YMTC van de lijst gehaald, meldt zakenblad Caixin. Geen van beide schrappingen werd definitief.

Toen de echte update op 8 juni verscheen, was het belangrijkste inhoudelijke verschil met de ingetrokken februariversie dat CXMT en YMTC gewoon op de actieve lijst bleven staan, tekent advocatenkantoor WilmerHale aan. Diezelfde ronde voegde 65 entiteiten toe, 17 moederbedrijven en 48 dochterondernemingen. Geheugenconcurrent YMTC was Washington toen al voor: dat bedrijf stapte in december 2025 naar de rechter over zijn eigen aanwijzing.

De lijst is geen exportverbod

Voor de weging is dat onderscheid belangrijk. De 1260H-lijst is geen sanctie en geen exportcontrole: er staat geen vergunning tussen een Nederlandse inkoper en een geheugenmodule met CXMT-chips erin. Wat de aanwijzing wel doet, is de Amerikaanse overheid afsluiten. Het Pentagon mag geen contract voor goederen, diensten of technologie aangaan, verlengen of uitbreiden met een bedrijf op de lijst, zet het federale hof van beroep in Washington uiteen in een uitspraak van 18 augustus. Ook het ministerie van Binnenlandse Veiligheid en het ministerie van Energie mogen aangewezen bedrijven geen contracten, subsidies of leningen meer verstrekken.

De tweede stap raakt de keten in plaats van het bedrijf. Volgens dezelfde analyse van WilmerHale mag het Pentagon vanaf 30 juni 2027 ook niets meer inkopen dat door een aangewezen bedrijf is gemaakt of ontwikkeld. Daar begint het voor een Nederlandse toeleverancier te knellen: wie hardware of software levert aan een Amerikaanse overheids- of defensieketen, krijgt vragen over de herkomst van componenten die vandaag nog niemand stelt. Dat sluit aan op sectie 5949 van de defensiebegroting van 2023. Die verbiedt Amerikaanse federale diensten vanaf december 2027 apparatuur te kopen waarin chips van CXMT of YMTC zitten, terwijl gangbaar geheugen kopen bij die bedrijven nu niet onder de exportbeperkingen valt.

Wat de zaak-Hesai leert over de termijn

Een uitspraak is geen kwestie van maanden. Lidarmaker Hesai werd op 31 januari 2024 aangewezen, stapte in mei van dat jaar naar dezelfde rechtbank, verloor in eerste aanleg en kreeg pas op 18 augustus 2026 gelijk bij het hof van beroep. Dat oordeelde dat het ministerie Hesai vooraf inzage had moeten geven in het onbeschermde bewijs en een echte kans om te reageren, en dat die fout niet onschuldig was.

Toch ging de aanwijzing niet van tafel. Het hof verwees de zaak terug zonder de aanwijzing te vernietigen, zodat het ministerie de procedure alsnog goed kan doen, en Hesai staat ook op de lijst van 2026. Ruim twee jaar procederen leverde dus een gewonnen principe op en geen schrapping. Dat is de realistische bovengrens voor wat CXMT hier op korte termijn kan halen.

Waarom dit de geheugenprijs raakt

CXMT is klein in marktaandeel en groot in tempo. Het bedrijf is de vierde DRAM-producent ter wereld met ongeveer 8 procent van de markt, tegen 36 procent voor Samsung, 29 procent voor SK hynix en 24 procent voor Micron. Bij zijn beursgang van 28 juli haalde het een waardering van meer dan 500 miljard dollar. In 2024 dekte het nog maar een vijfde van de Chinese vraag, terwijl het mikt op meer dan twee derde, en vanaf 2027 wil het ook HBM-geheugen binnen China leveren. Nieuwe capaciteit vertaalt zich volgens marktkenners pas na ruim een jaar in merkbaar extra aanbod.

Afzet is het probleem niet. CXMT tekende eind juni een meerjarig DRAM-contract met Tencent van bijna 3 miljard dollar en kan zijn productie voorlopig kwijt in eigen land. De aanwijzing bepaalt vooral of dat volume ooit de westerse markt bereikt, en dat is precies de knop waar Apple aan draaide toen het eind juni een vrijstelling vroeg om bij CXMT te mogen kopen.

Met deze zaak verschuift dat gevecht van het lobbycircuit naar de rechtszaal, en daarmee van politieke afweging naar bewijslast. Sinds een wetswijziging van eind 2024 moet het ministerie per bedrijf publiceren waarom het op de lijst staat, en juist die onderbouwing is nu het strijdtoneel. Voor de geheugenmarkt betekent dat een tweede, veel tragere klok naast de fabrieksuitbreidingen: capaciteit groeit in kwartalen, juridische duidelijkheid in jaren. Wie apparatuur koopt die drie tot vijf jaar meegaat, koopt daarmee niet alleen krapte in, maar ook een herkomstvraag die pas lang na de levering wordt beantwoord.