78% van accountantskantoren gebruikt AI, maar de helft haalt er te weinig uit

Ruim driekwart van de Nederlandse accountantskantoren gebruikt inmiddels AI, maar bijna de helft weet niet hoe ze er het maximale uithalen. Dat is de kern van nieuw onderzoek van softwarebedrijf Exact: de techniek is binnen, het rendement nog niet. Voor ondernemers raakt dat direct de adviseur op wie ze leunen, en voor de kantoren zelf is het een signaal dat breed gebruik nog geen slimme inzet betekent.

Waar AI nu landt, en waar nog niet

Het gebruik concentreert zich rond de makkelijke winst. 37 procent van de kantoren zet AI in voor het maken van teksten en communicatie, 32 procent voor analyse en advies, en 24 procent voor compliance en controle. Met andere woorden: AI helpt vooral bij ondersteunende taken, niet bij het werk waar een kantoor zijn geld mee verdient.

Dat onderscheid is precies waar de winst blijft liggen. "Als AI alleen wordt ingezet voor ondersteunende taken, blijft de echte waarde onbenut", aldus Wilco Kraaij, Expert Accountancy Software bij Exact, in de toelichting waarom strategische toepassing nog uitblijft.

Breed gebruik, smalle toepassing

De cijfers laten een herkenbaar patroon zien: de tools zijn er, de strategie nog niet. Uit de MKB Barometer blijkt dat 78 procent AI gebruikt terwijl 49 procent niet weet hoe ze er het maximale uithalen. 41 procent vindt het bovendien lastig om de technologische ontwikkelingen bij te benen. Tegelijk wil 68 procent vol inzetten op automatisering en zegt 71 procent daar genoeg budget voor te hebben. Geld en bereidheid zijn dus niet het probleem; weten waar je AI op moet richten wel.

De druk komt van twee kanten

Die adoptiekloof valt samen met een verschuiving aan de vraagkant. 7 op de 10 Britse MKB-beslissers leggen een belastingvraag eerst aan AI voor en pas daarna aan hun accountant, een patroon dat ook in Nederland zichtbaar wordt. En dieper speelt dat AI het verdienmodel van advieskantoren onder druk zet doordat efficientiewinst botst met het traditionele uurtarief. Een kantoor dat AI alleen als sneller tekstblok gebruikt, verdient zijn voorsprong dus niet terug; een kantoor dat er zijn analyse en advies mee aanscherpt, wel.

E-facturatie blijft liggen

Een concreet voorbeeld van diezelfde achterstand: 18 procent van de kantoren ondersteunt klanten nog helemaal niet bij e-facturatie, en maar 36 procent geeft er actief voorlichting over. Dat wringt, want e-facturatie wordt in de EU vanaf 2030 stap voor stap verplicht voor grensoverschrijdende transacties. Slechts 14 procent ziet e-facturatie als onderscheidend vermogen en 24 procent noemt datagedreven advies als manier om zich te onderscheiden, terwijl daar juist de ruimte zit om klanten vast te houden.

Wat dit betekent voor jou

Voor jou als ondernemer betekent dit dat je accountant vrijwel zeker al AI gebruikt, maar dat de kwaliteit van wat je terugkrijgt sterk verschilt per kantoor. Vraag dus gerust hoe ze AI inzetten: alleen voor snellere verslagen, of ook om je cijfers vooruit te analyseren en eerder aan de bel te trekken. Dat verschil bepaalt of je adviseur straks nog meerwaarde heeft naast de chatbot.

Werk je zelf op of bij een kantoor, dan is de boodschap nuchter: breed AI gebruiken is geen prestatie meer, het is het startpunt. De winst zit in de stap van ondersteunende taken naar het werk dat echt telt, je analyse, je advies, je controle. Dat vraagt geen groter budget, maar gerichte keuzes: welke processen automatiseer je echt, welke data ontsluit je, en waar blijft het menselijke oordeel leidend. Wie die keuzes nu maakt, zit straks aan de goede kant van de kloof.