Alisina NawabiEU-ontwerp koppelt AI-chatbots aan boete tot 6 procent omzet
In aanvulling op de eerdere update koppelt het uitgelekte Commissieontwerp een maximumboete van 6 procent van de wereldwijde jaaromzet aan opzettelijke of nalatige niet-naleving door aanbieders van AI-companions en algemene conversatiechatbots, maar dit staat alleen in een nog niet aangenomen ontwerp. Het ontwerp noemt als betrokken diensttypen sociale netwerken, videoplatforms, online games, AI-chatbots en softwarewinkels; besturingssystemen komen terug bij het met toestemming doorgeven van een leeftijdssignaal. Voor sociale netwerken, videoplatforms en softwarewinkels loopt de handhaving via het DSA-kader, voor online games leggen lidstaten de sanctieregels vast, dus de 6 procent is geen nieuwe algemene boete voor elke dienst in het ontwerp. Kleine en microbedrijven zijn volgens de tekst niet vrijgesteld; een jaarlijkse toezichtbijdrage voor diensten waarop de Commissie rechtstreeks toezicht houdt, krijgt in het financiële werkdocument een voorgestelde bovengrens van 0,03 procent van het wereldwijde netto-inkomen per aanbieder. Voor een Nederlandse organisatie met een jongerencommunity, game of chatbot betekent dit dat leeftijd, veilige standaardinstellingen en bewijs van naleving per diensttype in het productontwerp moeten passen; de Commissie presenteert het voorstel donderdag 17 september, waarna lidstaten en het Europees Parlement de definitieve regels nog moeten uitwerken.
De Europese Commissie presenteert donderdag 17 september de EU Kids Act met leeftijdsregels voor sociale media, videoplatforms, online games en AI-chatbots, meldt Politico op basis van voorbereidende documenten.
Voor een Nederlandse organisatie met een jongerenplatform, community of chatbot maakt het voorstel leeftijd onderdeel van de productarchitectuur. Het is de Europese vervolgstap op het Nederlandse en Spaanse verzoek om één minimumleeftijd voor sociale media met dataminimale leeftijdscontrole.
Geen totaalverbod, wel leeftijdslagen
De Commissie werkt met een getrapt toegangsmodel. Het gaat niet om één algemeen verbod voor iedereen onder de 15, maar om verschillende soorten accounts en beschermingsniveaus. De precieze tekst kan nog veranderen voordat de Commissie het voorstel donderdag formeel presenteert.
Het document dat Euractiv inzag, beschrijft leeftijdslagen van geen toegang onder 3 tot zelfstandige accounts vanaf 15. Tussen 3 en 12 kunnen ouders een volledig gecontroleerd account openen op kindvriendelijke diensten met strenge veiligheidsnormen. Tussen 13 en 14 gaat het om introductieaccounts voor sociale media en videoplatforms, met ouderlijk toezicht, beperkte contacten en strikte schermtijd. Vanaf 15 kunnen jongeren een zelfstandig account openen als de online omgeving veilig is ontworpen.
De leeftijd van 15 is daarmee de voorgestelde grens voor een zelfstandig account, niet een nieuwe Europese wet. De Commissie moet de tekst nog aannemen en daarna volgen onderhandelingen met lidstaten en het Europees Parlement.
AI-chatbots vallen in bredere categorie
De uitbreiding naar AI is het nieuwe element voor softwarebedrijven. De huidige documenten plaatsen AI-chatbots en AI-companions in de bredere categorie van diensten die onder voorwaarden toegang aan minderjarigen bieden. Ook videoplatforms en online games vallen daaronder. Educatieve diensten, overheidsdiensten en industriële AI- of kantoorproducten zouden buiten deze regels vallen.
Voor socialmedia- en videoplatforms komt leeftijdscontrole volgens het ontwerp bij het openen van een nieuw account in beeld. Online games krijgen volgens het ontwerp eigen leeftijdsvoorwaarden. Voor chatbots is de reikwijdte nog minder scherp omschreven dan voor die twee categorieën. Juist daarom wordt de definitie van een dienst die kinderen kan bereiken belangrijk voor aanbieders van klantenservice, communityfuncties en digitale assistenten.
De Commissie koppelt de toegang ook aan veilig ontwerp. Het werkdocument noemt onder meer het vermijden van verslavende ontwerpfuncties zoals eindeloos scrollen, beperkingen voor aanbevelingssystemen, veilige accountinstellingen, hulpmiddelen om schadelijke inhoud te melden en ouderlijk toezicht. Diensten die onder de regels vallen zouden ook een toezichtbijdrage voor de handhaving moeten betalen.
Leeftijdsbewijs zonder identiteitsdossier
De Europese Commissie heeft al een technische route uitgewerkt waarop deze regels kunnen aansluiten. De EU-oplossing laat iemand bewijzen ouder te zijn dan bijvoorbeeld 15 of 18, zonder de exacte leeftijd of identiteit met het platform te delen. De Commissie beschrijft die aanpak als een anoniem leeftijdsbewijs met onafhankelijke toetsing van privacy- en beveiligingsnormen.
Dat maakt leeftijdscontrole een andere ontwerpkeuze dan een geboortedatum opslaan in een registratieformulier. Een digitale dienst moet dan kunnen werken met een leeftijdsuitkomst, ouderlijke toestemming en verschillende toegangsrechten, zonder automatisch een identiteitsdocument of volledig gebruikersprofiel te ontvangen. De Commissie stuurt erop aan dat lidstaten de oplossing uiterlijk eind 2026 beschikbaar maken.
Van beleidsvoorstel naar producteis
De directe juridische status blijft beperkt: het voorstel is nog geen verplichting en de voorwaarden kunnen nog wijzigen. Toch schuift het ontwerpvraagstuk op. Platformen moeten straks vastleggen wie een account mag openen. Ook moeten ze bepalen welke functies, contacten en aanbevelingen bij elke leeftijd passen.
De Commissie bevestigde maandag dat het college dinsdag over het ontwerp spreekt en dat de EU Kids Act later deze week schriftelijk wordt aangenomen, waarna Ursula von der Leyen en Henna Virkkunen het voorstel donderdag toelichten. Die planning maakt de stap concreet, maar de uiteindelijke regels moeten nog door het Europese wetgevingsproces, aldus Agence Europe.
De verschuiving zit daarom niet in een slot dat donderdag ineens op elke Nederlandse website verschijnt. Leeftijd, veilige standaardinstellingen en dataminimalisatie worden wel samen een ontwerp- en bewijsstuk voor digitale diensten. Zodra AI-chatbots in dezelfde beschermingslogica vallen als sociale media, hoort de vraag wie toegang krijgt bij het bouwen van de dienst zelf.
Veelgestelde vragen
Leeftijd als productkeuze
Ik denk mee over de product- en gegevensarchitectuur, ontwerp de gebruikersflow en realiseer de koppelingen en automatisering end-to-end, self-hosted waar dat kan.
Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.
