Zuckerberg bekritiseert gesloten AI-koers van OpenAI en Anthropic

Mark Zuckerberg keert zich publiek tegen de gesloten AI-koers van OpenAI en Anthropic en noemt concentratie van macht over kunstmatige intelligentie gevaarlijker dan open ontwikkeling, in een opiniestuk in The Wall Street Journal van 28 juli.

Voor een Nederlands team dat zijn modelkeuze mede laat afhangen van de politieke houdbaarheid van open gewichten is de vraag niet of dit pleidooi klopt, maar wat het waard is. De luidste voorstander van open AI is op dit moment de topman van een bedrijf dat zijn eigen beste model sinds 9 juli alleen nog achter een betaalde API aanbiedt. Wat Zuckerberg bepleit en wat Meta verkoopt, staan niet op één lijn.

De bepalende vraag is volgens hem wie toegang krijgt

In het opiniestuk zet Zuckerberg drie principes neer: individuele zeggenschap als bron van welvaart, uitvinding als het eigenlijke doel van superintelligentie, en machtsevenwicht als basis van veiligheid. Zijn bezwaar is bestuurlijk, niet technisch. Heeft slechts een handvol instellingen superintelligentie, dan oefenen die onvermijdelijk een beheersende invloed uit op economie, wetenschap en politiek, schrijft hij. Hopen dat een absolute macht zich welwillend gedraagt zodra ze verlicht genoeg is, pakte volgens hem historisch zelden goed uit.

Namen noemt hij in dat stuk niet. In een interview met The New York Times, gepubliceerd op dezelfde dag, wordt het scherper. De discussie bij veel andere labs is overweldigend gevuld met doemdenken, zegt hij, en er zijn stemmen nodig die realisme in dat debat brengen. Een strak gecontroleerde ontwikkeling van AI komt in zijn woorden neer op het opgeven van de waarden waarop de Amerikaanse techsector rust. Tegen The Wall Street Journal zei hij daarnaast dat optimisme over de gevolgen van AI empirisch de standaardaanname zou moeten zijn, met verwijzing naar historische parallellen, recente banencijfers en zijn eigen gebruik van AI.

Geen Amerikaans verbod op Chinese modellen

In een derde gesprek, met de Financial Times, trekt Zuckerberg de lijn door naar het beleid. Een verbod op geavanceerde Chinese AI is geen effectieve oplossing, meldt Reuters op basis van dat interview. Amerikaanse bedrijven zouden volgens hem beter systematisch kunnen opsporen waar hun eigen knelpunten zitten. In hetzelfde gesprek waarschuwde hij voor regulatory capture door Amerikaanse frontier-labs, oftewel regelgeving die wordt geschreven in het voordeel van de partijen die eraan meeschrijven.

Dat sluit aan op waar het beleidsdebat nu staat. Amerikaanse functionarissen neigen naar beperkingen per Chinees model in plaats van naar een breed verbod, en vier dagen voor het interview stuurden Nvidia, Microsoft, Meta en Palantir een open brief aan Washington met de oproep beperkingen op open-weight modellen te vermijden. Aan de andere kant van die scheidslijn staan OpenAI en Anthropic, al ontkende Anthropic-topman Dario Amodei maandag dat zijn bedrijf ooit een verbod op open-weight modellen heeft bepleit.

Wat het pleidooi niet belooft

Nergens in het opiniestuk zegt Zuckerberg toe dat Meta zijn modelgewichten weer vrijgeeft. Hij bepleit persoonlijke superintelligentie voor iedereen en toegang tot de technologie, niet open gewichten. Voor een technische afweging is dat verschil groot: toegang via een API kun je morgen kwijtraken of duurder zien worden, gewichten die je hebt gedownload draai je zelf, op je eigen infrastructuur.

De praktijk van Meta wijst dezelfde kant op. Muse Spark kwam in april 2026 uit als gesloten, proprietary model in plaats van met vrij te downloaden gewichten, en op 9 juli volgde Muse Spark 1.1, alleen beschikbaar via de betaalde Meta Model API en uitdrukkelijk niet als open source. De prijs voor ontwikkelaars ligt op 1,25 dollar per miljoen invoertokens en 4,25 dollar per miljoen uitvoertokens. De Zuid-Koreaanse krant Chosun Ilbo wijst op diezelfde spanning: Meta leidde jarenlang het open-source kamp met Llama en stapte over op een gesloten aanpak nadat het achterop raakte in de prestatiestrijd met OpenAI en Anthropic.

Een debat over regels, niet over licenties

Het open-versus-gesloten-debat gaat allang niet meer over licentievoorwaarden. Het gaat over wie de regels schrijft waaronder iedereen straks moet werken, en dat verklaart waarom de posities zo weinig stabiel zijn. De man die openheid het hardst verdedigt, verkoopt zijn beste model per token. De partij die het scherpst als tegenstander van open modellen is neergezet, wijst een gebruiksverbod zelf van de hand. Washington schuift ondertussen van een categorisch oordeel naar een beoordeling per model.

Wie op deze modellen bouwt, kan dus beter naar de contracten kijken dan naar de interviews. Een pleidooi voor toegang is geen licentie, en een licentie die vandaag open is, blijft dat alleen zolang het de leverancier uitkomt. De enige variabele die je zelf in de hand hebt, is hoe snel je van model kunt wisselen zonder je systeem opnieuw te bouwen.