Utonomy rolt Upod breed uit: extensie beantwoordt cookiebanners namens de bezoeker

Utonomy rolt Upod breed uit, een gratis datakluis met browserextensie die cookiebanners herkent en namens de bezoeker beantwoordt. Talpa Network en Consent Studio, leverancier van cookiebanners aan zo'n drieduizend Nederlandse sites, zijn de eerste partners, meldt Emerce.

Voor iedereen die een site of webshop beheert verschuift daarmee waar het antwoord op de toestemmingsvraag vandaan komt. Je banner mag blijven staan, maar de bezoeker klikt hem niet meer weg: dat doet een extensie, op basis van een voorkeur die hij ooit één keer instelde en die meteen op elke site geldt. Weigert iemand standaard, dan weigert hij ook bij jou, zonder je banner te lezen. Je consent-rate wordt dan minder een kwestie van hoe je die banner ontwerpt, en meer een kwestie van wat er in de extensie van je bezoeker staat.

Twee lagen: de extensie en de aangesloten site

Upod werkt op twee niveaus tegelijk, en het verschil bepaalt wat jij als site-eigenaar merkt.

Op elke willekeurige site doet de extensie het werk. Zodra een cookiebanner verschijnt, herkent Upod hem en vult hem in volgens het cookieprofiel van de gebruiker. Blokkeren doet het niet: websites moeten wettelijk nog steeds om toestemming vragen, en de extensie beantwoordt die vraag namens de bezoeker. Er zijn versies voor Chrome, Edge en Firefox, en aan Safari wordt gewerkt.

Op aangesloten sites gaat het verder. Die voegen enkele regels code toe en tonen daarna helemaal geen banner meer. In ruil krijgen ze een profiel dat de bezoeker zelf samenstelde: geslacht, leeftijdscategorie en woonplaats. De geboortedatum wordt teruggebracht tot een leeftijdscategorie, een kleine gemeente wordt automatisch een regio, en naam en e-mailadres blijven onzichtbaar. De gegevens staan op een Solid-server in Nederland, beheerd door Stichting Nederlandse Datakluis, en de site mag ze alleen tijdens het bezoek gebruiken: niet opslaan, niet doorgeven.

Wie er meedoet

Talpa was de eerste. Eind mei ging Upod daar in stille modus live, op de online omgevingen van Hart van Nederland en Shownieuws, waar de Upod-registratie vóór de consentbanner verschijnt. Consent Studio bouwt de vraag "Wil je nooit meer een cookiebanner zien?" rond zijn bestaande banners, en dat is de partner die dit van een mediaproef naar de brede markt kan tillen: die banners staan op zo'n drieduizend Nederlandse sites. Utonomy mikt op minstens vijf verschillende typen zakelijke partners voor het eind van het jaar, met sterke nadruk op e-commerce.

De constructie eronder is ongebruikelijk. Stichting Nederlandse Datakluis, eind 2022 opgericht door onder meer DPG Media, Mediahuis Nederland, NPO, RTL Nederland en Talpa Network, beheert de kluis waar de data staat. Utonomy, van oud-NPO-bestuurder Martijn van Dam en oud-Talpa-directeur Arno Otto, ontwikkelt en exploiteert de software. Aangesloten sites betalen voor het uitlezen van de gegevens waarvoor de gebruiker toestemming gaf; voor die gebruiker blijft Upod gratis. Utonomy belooft uitgevers minder wrijving, meer betrokkenheid en hogere advertentie-inkomsten, met gevalideerde profielen ook van bezoekers die tracking weigeren.

Hoe groot is dit nu echt

Nog nauwelijks. De Chrome-versie telde op 10 augustus 65 gebruikers, en de Firefox-uitgave, op 11 augustus bijgewerkt naar versie 1.5.8, staat op tien. Van Dam noemde de start bij Talpa zelf een soft-launch met een klein deel van de bezoekers.

Als adoptiecijfer stelt dat niets voor. Als mechanisme wel, want de groei hangt niet aan losse installaties. Zodra een consentplatform de vraag standaard in zijn eigen banners aanbiedt, komt de aanwas per blok sites binnen in plaats van per gebruiker. Dat is precies waarom de Consent Studio-integratie de interessantste van de twee partners is, en niet de mediahuizen.

Waar dit heen wijst

De Europese Commissie wilde ongeveer hetzelfde: de banner vervangen door een signaal dat je één keer instelt. Dat plan ligt stil, omdat Duitsland, Frankrijk en Polen artikel 88b uit de Digital Omnibus willen schrappen, met een Google-lobby erachter die waarschuwt dat online adverteren zonder banners tot stilstand komt. Wat in Brussel vastloopt, probeert de markt nu zelf op te lossen. Alleen dan via een privaat protocol met een Nederlandse stichting als beheerder, in plaats van via een wettelijke standaard die voor iedereen geldt.

De richting is duidelijker dan de tijdlijn: toestemming wordt steeds vaker machinaal gegeven, door software die de bezoeker vooraf heeft ingesteld. Wie zijn cijfers nu al zonder toestemming meet, met Matomo in de toestemmingsvrije stand of met Plausible dat geen cookies zet, merkt daar weinig van. Wie zijn analytics en advertentieketen volledig heeft opgehangen aan de klik op de banner, laat die beslissing straks over aan een bezoeker die je banner nooit heeft gezien.