Pennsylvania haalt AI-datacenters uit de snelle vergunningsroute en legt de stroomkosten bij de bouwer

Pennsylvania haalt alle datacenters uit zijn versnelde vergunningsprogramma en verplicht ontwikkelaars om de volledige kosten van nieuwe stroomopwek en netaansluiting zelf te betalen. Gouverneur Josh Shapiro tekende dat besluit dinsdag in Harrisburg.

Aan de factuur van een Nederlandse organisatie die AI-rekenkracht inkoopt verandert vandaag niets. Wat wel schuift is de bodem onder de volgende capaciteitsgolf. Pennsylvania ligt in PJM, het grootste stroomnet van de Verenigde Staten, en het is de staat waar Amazon vorig jaar 20 miljard dollar aan datacenters aankondigde. Elk megawatt dat daar vanaf 2027 bij zou komen moet nu eerst langs de gemeente, langs een juridisch bindend contract met de staat, en met een eigen rekening voor het net. Dat maakt nieuwe capaciteit trager en duurder, en die meerkosten verdwijnen niet: ze verschuiven van de Amerikaanse energierekening naar de prijs van colocatie en cloud.

Wat executive order 2026-05 verplicht

Het besluit maakt de GRID-normen (Governor's Responsible Infrastructure Development) juridisch bindend. Tot dinsdag waren die normen vrijwillig, wat betekende dat een ontwikkelaar ze kon negeren en toch een vergunning kreeg. Zes dingen veranderen per direct:

• Geen snelle vergunning meer. Alle datacenterprojecten gaan uit het PA Permit Fast Track Program, en toekomstige projecten komen er niet meer voor in aanmerking.
• Eerst de gemeente, dan de staat. Milieudienst DEP neemt een vergunningaanvraag pas in behandeling als het project alle lokale goedkeuringen al binnen heeft.
• De ontwikkelaar betaalt het net. Wie bouwt draagt de volledige kosten van nieuwe opwek, transport en distributie, zonder die door te schuiven naar huishoudens en bedrijven in de staat.
• Geen geheimhouding. De staat sluit geen geheimhoudingsafspraken meer over datacenterprojecten. Ontwikkelaars moeten openbaar maken welk techbedrijf er straks in gaat zitten en waar de stroom vandaan komt.
• Als eerste van het net af. Bij schaarste op het net worden datacenters eerder afgeschakeld dan andere afnemers, en zij betalen zelf de kosten van de noodveiling die de leveringszekerheid overeind houdt.
• Verplichte cijfers. Operators leveren jaarlijks hun energieverbruik, piekvraag, totale waterverbruik en piekwatervraag aan bij de DEP.

De handhaving loopt via een consent order and agreement: een juridisch bindend contract met boetebepalingen dat een ontwikkelaar moet tekenen voordat er iets in behandeling wordt genomen. Wie weigert, verliest ook de vrijstelling van omzetbelasting op datacenterapparatuur die de staat tot nu toe uitdeelde. "Dit zijn geen vrijwillige normen, het zijn juridisch bindende eisen", zei Shapiro bij de ondertekening.

Ruim honderd plannen, vijf vergunningen

De aanleiding is een stuwmeer aan voorstellen dat nooit gebouwd wordt. In Pennsylvania liggen ruim honderd datacenterplannen op tafel; vijftien daarvan dienden een vergunningaanvraag in bij de DEP en vijf kregen volledige goedkeuring. In het stadje Archbald, met 7.500 inwoners, staan 51 hallen ingetekend. Shapiro noemde de rest speculatie en zei dat de staat zich niet laat overrulen door de advocaten van grote techbedrijven.

Daaronder zit een prijsprobleem dat elke afnemer van rekenkracht herkent. De groothandelsprijs voor stroom in PJM steeg in het eerste kwartaal van 2026 van 77,78 naar 136,53 dollar per megawattuur, een stijging van 76 procent in een jaar. De onafhankelijke marktwaakhond van PJM wijst daarvoor naar de vraag van datacenters en schrijft ruim 7 miljard dollar van de laatste capaciteitsveiling van 16,1 miljard toe aan die belasting.

Tweede staat in twee weken die op de rem gaat

Twee weken geleden ging Texas al op slot: gouverneur Abbott liet nieuwe datacenteraansluitingen op het stroomnet bevriezen tot toezichthouder PUCT en netbeheerder ERCOT elk project hebben doorgelicht, met ruim 474 gigawatt in de wachtrij. New York ging in juli verder met een moratorium op nieuwe hyperscale-datacenters van maximaal een jaar. Pennsylvania kiest een derde route: niet bevriezen, maar de rekening en de bewijslast bij de bouwer leggen.

Drie staten, drie instrumenten, één patroon. De schaarse schakel in de AI-keten is al een tijd niet meer de chip maar de stroom, en nu wordt het de vergunning. Dat verlengt de tijd tussen een aangekondigd datacenter en de eerste draaiende megawatt, precies in de jaren waarin de vraag naar inferentie het hardst groeit. Nederlandse bedrijven zien daar het spiegelbeeld van: betaalbedrijf Adyen haalde investeringen uit 2027 naar voren om rekencapaciteit veilig te stellen in een markt die al rantsoeneert. Wie zijn AI-roadmap ophangt aan capaciteit die er nog niet staat, plant voortaan rond gemeenteraden in Pennsylvania.