Alisina NawabiDe Nederlandse chipsector zette in 2025 45,6 miljard euro om, ruim twee keer zoveel als in 2019, meldt het CBS in zijn eerste aparte meting van de halfgeleiderindustrie.
Dat de sector groeit was bekend. Nieuw is dat er nu een officieel cijfer onder ligt: het CBS heeft de halfgeleiderindustrie voor het eerst als aparte eenheid afgebakend, met omzet en werkgelegenheid los in beeld. Voor een Nederlands bedrijf dat aan deze keten levert of ernaast om technici concurreert, is dat de meetlat waarlangs beleid, subsidies en arbeidsmarktcijfers voortaan worden gelegd. En die meetlat laat meteen iets zien wat in losse bedrijfscijfers verborgen bleef: de verdubbeling komt vrijwel volledig van binnenuit, uit dezelfde ruim driehonderd bedrijven die zich steeds sterker op chips zijn gaan richten.
Van 21 naar 46 miljard in zes jaar
De omzet liep op van 21,3 miljard euro in 2019 naar 45,6 miljard in 2025, door het CBS in de kop afgerond op 46 miljard. Dat is 24 miljard erbij in zes jaar, gemiddeld 14 procent groei per jaar, en elk jaar positief. De werkgelegenheid volgde bijna hetzelfde pad: van 23,2 duizend werkzame personen in 2019 naar 43,2 duizend in 2025.
De groei zit binnen dezelfde bedrijven
Het veelzeggendste getal in de meting is een aandeel, geen bedrag. Van de omzet van de betrokken bedrijven hing in 2019 nog 46 procent samen met halfgeleiders, in 2025 is dat 51 procent. De bedrijven zijn dus niet alleen gegroeid, ze zijn zich ook sterker op chips gaan richten.
Nieuwe toetreders spelen daarbij een kleine rol. Van de 24 miljard euro omzetgroei is ongeveer 400 miljoen euro toe te schrijven aan bedrijven die nieuw in de sector kwamen, minder dan twee procent. Aan de banenkant weegt hun bijdrage zwaarder maar blijft ze beperkt: ongeveer 2 duizend van de 20 duizend nieuwe banen.
Voor de keten betekent dat concentratie in plaats van verbreding. Toeleveranciers, machinebouwers en ontwerpbureaus die zes jaar geleden nog een gemengde orderportefeuille hadden, hangen nu voor een groter deel van hun omzet aan dezelfde vraag. Loopt die vraag hard, dan loopt het hard. Hapert hij, dan hapert het bij meer bedrijven tegelijk dan in 2019.
In 2025 vlakt de curve af
Reken je de reeks van het CBS door, dan wijkt 2025 als eerste jaar duidelijk af. De omzet ging van 42,5 naar 45,6 miljard euro, een plus van 7,3 procent tegenover 14,6 procent het jaar ervoor. De werkgelegenheid nam toe met 1,1 duizend personen, na 5,4 duizend in 2024. Beide jaarcijfers zijn voorlopig en kunnen nog worden bijgesteld, maar de knik zit in twee reeksen tegelijk.
Dat sluit aan bij het bredere beeld van de Nederlandse techsector, waar de omzet van IT-diensten en software in het eerste kwartaal van 2026 met 5,8 procent groeide na 2,9 procent het kwartaal daarvoor: herstel en groei, maar in enkele cijfers.
Wie telt mee als chipbedrijf
De methode is nieuw, en voor een leverancier is dat geen detail. Het CBS bakent de sector af op gegevens van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en schat daarna per bedrijf welk deel van de activiteiten met halfgeleiders samenhangt. De basis daarvoor is de uitvoer: het CBS legt de goederen die een bedrijf exporteert langs een lijst van 127 productcodes voor halfgeleiders, afkomstig uit OESO-werk uit 2019 en in 2025 aangescherpt door het Joint Research Centre van de Europese Commissie.
Bedrijven met weinig goederenuitvoer, minder dan 5 procent van de omzet, vallen buiten die route. Zij krijgen een schatting op basis van hun rol in de keten: chipontwerper, producent, machineleverancier of dienstverlener. Dienstverleners en ontwerpbureaus zonder noemenswaardige goederenexport leunen dus volledig op zo'n roltypering, en bedrijven met meerdere rollen krijgen een gemiddelde. Daar zit de zachtste plek in de cijfers. Het CBS zet er zelf bandbreedtes bij en noemt de methode nog in ontwikkeling, met voorlopige schattingen over de hele reeks van 2019 tot en met 2025.
Waar deze nulmeting naartoe wijst
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat rekent de halfgeleiderindustrie tot de focusgebieden van zijn industriebeleid en wil de ontwikkelingen gemonitord zien om de effectiviteit van dat beleid te kunnen vaststellen. Deze reeks is daarvoor de nulmeting. Vorig jaar besloot het kabinet 230 miljoen euro in de chipindustrie te steken; dat bedrag krijgt nu een noemer waartegen het is af te zetten.
Wat de meting vooral zichtbaar maakt, is hoe smal de basis onder een brede groei is. Marjolijn Jaarsma, CBS-woordvoerder internationale handel, noemt de halfgeleiderindustrie de technische motor onder alle AI-ontwikkelingen, en het Nederlandse deel van die motor zit vooral in de machinebouw. Diezelfde concentratie is ook de kwetsbaarheid. Ze loopt via een machinetype waarvan een Chinees staatsbedrijf dit jaar de eerste vijf zelfgebouwde immersie-DUV-systemen levert tegenover de circa 130 van ASML, en waarover in Washington een wetsvoorstel ligt dat een Nederlands bedrijf op Nederlandse bodem zou voorschrijven wat het met zijn eigen producten mag doen. De 45,6 miljard euro omzet en 43 duizend banen zijn vanaf vandaag een gemeten getal. Wat daar de komende jaren mee gebeurt, wordt buiten Nederland minstens zo hard bepaald als erbinnen.
Veelgestelde vragen
Zicht op je eigen cijfers
Een sector die zichzelf niet meet, ziet ook niet waar de afhankelijkheid zit; bij bedrijven werkt dat precies zo. Ik denk mee over welke cijfers er echt toe doen, ontwerp het beeld en bouw en automatiseer de koppelingen eronder, self-hosted waar dat kan.
Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.
