Rijen witte koelunits op een dak
Nieuws18 november · 13:085 min leestijd

CBS: datacenters verbruiken in 2025 5,0 procent van de Nederlandse stroom

Voorlopige CBS-cijfers komen uit op 5.664 GWh, 5,0 procent van het Nederlandse stroomverbruik in 2025. De groei maakt de fysieke kant van cloud- en computeplanning concreet, maar zegt niets over lokale netcapaciteit.

Datacenters ontvingen in 2025 voorlopig 5.664 GWh elektriciteit, 5,0 procent van het Nederlandse verbruik en 12 procent meer dan in 2024, meldt het CBS.

De groei maakt de fysieke kant van cloud- en computeplanning zichtbaar. Een landelijk jaartotaal zegt niet hoeveel netcapaciteit een regio op piekmomenten beschikbaar heeft. Voor de meeste bedrijven verandert de publicatie zelf niets aan een contract of tarief; bij uitbreiding blijven locatie en beschikbare capaciteit de concrete vragen.

Serverracks in de NOIRLab-hoofdkantoorserverruimte in Tucson, Arizona, Bron: NOIRLab/NSF/AURA/T. Slovinský / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)
Serverracks in de NOIRLab-hoofdkantoorserverruimte in Tucson, Arizona, Bron: NOIRLab/NSF/AURA/T. Slovinský / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

Grote locaties nemen het merendeel af

CBS telt ongeveer tweehonderd datacenters in Nederland. Daarvan nemen ongeveer vijftig locaties jaarlijks 10 GWh of meer af. Die grote datacenters ontvingen samen 5.289 GWh in 2025; kleinere locaties kwamen op 374 GWh. Het aantal grote locaties bleef de afgelopen jaren ongeveer gelijk, terwijl de stroomlevering aan die groep steeg.

Het CBS-bestand houdt leveringen per grootteklasse bij van 2017 tot en met 2025 en bevat voor 2024 en 2025 ook teruglevering, zonnestroom en nettoverbruik. Ongeveer vijftig grote datacenters zijn samen goed voor meer dan 90 procent van de levering aan deze sector.

De afbakening is ook van belang. De cijfers gaan over locaties waar het datacenter de hoofdactiviteit is. CBS schat de stroomlevering aan interne datacenters van onder meer bedrijven, universiteiten en ziekenhuizen in 2025 op 142 GWh, maar neemt die groep niet mee in het bericht. Het cijfer van 5,0 procent omvat dus niet iedere serverruimte die Nederlandse organisaties zelf beheren.

Jaarverbruik zegt niets over lokale ruimte

De 5,0 procent is een aandeel in elektriciteit over een heel jaar. Dat is iets anders dan piekvermogen of de capaciteit die een netaansluiting op een specifieke plek nog kan leveren. GWh meet energie over tijd; GW beschrijft vermogen. Het landelijke aandeel vertelt een inkoper daarom niet of een cloudregio of een aanbieder van datacenterruimte genoeg capaciteit kan toezeggen voor een nieuwe AI-workload.

Nieuwsuur meldt dat datacenters bijna een derde van het aangevraagde vermogen op aansluitwachtlijsten vertegenwoordigen, samen 15 GW; de branche waarschuwt dat zulke aanvragen door lange wachttijden ruim kunnen zijn. Dat is aangevraagd vermogen, geen elektriciteit die al wordt verbruikt. De Dutch Data Center Association zegt dat dit geen bouwprognose is: bij wachttijden die tot tien jaar kunnen oplopen, vragen exploitanten vroeg en met ruimte voor groei capaciteit aan.

De twee cijfers beantwoorden dus verschillende vragen. Het CBS meet geleverde jaarstroom; de wachtlijst laat zien hoeveel vermogen bedrijven hebben aangevraagd. De CBS-publicatie zelf verandert geen tarieven, aansluitrechten of verplichtingen voor bedrijven die cloud inkopen. Bij plannen voor meer compute blijft de directe vraag beperkt tot de regio en de capaciteit die een leverancier daar kan leveren.

Locaties krijgen een andere meetlat

Een landelijk totaal en een individuele rapportage zijn niet rechtstreeks uitwisselbaar. De RVO-spreadsheet vermeldt voor Microsoft Datacenter Nederland op locatie AMSESG1 in 2025 een stroomverbruik van 1.167.354.853 kWh, afgerond 1,17 TWh. Dat record hoort bij het Microsoft-datacenter in Middenmeer dat in 2025 1,17 TWh stroom verbruikte. Het gaat om een individuele opgave, geen extra hoeveelheid boven op het CBS-totaal.

In september stelde de Europese Commissie een gemeenschappelijke rating voor om energie- en watergebruik van datacenters transparanter en beter vergelijkbaar te maken. Het EU-voorstel voor datacenterlabels op energie- en waterprestaties beweegt naar gegevens per locatie. De Commissie zegt dat de regeling vergelijking tussen datacenters in dezelfde regio moet vergemakkelijken. Dat is een andere informatielaag dan het nationale CBS-percentage.

AI vergroot de wereldwijde vraag

De internationale cijfers geven een parallelle beweging, maar verklaren niet automatisch de Nederlandse stijging. De IEA becijfert dat de wereldwijde stroomvraag van datacenters in 2025 met 17 procent groeide en die van AI-gerichte datacenters met 50 procent toenam; de totale vraag stijgt volgens de raming van 485 TWh in 2025 naar 950 TWh in 2030.

De IEA beschrijft tegelijk twee tegengestelde krachten. Het stroomverbruik per eenvoudige teksttaak daalt door efficiëntere software en hardware, terwijl video maken, redeneren en taken met AI-agenten volgens de organisatie honderden of duizenden keren meer energie per vraag kunnen kosten. De totale vraag hangt dus ook af van hoeveel mensen AI gebruiken en welke taken zij ermee uitvoeren.

Het CBS maakt die uitsplitsing voor Nederlandse datacenters niet. De 12 procent stijging in de stroomlevering is daarom geen bewijs dat AI de oorzaak is. Het cijfer omvat alle activiteiten binnen de onderzochte datacenters, zonder verdeling naar AI, opslag, webdiensten of andere workloads.

De CBS-reeks geeft de nationale schaal van de stroomvraag, geen prognose voor één bedrijf. RVO maakt een deel van het locatieverbruik zichtbaar en de Europese Commissie werkt aan een vergelijkbaarder meetkader. Voor cloud- en AI-planning blijft de relevante vraag lokaal: welke faciliteit draait de workload, hoeveel capaciteit is daar beschikbaar en op welke momenten?

Veelgestelde vragen

Alisina Nawabi
Geschreven doorAlisina Nawabi

AI Product Engineer & Solutions Architect

Maak computegebruik meetbaar

Ik vertaal je cloud- en computegegevens naar een werkbaar plan. Ik denk mee, ontwerp de oplossing, bouw en automatiseer het hele traject, self-hosted waar dat kan.

Meer informatie

Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.

Gerelateerde artikelen

IEA raamt 70 procent meer CO₂-uitstoot door datacenterstroom
Nieuws
4 min

19 nov 08:26

IEA raamt 70 procent meer CO₂-uitstoot door datacenterstroom

De IEA raamt 70 procent meer CO₂-uitstoot die samenhangt met datacenterstroom in 2030. De raming geldt voor de sector en vertelt niet hoeveel uitstoot aan een afzonderlijk datacenter of cloudaccount is toe te rekenen.

Protesten tegen AI-datacenters verbreden zich over Europa
Nieuws
4 min

7 nov 20:16

Protesten tegen AI-datacenters verbreden zich over Europa

Op 7 november demonstreerden mensen in Dublin en zes Finse steden tegen datacenters. De protesten vergroten het zicht op draagvlak en vergunningen als factoren voor toekomstige AI-rekenkracht, zonder gemelde impact op bestaande cloudklanten.

Het kabinet zet zes domeinen centraal in de AI-visie
Nieuws
6 min

7 nov 00:41

Het kabinet zet zes domeinen centraal in de AI-visie

De kabinetsvisie zet zes domeinen centraal, stelt een mkb-doel van 75 procent voor geavanceerde digitale technologie, waaronder AI, cloud en data-analyse in 2030 en plant de rekenkrachtuitwerking voor begin 2027. De Groningse AI-fabriek toont hoe toegang wordt verdeeld.

Linux Foundation lanceert OpenGrid voor netplanning
Nieuws
4 min

7 okt 10:56

Linux Foundation lanceert OpenGrid voor netplanning

OpenGrid koppelt netplanningssoftware via open data, API’s en gedeelde standaarden. De eerste Translator staat voor 2027 gepland. Voor Nederlandse bedrijven verandert de wachtrij voor stroomaansluitingen voorlopig niet.

ING, PostNL en Thuiswinkel.org vragen Kamer om snellere invoering id-wallet
Nieuws
5 min

7 sep 12:09

ING, PostNL en Thuiswinkel.org vragen Kamer om snellere invoering id-wallet

ING, PostNL en Thuiswinkel.org dringen bij de Tweede Kamer aan op versnelling van de Europese identiteitswallet, nu de Nederlandse uitgifte volgens ING van 2026 naar 2028 opschuift terwijl de acceptatiedata gewoon blijven staan.

De enige AI-klus met een einddatum is de kennis die met pensioen meegaat
Inzicht
8 min

31 aug 09:00

De enige AI-klus met een einddatum is de kennis die met pensioen meegaat

Negen van de tien banen die tot 2030 vrijkomen, komen vrij omdat er iemand vertrekt. Toch kiest bijna elk bedrijf zijn eerste AI-project op tijdwinst. Waarom onvervangbaarheid het betere criterium is.