Apple beschuldigt oud-ingenieur van bewijsvernietiging bij OpenAI

Apple beschuldigt oud-ingenieur Chang Liu ervan bewijs te hebben laten vernietigen. Forensisch onderzoek aan zijn ingeleverde MacBook laat volgens een processtuk van 31 augustus zien dat hij een OpenAI-collega vroeg Apple-apparaten terug te zetten en weer te gaan gebruiken.

Wat deze zaak zichtbaar maakt, is welk bewijs in zo'n conflict daadwerkelijk telt. Niet de geheimhoudingsverklaring, maar logs, metadata en synchronisatietijdstippen op apparaten die je als werkgever wel of niet hebt opgehaald. Apple kon de handelingen op een Mac mini alleen reconstrueren doordat de bestanden op 11 april via iCloud doorliepen naar de werklaptop die Liu na zijn vertrek in januari hield en pas in augustus afstond. Het apparaat dat je laat lopen, is ook het spoor dat je laat lopen.

Wat er op de MacBook stond

De advocaat van Liu leverde die laptop op 21 augustus af bij de forensisch onderzoeker van Apple. Vijf dagen later lagen de eerste resultaten er, en op 31 augustus dienden de advocaten van Apple ze in bij de rechtbank in San Jose als aanvulling op hun verzoek om versnelde bewijsvergaring. In dat stuk schrijft Apple dat Liu, nadat hij hoorde van het interne onderzoek naar hem, instructies stuurde om bewijs te vernietigen naar een OpenAI-collega die bevestigde mee te werken.

Die collega is Yu-Ting "Alyssa" Peng, die volgens het stuk zelf nog Apple-apparaten in haar bezit had. In juni zou Liu haar hebben gezegd die apparaten te laten terugzetten en ze daarna meer te gaan gebruiken. Apple noemt dat anti-forensisch gedrag: een apparaat herstellen en vervolgens gebruiken overschrijft precies de logs, metadata en gebruikssporen waarop forensisch onderzoek leunt.

De rest van de tijdlijn haalt Apple uit hetzelfde apparaat. Op 7 maart, ruim een maand na zijn laatste werkdag, downloadde Liu een vertrouwelijk circuitbestand uit de cloudopslag die Apple bij een externe partij afneemt. Het bevat het schema van een power-convertercircuit, het deel dat in een apparaat de spanning omzet, plus de invoergegevens om dat circuit door te rekenen. Op 18 maart draaide hij daarmee onder gebruikersprofiel "changliu" een simulatie in LTspice, een programma voor het ontwerpen en analyseren van elektronische schakelingen. Die simulatie leverde minstens drie nieuwe uitvoerbestanden op, gemaakt op een tweede computer: een Mac mini.

Tot eind april bleef hij bestanden uit die cloudopslag halen, wat volgens Apple niet strookt met de uitleg van de gedaagden dat het om onbedoelde apparaatsynchronisatie ging.

Apple vraagt de rechter nu ook om toegang tot die Mac mini, die nog door niemand is onderzocht. De gedaagden hadden de MacBook sinds het begin van de zaak in bezit en keken er zelf niet in, terwijl ze in hun verweer stelden dat Liu volledig onschuldig is.

De agent die leerde simuleren

Wat dit dossier onderscheidt van een gewone diefstalzaak, staat in diezelfde berichten. Liu schreef in die periode dat zijn AI-agent binnen een uur had geleerd LTspice te draaien, resultaten te bekijken en een compensatieparameter bij te stellen. Werk dat hem eerder een dag kostte, was terug naar twee uur. Een gesprekspartner antwoordde: "Oh man! Why do they even need you then?"

Daar bouwt Apple een argument op dat verder reikt dan dit dossier. Gaat bedrijfsgeheime informatie in een AI-agent of model dat er van leert, dan kan dat gebruik zich volgens Apple blijven voortplanten en is het nauwelijks nog terug te draaien. Een bestand kun je teruggeven. Een aangeleerde werkwijze niet.

Bewijs bewaren begint voordat de zaak begint

Voor een Nederlandse werkgever zit de les niet in het Amerikaanse procesrecht maar in de volgorde. Zodra een intern onderzoek loopt, is het bewijs dat je nodig hebt al aan het verdwijnen. Logs roteren, metadata worden overschreven, iemand zet een telefoon terug naar de fabrieksinstellingen. De forensisch experts van Apple noemen die sporen vluchtig, en het bedrijf gebruikt dat als reden om haast te maken.

Nederland kent daar een instrument voor. Sinds een prejudiciële beslissing van de Hoge Raad uit 2013 kan bewijsbeslag ook buiten zaken over intellectuele eigendom worden gelegd, op digitale bestanden en op de gegevensdragers waarop die staan. De voorzieningenrechter kan dat verlof geven zonder de wederpartij te horen, als er aantoonbaar gevaar bestaat dat bewijs verdwijnt. Twee grenzen horen erbij. Het beslag bewaart alleen en geeft je geen recht op inzage of afschrift, en je moet vooraf omschrijven waar het om gaat, want een fishing expedition mag het niet worden. Precies het verwijt dat OpenAI aan Apple's verzoek maakt.

Er moet dan wel iets te bewaren zijn, en dat begint bij de dingen die in dit dossier misgingen: apparatuur die niet terugkomt, cloudtoegang die na de laatste werkdag blijft werken, een iCloud-account dat maanden later nog synchroniseert. Uit onderzoek van 1Password onder ruim 5.000 kenniswerkers kwam 38 procent die na vertrek nog binnenkwam bij een account, data of applicatie van een vorige werkgever. Het account zelf verwijder je juist niet meteen: blokkeer het en trek de sessies in op dag één, maar verwijder het pas na 30 tot 60 dagen, want een verwijderd account is een gat in je logboek.

Het spiegelbeeld telt even zwaar voor wie iemand van een concurrent aanneemt. Apple stelt dat Liu en anderen bij OpenAI zich bewust waren van zijn toegang tot Apple-data. OpenAI houdt vol dat het zich aan de gangbare wervingsnormen in de sector hield en dat Liu alleen oud-collega's hielp die hem om bestanden vroegen. Begin augustus vroeg het de rechter om verwerping met het argument dat Apple zelf werk via persoonlijke iCloud-accounts liet lopen en de toegang bij vertrek niet introk. Rechter Edward Davila behandelt de verzoeken op 1 oktober.

De zaak die Apple op 10 juli aanspande over hardwarekennis die oud-medewerkers voor een nog onaangekondigd AI-apparaat zouden hebben gebruikt, verschuift daarmee van de vraag wat iemand meenam naar de vraag wat de systemen erover vastlegden. Volgens de oorspronkelijke dagvaarding werken inmiddels ruim 400 oud-Apple-medewerkers bij OpenAI, en dat is precies waarom Apple haast wil maken. De AI-laag maakt die haast van een andere orde. Bij een gekopieerd document weet je wat je terugvraagt. Bij een agent die op dat document een werkwijze leerde, staat nog niet vast wat teruggeven eigenlijk betekent.