AI-fabriek benoemt Martijn Gribnau tot directeur

De Nederlandse AI-fabriek benoemt Martijn Gribnau per 11 januari 2027 tot algemeen directeur, terwijl de eigen supercomputer naar verwachting pas begin 2028 operationeel wordt.

Wie grote AI-modellen wil trainen, kan nu al met hulp van het expertisecentrum een aanvraag doen bij Europese AI-fabrieken. De eigen Groningse rekenkracht volgt naar verwachting pas begin 2028. De huidige route voor Nederlandse gebruikers loopt via aanvragen bij Europese AI-fabrieken. De benoeming komt dus tijdens een overgang: begeleiding en aanvragen lopen al, de nationale machine is er nog niet.

Gribnau krijgt de opbouwfase

Gribnau was van 2020 tot 2024 topman van de Volksbank, bekleedde eerder leidinggevende functies bij ING en werkte bij de AI-bedrijven IPsoft-Amelia en Quant. Sinds september 2025 is hij bestuurder bij Quant, een Amerikaans bedrijf dat AI-systemen voor grote ondernemingen ontwikkelt.

De Raad van Toezicht zoekt een directeur die de nieuwe organisatie kan opbouwen en bedrijfsleven, wetenschap en overheid met elkaar verbindt. Gribnau wil binnen zijn eerste honderd dagen met het directieteam een koers en enkele duidelijke doelen vaststellen, met steun van consortiumleden en gebruikers. De stichting noemt betere producten bij bedrijven en snellere ontdekkingen door onderzoekers als ambities, maar de aankondiging bevat geen meetbare doelen voor het gebruik van de infrastructuur.

Europese rekentijd is nu al bereikbaar

Het expertisecentrum is operationeel en begeleidt organisaties bij aanvragen via de Europese supercomputerorganisatie EuroHPC JU voor toegang tot andere Europese AI-fabrieken. Zodra de eigen supercomputer beschikbaar is, moet de begeleiding ook projecten op de Nederlandse machine omvatten.

Dat is al concreet gemaakt voor KOWW, een mkb-bedrijf uit Noord-Nederland dat AI inzet om waterplanten op dronebeelden te herkennen. De eerste aanvraag van het bedrijf werd afgewezen omdat die onvoldoende aansloot op de beoordelingswijze van EuroHPC. Met hulp van het expertisecentrum volgde een beter onderbouwd voorstel en kreeg KOWW 5.000 rekenuren op de Discoverer-supercomputer in Bulgarije voor een eerste traject van drie maanden.

EuroHPC kent drie industriële routes: Playground voor kleinere instapprojecten, Fast Lane voor aanvragen tot 50.000 GPU-uren en Large Scale voor grotere aanvragen. GPU-uren meten het gebruik van grafische processors, die veel berekeningen tegelijk uitvoeren. AI-mkb-bedrijven en start-ups kunnen de industriële innovatieroutes gratis gebruiken voor innovatie. Andere industriële gebruikers kunnen toegang per gebruik betalen. De Europese toegangsregels onderscheiden de drie aanvraagvormen en de bijbehorende voorwaarden.

Voor de Nederlandse machine zal Stichting NLAIF eigen calls uitschrijven en voorstellen beoordelen op kwaliteit, impact en verdeling over doelgroepen. Een bedrijf kan nu al rekentijd proberen te krijgen via het Europese netwerk, maar toegang vraagt een onderbouwd voorstel en is niet hetzelfde als direct beschikbare capaciteit.

De eigen machine volgt een apart tijdpad

In september legde SURF de locatie vast toen het Eurofiber de hosting van de AI-supercomputer op de Zernike Campus gunde. SURF bevestigt dat de computer daar in 2027 wordt geplaatst en naar verwachting begin 2028 operationeel is. De Nederlandse AI-fabriek noemt een gezamenlijke investering van Europa, het Rijk en de regio van 200 miljoen euro.

Dat bedrag omvat meer dan de computer. Het investeringsbudget voor de supercomputer zelf bedraagt 64 miljoen euro. De AI-fabriek meldt dat gestegen prijzen minder hardware opleveren dan de oorspronkelijke plannen voorzagen. De toelichting uit augustus meldde dat het precieze aantal GPU's tijdens de toen lopende aanbesteding nog niet bekend was; de benoemingsaankondiging van 5 november noemt geen GPU-aantal. De vaste 64 miljoen euro levert daardoor mogelijk minder rekenkracht op dan eerst voorzien.

De datum voor begin 2028 blijft een verwachting. De planning voorziet plaatsing in 2027 en een operationele start na installatie en tests. De projectleider noemt langere levertijden en prijsstijgingen als onzekerheden. De planning geeft een richtpunt, geen garantie op een exacte openingsdag.

De eerste honderd dagen vallen tussen twee routes

De benoeming maakt bekend wie de opbouwfase gaat leiden, maar de aankondiging noemt geen tarieven of datum voor de eerste Nederlandse capaciteitstoewijzing. De FAQ schetst hoe latere toegang moet werken: gebruikers dienen voorstellen in, die worden beoordeeld op kwaliteit en impact en verdeeld over verschillende doelgroepen. Dat zijn de regels voor een aanvraagroute, geen capaciteitsgarantie voor een individueel bedrijf.

In de huidige planning komt eerst de Europese route. De AI-fabriek helpt nu al Nederlandse organisaties aanvragen voor Europese rekenkracht in te dienen. Gribnau begint in januari 2027 met de verdere opbouw van de organisatie. De eigen supercomputer staat voor begin 2028 gepland. De overgang naar Nederlandse AI-infrastructuur begint met aanvragen en begeleiding, voordat de capaciteit in Groningen zelf beschikbaar komt.