Defensie koopt twee in China geassembleerde 3D-printers

Defensie koopt via een Nederlandse leverancier twee ZRapid-metaalprinters die in China worden geassembleerd, meldt het FD, terwijl de Nederlandse maakindustrie alarm slaat over strategische afhankelijkheid.

Voor een Nederlandse organisatie die kritieke productie digitaliseert, zit de inzet niet alleen in de herkomst van de behuizing. De order van €6 miljoen omvat drie metaalprinters, software, installatie, instructie, dienstverlening en vijf jaar onderhoud. Daarmee wordt ook de vraag ingekocht wie de software beheert, storingen oplost, updates levert en de proceskennis overdraagbaar houdt.

De order omvat een hele productieketen

De officiële beantwoording zet de opdracht op €6 miljoen voor drie metaalprinters, inclusief software, installatie, training, dienstverlening en vijf jaar onderhoud. Twee LPBF-systemen van ZRapid zijn bestemd voor de Landmacht en de Marine; de derde machine is een LMD-systeem van Meltio voor de Landmacht.

Defensie gebruikt de printers om ervaring op te doen met het ontwerpen en maken van metalen reservedelen voor machines en voertuigen. De techniek moet ook helpen om gevechtsschade sneller te repareren. Het gaat volgens de staatssecretaris om enkele machines en niet om een productielijn, waardoor een overstap naar een ander systeem mogelijk moet blijven.

De officiële lijn is daarom preciezer dan ‘Defensie koopt Chinese machines’. Het gaat om ZRapid-systemen die via een Europese leverancier worden geleverd en in China worden geassembleerd. Volgens de beantwoording komen de componenten uit Europa, de Verenigde Staten, Japan en China. Dat onderscheid zegt iets over de herkomst van onderdelen, maar nog niet over de totale afhankelijkheid van software, onderhoud en kennis.

Een afgesloten netwerk lost niet alles op

Op het datavraagstuk geeft Defensie een concrete toelichting. De software kan op een afgesloten netwerk draaien, zodat gegevens niet op onveilige externe servers hoeven te staan. In de toelichtingsnota staat bovendien dat Europese software op de printers kan draaien en dat toegang zonder expliciete toestemming niet is toegestaan, meldde 3D Print Magazine.

Daarmee is er in de openbare stukken geen aanwijzing voor een bewezen datastroom naar China. De resterende afhankelijkheid zit in de laag eromheen: software-updates, foutdiagnose, reserveonderdelen, onderhoudscontracten en de vraag of een proces na jaren nog op een andere machine kan worden voortgezet. Bij metaalprinten horen instellingen, materiaalgedrag, kwaliteitscontrole en certificering bij hetzelfde productieproces.

Het industriealarm gaat over de volgende stap

De kritiek uit de maakindustrie draait daardoor niet alleen om een vlag op de behuizing. Volgens 3D Print Magazine draait de kritiek van FME en IAM3D om veilige dataomgevingen, Europese en Nederlandse industriële betrokkenheid, onderhoud, certificering, productiecapaciteit, ketenweerbaarheid en de lastige overdraagbaarheid van een gevalideerd printproces.

Dat maakt de aankoop relevant buiten Defensie. Een machine kan vandaag technisch offline werken en toch een langdurige digitale en operationele relatie met één leverancier creëren. De kosten van die relatie staan dan niet alleen in de aanschaf, maar ook in de softwarelaag, de serviceorganisatie en de mogelijkheid om later over te stappen.

Defensie noemt de afhankelijkheid van deze specifieke printers laag, omdat ze niet operationeel cruciaal zijn en geen productielijn vormen. Het industriealarm gaat juist over het moment waarop het experiment slaagt. Dan wordt de eerste printer geen losse aankoop meer, maar het begin van een productieproces waarvan software, data, certificering en leverancierskeuze samen de uitweg bepalen.