Treasury bepleit FINRA-achtige toezichthouder voor AI-modellen

Het Amerikaanse ministerie van Financiën werkt aan een voorstel voor een onafhankelijke toezichthouder die de krachtigste AI-modellen op veiligheid keurt voordat ze uitkomen, naar het model van beurswaakhond FINRA, zo bericht Bloomberg. Het gaat vooralsnog om een intern plan, geen besluit.

Voor een Nederlands bedrijf dat dagelijks op modellen als Gemini, GPT of Claude draait, verschuift dit de vraag wie de poort bewaakt. Een Amerikaanse keuring vóór release zou mede bepalen of en wanneer een nieuw frontier-model beschikbaar komt, en dus wanneer jij ermee aan de slag kunt. Dat het idee nu van de overheid zelf komt en niet langer alleen uit de industrie, maakt het serieuzer.

Wat Bessent voorstelt

Minister van Financiën Scott Bessent bepleit een onafhankelijk agentschap naar het model van FINRA, de zelfregulerende waakhond die onder toezicht van beurstoezichthouder SEC de handel op Wall Street controleert. Net als FINRA zou het orgaan door de sector zelf worden betaald en deels bestuurd, terwijl de SEC de eindverantwoordelijkheid houdt. De taak is de veiligheid van frontier-AI-modellen keuren, met nadruk op cyberrisico's, voordat ze op de markt verschijnen.

Nog een voorstel, geen besluit

Het plan is niet openbaar en ligt ter beoordeling bij het Witte Huis, waar stafchef Susie Wiles bij de afweging betrokken is. Een besluit is er dus nog niet. Het bouwt voort op een presidentieel besluit van 2 juni 2026, dat een vrijwillige toetsing van 30 dagen voor release van aangewezen frontier-modellen instelde.

De aanleiding is de groeiende onvrede in de sector over onvoorspelbaar overheidsingrijpen dat modelreleases verstoort: een exportbesluit dat Anthropics Mythos-model plots trof, en aanpassingen die aan OpenAI's systemen werden geëist. Diezelfde grilligheid werd zichtbaar toen de VS de beperking op OpenAI's GPT-5.6 pas ophief na afstemming met het ministerie van Handel. Bessent leidde tot mei 2026 de AI Innovation Series van het ministerie, waar juist Mythos ter sprake kwam.

Van oproep naar overheidsplan

Twee weken geleden was zo'n keuringsorgaan nog vooral een pleidooi uit de industrie zelf: Google DeepMind-ceo Demis Hassabis riep op tot precies zo'n door de sector betaald toetsingsorgaan naar het FINRA-model. Nu tekent de overheid het idee zelf uit. Het sluit ook aan op de vergevorderde gesprekken die Washington met OpenAI, Anthropic en Google voert over vrijwillige releasestandaarden voor geavanceerde modellen.

Voor een Nederlandse organisatie komt zo'n Amerikaanse toets boven op de regels die er in Europa al liggen. Sinds 2 augustus 2025 gelden onder de EU AI Act bindende verplichtingen voor general-purpose AI-modellen met een systeemrisico, afgedwongen door een overheidsinstantie in plaats van een door de sector betaald orgaan.

Wie straks de poort bewaakt

De verschuiving zit niet in de vorm, want de FINRA-vergelijking circuleert al weken. Ze zit in wie het voorstel doet: niet langer een lab-baas met een manifest, maar het ministerie van Financiën dat intern een concreet keuringsmodel uittekent. Daarmee gaat het niet meer om óf Washington de toegang tot frontier-modellen regisseert, maar om wie dat orgaan in handen krijgt en hoeveel het scheelt in het moment waarop een nieuw model daadwerkelijk bruikbaar is voor wie erop bouwt.