Vrachtwagenheffing van start: kilometerheffing en verplicht tolkastje voor het transport-mkb

Sinds 1 juli 2026 is de vrachtwagenheffing in Nederland daadwerkelijk ingegaan. Vrachtwagens betalen vanaf dat moment per gereden kilometer op vrijwel alle snelwegen en op een reeks provinciale en gemeentelijke wegen die het ministerie er bewust bij heeft gehaald, zodat uitwijken naar sluiproutes weinig oplevert. Tegelijk is het Eurovignet in Nederland komen te vervallen. Voor iedereen met een vrachtwagen op kenteken, van de eenmanszaak met een bakwagen tot een vloot van tientallen trekkers, verschuift daarmee de hele kostenbasis van een vast bedrag per jaar naar een variabele prijs per kilometer.

Wat er precies verandert

De heffing geldt voor vrachtauto's vanaf 3.500 kilogram (voertuigcategorieen N2 en N3). Het tarief hangt af van het gewicht, de CO2-uitstootklasse en soms de euronorm van het voertuig: een schonere en lichtere vrachtwagen betaalt minder per kilometer dan een zware, vervuilende. Het gemiddelde tarief ligt volgens de transportkoepel evofenedex op 18,6 cent per gereden kilometer, tegen 3,3 cent voor emissievrije trucks. Dat verschil is geen detail: het maakt elektrisch rijden voor het eerst structureel goedkoper per kilometer dan diesel.

De registratie loopt via een werkend tolkastje in de cabine, de zogeheten on-board unit, gekoppeld aan een contract met een tolaanbieder. Die aanbieders zijn EETS-gecertificeerd, wat betekent dat hetzelfde kastje ook in andere Europese tolsystemen werkt. Er zijn zeven aanbieders gecontracteerd, plus een nationale aanbieder (Triangle) voor wie alleen in Nederland rijdt. Zonder geldig contract en een functionerend kastje ben je in overtreding, ook op wegen waar de heffing zelf niet geldt.

Motorrijtuigenbelasting omlaag, maar de rekening verschuift

Tegenover de nieuwe kilometerkosten staat een verlichting elders. Voor vrachtwagens tot 12.000 kilogram geldt sinds 1 juli 2026 een nultarief in de motorrijtuigenbelasting. Zwaardere vrachtwagens krijgen datzelfde nultarief tijdelijk, van 1 juli 2026 tot 1 januari 2027; daarna valt de motorrijtuigenbelasting voor die categorie lager uit dan voorheen. Om de overgang te verzachten geldt bovendien van 1 september 2026 tot 1 januari 2027 een tijdelijke korting van 22,3 procent op de heffing zelf, voor alle voertuigcategorieen.

Een groot deel van de opbrengst vloeit terug naar de sector. Voor 2026 staat ruim 253 miljoen euro klaar aan subsidies rond verduurzaming, bedoeld voor investeringen in schonere voertuigen, laadinfrastructuur en efficienter transport. Volgens minister Karremans moet het systeem de verduurzaming versnellen en de businesscase voor elektrisch rijden verstevigen, met minder afhankelijkheid van fossiele brandstof en schonere lucht als gevolg.

Handhaving begint meteen, maar met coulance

De RDW controleert vanaf de eerste dag. Dat gebeurt met wegkantapparatuur die de aanwezigheid van een geldig contract, een werkend tolkastje en de juiste koppeling tussen kastje en voertuig vaststelt, aangevuld met mobiele controleteams langs de weg. Er is wel een gewenningsperiode ingebouwd: de boetes zijn in de eerste zes maanden gehalveerd, en voor te laat geleverde tolkastjes geldt een coulanceregeling in de eerste week. Dat neemt de druk om alles per direct sluitend te hebben niet weg, want zonder werkend kastje rij je hoe dan ook in overtreding.

Belangrijk voor de kostenraming: de kilometerheffing komt bovenop andere lasten die dit jaar oplopen. Diesel wordt duurder door het Europese emissiehandelssysteem voor transport (ETS II) en door het mogelijk wegvallen van een accijnskorting, samen goed voor mogelijk meer dan twintig cent per liter extra. De heffing is dus niet de enige knop die aan de kostenkant beweegt.

Wat dit betekent voor jouw bedrijf

Voor transport- en logistiekbedrijven verandert er meer dan alleen een tarief. Je krijgt een variabele kilometerkost die je per rit moet kunnen doorrekenen, een extra administratieve laag (contracten, tolkastjes, facturatie per aanbieder) en een handhavingsrisico dat direct ingaat. Wie op krappe marges rijdt, merkt het verschil tussen 18,6 en 3,3 cent per kilometer meteen in de calculatie, en de keuze voor het volgende voertuig weegt nu zwaarder mee in de exploitatie.

Voor verladers en opdrachtgevers die transport inkopen, betekent het dat vervoerders de kosten gaan doorberekenen: reken op hogere of opnieuw onderhandelde tarieven, en op transporteurs die kilometers willen besparen. Precies daar zit de reactie die je wel zelf in de hand hebt. Elke kilometer die je niet rijdt, is nu direct geld, en dat maakt slimmere routeplanning, magazijnpicking en dynamische bezorgvensters voor logistiek mkb van een nette optimalisatie tot een concrete kostenpost die je terugverdient. De administratie rond tolkastjes en facturatie is bovendien bij uitstek werk dat je niet handmatig hoeft bij te houden.

De kern is dit: de vrachtwagenheffing verplaatst de kosten van bezit naar gebruik, en beloont wie schoon en efficient rijdt. Wie zijn kilometers, voertuigkeuze en administratie op orde heeft, komt er beter uit dan wie de heffing als een vaste tegenvaller boekt.