Seattle Times en Newsday eisen vernietiging van AI-modellen met hun artikelen

The Seattle Times en Newsday eisen bij de federale rechtbank in Manhattan de vernietiging van elk AI-model en elke trainingsdataset waarin hun artikelen verwerkt zitten, staat in de dagvaarding die beide kranten op 4 september indienden tegen OpenAI en Microsoft.

Dat is een andere inzet dan bij de stapel eerdere uitgeversclaims. Wie ChatGPT of Copilot in een lopend proces heeft zitten, kijkt bij zo'n zaak normaal naar de rekening en naar de vrijwaring in het contract. Deze vordering gaat over het ding zelf. Wordt zij toegewezen, dan is de vraag niet wat een claim kost, maar of het model dat je hebt getest en ingericht volgende maand nog in die vorm bestaat.

Wat er in de dagvaarding staat

De zaak draagt nummer 1:26-cv-07644 en is aangebracht bij de rechtbank voor het Southern District of New York, door advocatenkantoor Klaris Law namens The Seattle Times Company en Newsday LLC. Gedaagden zijn negen OpenAI-entiteiten en Microsoft Corporation. De kranten voeren zeven vorderingen op: auteursrechtinbreuk, indirecte inbreuk, twee DMCA-claims over het weghalen van auteursrechtinformatie zoals koppen, auteursnamen en copyrightvermeldingen, en drie claims over merkverwatering onder de federale Lanham Act en het recht van de staten Washington en New York. Het is een aparte procedure, los van de gebundelde zaak waarin eerder al bijna 400 lokale Amerikaanse kranten Microsoft en OpenAI aanspraken op dezelfde praktijk.

Volgens de dagvaarding zijn honderdduizenden artikelen van beide titels achter de betaalmuur vandaan gehaald en beland in datasets die zijn afgeleid van WebText, WebText2, Common Crawl en Microsofts eigen Bing-index.

De scherpe kant zit in de gevraagde remedie. Onderdeel (d) van de eis vraagt de rechter om, op grond van 17 U.S.C. paragraaf 503, beslag op en vernietiging van alle taalmodellen en trainingsdatasets waarin het werk van de kranten of afgeleiden daarvan zijn opgenomen, naast schadevergoeding en een verbod op voortzetting. De kranten vragen ook een juryproces.

Het bewijs dat meegaat

Om te laten zien dat de teksten in het model zitten, staan er voorbeelden in het stuk. Bij een prompt met alleen de kop, de datum en de URL van een artikel uit de Pulitzer-winnende serie van The Seattle Times over de Boeing 737 MAX gaf het model 88 woorden achter elkaar letterlijk terug. Bij Newsday staat een tabel met passages over FEMA-geld voor Puerto Rico, werkgelegenheidscijfers op Long Island en het handtassenmerk van Kate Spade, telkens naast de bijna identieke modeluitvoer. Het argument daarbij: die tekst kwam uit de training, niet uit wat de gebruiker zelf had geplakt.

Daarnaast voeren de kranten iets aan waarvoor geen enkele gekopieerde zin nodig is. Schrijft een AI-product verzonnen inhoud aan hen toe, of hun werk aan iemand anders, dan tast dat volgens de dagvaarding hun merk aan. Dat is de tarnishment-variant van merkverwatering, en die claim staat los van de vraag of er ergens letterlijk is overgeschreven.

Microsoft liet in een reactie weten verrast te zijn en altijd bereid om aan tafel te gaan over dit soort geschillen, met een verwijzing naar het belang van de krant voor de regio Seattle. OpenAI houdt vast aan zijn vaste lijn dat zijn modellen op publiek beschikbare data zijn getraind en dat fair use dat dekt. Seattle Times-topman Alan Fisco schreef in een memo aan de redactie dat dit geen makkelijk besluit was, maar dat de krant content die miljoenen per jaar kost te maken moet beschermen tegen gebruik zonder toestemming of vergoeding.

Waarom een remedie-eis anders valt dan een schadeclaim

Op dezelfde dag ging het in dezelfde rechtbank over precies het omgekeerde. Microsoft vroeg de rechter de zaak van The New York Times zonder proces te beslissen en legde daarvoor 8,2 miljoen Copilot-gesprekken over waarin nieuwsteksten in 0,73 procent van de gevallen opdoken. Dat debat gaat over geld en over de vraag hoe vaak beschermde tekst er daadwerkelijk uit komt.

Een vordering tot vernietiging raakt een andere as. Die gaat over beschikbaarheid. Voor een Nederlandse afnemer verschuift de contractvraag daarmee van wie een claim betaalt naar wat je overeenkomst zegt als je leverancier een modelversie moet terugtrekken of opnieuw moet trainen. Dat is de continuiteitskant van AI-inkoop: op welke modelversie je proces is vastgezet, welke termijn je krijgt als een model wordt uitgefaseerd, en hoe snel je naar een ander model kunt overstappen zonder je hele inrichting opnieuw te bouwen.

Voorlopig is het een eis op papier. De zaak is net ingediend, er ligt geen uitspraak, en de auteursrechtzaak die The New York Times in december 2023 aanspande loopt bijna drie jaar later nog steeds. Begin deze week stelde de Amerikaanse regering in die procedure nog dat het trainen van modellen op beschermd werk onder fair use valt, al liet zij aansprakelijkheid voor de uitvoer uitdrukkelijk open. De DMCA-claims en de merkclaims van de kranten staan bovendien naast die auteursrechtvraag.

De knoppen die de kranten zelf al omzetten

Newsday leunt in de zaak op maatregelen die elke website heeft. De gebruiksvoorwaarden van de krant verbieden sinds 12 oktober 2023 uitdrukkelijk het gebruik van de content voor de ontwikkeling van software, waaronder het trainen van een machine learning- of AI-systeem. De robots.txt van newsday.com weert OpenAI en Common Crawl. Sinds augustus 2022 zit alles achter een harde betaalmuur. Precies die maatregelen vormen nu het bewijs dat de krant het gebruik nooit heeft toegestaan.

Voor een Nederlandse uitgever, webshop of kennisbank zijn dat dezelfde knoppen: welke AI-crawlers je in robots.txt toelaat of blokkeert, en wat je gebruiksvoorwaarden over AI-training zeggen. Zet je daar niets, dan heb je later ook niets om naar te wijzen.

De commerciele reden staat er ook bij. Volgens cijfers die de kranten in de dagvaarding aanhalen, daalde het zoekverkeer naar middelgrote regionale en stedelijke dagbladen tussen december 2024 en december 2025 met ongeveer 47 procent, tegen ongeveer 22 procent bij grote landelijke titels. Dit formaat krant leunde zwaarder op toevallig zoekverkeer, en dat is precies het verkeer dat AI-antwoorden nu zelf afhandelen.

Waar het conflict nu staat

In een week schoof het strijdpunt drie keer op. De Amerikaanse regering noemde de trainingsfase toelaatbaar, Microsoft rekende voor hoe zelden er iets herkenbaars uit Copilot komt, en nu leggen twee kranten de vraag neer wat er dan moet gebeuren met wat er al gebouwd is. Daarmee gaat het niet langer alleen over de vraag of dit materiaal het model in mocht, maar over het model dat er staat.

Voor wie een AI-functie in productie heeft draaien, verandert dat de aard van het risico. Niet een factuur die je achteraf kunt verzekeren, maar een modelversie die uit je keten kan verdwijnen.