OpenAI verlaagde risicolabel GPT-5 terwijl gebruikers gifrecepten kregen

Honderden ChatGPT-gebruikers vroegen sinds de zomer van 2025 om recepten voor gif en biologische wapens, en sommigen kregen stap-voor-stap-instructies die medewerkers van OpenAI vergeleken met het niveau van een scholier biologie, meldt The Wall Street Journal.

De inzet voor een bedrijf dat een chatbot of een agent inzet, zit niet in de schokwaarde maar in de keten eromheen. OpenAI hing zelf een hoog risicolabel aan GPT-5, zette daar extra remmen op en verlaagde die inschaling later alsnog. Dat label is dus geen technisch feit dat vaststaat, maar een beoordeling van je leverancier die kan bewegen zonder dat jij eraan te pas komt. Wie zijn eigen controles ophangt aan die classificatie, verschuift mee.

Wat OpenAI wel en niet deed

Op 7 augustus 2025 behandelde OpenAI de GPT-5-lancering als High capability in het biologische en chemische domein en activeerde het de bijbehorende Preparedness-maatregelen. Het bedrijf schreef daarbij dat het geen definitief bewijs had dat het model een leek echt kon helpen bij ernstige biologische schade, en dat het uit voorzorg koos. Bij die inschaling horen altijd-aan-classificatiemodellen die verzoeken over biologie afvangen, handhaving op accountniveau, beperkte toegang via de API en een Trusted Access-programma voor gescreende onderzoekers.

Medewerkers bleven na de lancering problematische antwoorden vinden. OpenAI verlaagde die inschaling in het najaar van 2025 alsnog, zo vat vakblad The Decoder het onderzoek van de krant samen. Volgens OpenAI ging het bij de meeste vragen om het maken van gif. Biologie- en terrorismedeskundigen bekeken de gesprekken later voor ChatGPT en beoordeelden een deel ervan als dodelijk accuraat, zeggen ingewijden tegen het WSJ.

Wat er daarna gebeurde is voor de governancevraag misschien het belangrijkste detail. OpenAI blokkeerde de betrokken accounts, maar lichtte geen opsporingsdiensten in. Dat mag: de Verenigde Staten kennen geen federale wet die AI-bedrijven verplicht zulke vragen te blokkeren of te melden.

Waarom OpenAI zegt dat het label te hoog was

OpenAI is er later publiek op teruggekomen. In de systeemkaart van GPT-5.4 Thinking, van maart 2026, schrijft het bedrijf dat GPT-5 de High-drempel voor biologie in werkelijkheid niet haalde. De grond daarvoor is een studie in een echt laboratorium: GPT-5 gaf bij virologische taken slechts een bescheiden voordeel boven een gewone internetzoekopdracht, en frontier-modellen verbeterden het afronden van complexe labprocedures niet wezenlijk ten opzichte van het gereedschap dat een leek in 2021 al had. OpenAI benoemt daarbij zelf het gat tussen benchmarks op papier en bruikbaarheid in de praktijk.

Diezelfde kaart zegt ook iets anders. De latere en krachtiger modellen blijven wel als High in biologie behandeld. De verlaging gold GPT-5, niet de hele lijn.

De weigerknop staat aan beide kanten strak

Leidinggevenden zeiden volgens het WSJ-onderzoek tegen medewerkers dat de modellen niet te vaak nee moesten zeggen, om gezondheidsonderzoekers niet te blokkeren. Die spanning is niet verzonnen. Bij OpenAI en Anthropic weigeren de veiligheidsremmen inmiddels ook legitiem securitywerk, waardoor pentesters uitwijken naar open-source modellen die ze lokaal draaien. Dezelfde knop die misbruik moet tegenhouden, houdt dus ook echt werk tegen. En die knop zit bij de leverancier, die hem instelt op zijn eigen afweging tussen bruikbaarheid en risico.

In Europa ligt de meldplicht anders

Voor Nederlandse gebruikers is het verschil met de Amerikaanse situatie relevant. Artikel 55 van de AI-verordening verplicht aanbieders van algemene AI-modellen met systeemrisico om ernstige incidenten te melden bij het AI Office en waar nodig bij nationale toezichthouders. De Europese Commissie publiceerde daarvoor in november 2025 een meldformulier. Die plicht ligt bij de aanbieder van het model, niet bij jou als gebruiker. Maar ze laat zien dat de vraag wie zoiets hoort te weten in Europa formeel is geregeld, en in de casus die het WSJ beschrijft simpelweg niet.

Waar het label vandaan komt, en waar het naartoe kan

Wat deze zaak zichtbaar maakt, is dat het risicolabel van een AI-leverancier twee kanten heeft. Het kan omhoog, zoals in augustus 2025, en het kan omlaag, met een onderbouwing die je zelf niet kunt narekenen omdat de labstudie en de interne bevindingen bij de leverancier liggen. Dat past bij een patroon: ruim 700.000 GPU-uren geautomatiseerd red-teamen hielden universele jailbreaks in GPT-5.6 niet buiten de deur, en het restrisico landde ook daar bij de partij die het model inzet. Veiligheid is in beide gevallen geen eigenschap van het model dat je inkoopt, maar van het systeem dat je eromheen bouwt: wat je erin laat, wat je eruit laat, welke rechten de agent krijgt en wie meekijkt bij onomkeerbare acties.