Menlo schat AI-uitgaven op 177 miljard dollar

Menlo Ventures raamt de wereldwijde enterprise-AI-uitgaven in 2026 op 176,8 miljard dollar, ruim vijf keer het heringedeelde bedrag dat de investeerder voor 2025 hanteert.

Voor Nederlandse organisaties is dit geen begrotingsnorm: Menlo rekende de wereldwijde markt door met een eigen model op basis van Amerikaanse besluitvormers. Wel wijst de studie op een verschuiving in AI-kosten. Menlo schrijft de versnelling toe aan agents die zelfstandig en parallel werken, waardoor uitgaven met taken en modelstappen kunnen oplopen.

AI-uitgaven lopen voor op het jaarplan

Gemiddeld rapporteerden ondernemingen AI-uitgaven op 4,7 keer het niveau van 2025, terwijl zij 1,9 keer hadden begroot. Dat is ongeveer 2,5 keer het bedrag dat ondernemingen hadden begroot. De mediaan lag lager: 2,2 keer de uitgaven van 2025 tegenover een begroting op 1,8 keer dat niveau.

Menlo schrijft het verschil tussen gemiddelde en mediaan toe aan een kleine groep grootverbruikers die een onevenredig deel van de uitgaven voor zijn rekening neemt. De uitgaven per onderneming namen volgens het rapport bijna vijfvoudig toe, terwijl het aandeel organisaties dat AI gebruikt van 55 naar 65 procent steeg. Menlo koppelt die sprong aan agents die doorwerken en taken parallel uitvoeren.

Verder kwam volgens Menlo 55 procent van de extra AI-uitgaven uit nieuwe budgetten, in plaats van uit bestaande software- of arbeidsbudgetten. Voor bedrijven is alleen rekenen met licenties per gebruiker daardoor onvolledig: modelaanroepen, agentstappen en menselijke controle tellen ook mee.

Agents vergroten het verbruik per taak

Op OpenRouter komt inmiddels 80 procent van de tokens van agents, ongeveer zeven keer zoveel als van menselijk gebruik. Sinds agents begin februari het menselijke gebruik inhaalden, groeide het agentverkeer 37 keer. Deze cijfers meten wekelijkse volumes per type API-sleutel, niet alle AI-activiteit in bedrijven. Menlo merkt bovendien op dat OpenRouter-gebruikers vaker individuele ontwikkelaars en startups zijn.

In de bredere enquête zegt 74 procent van de AI-bouwers agents voor taken te gebruiken; 32 procent gebruikt meerdere agents samen. Die cijfers ondersteunen het beeld van meer machinegestuurd gebruik, maar zijn geen directe maat voor de gemiddelde Nederlandse onderneming.

Meer stappen kunnen de lagere prijs per token tenietdoen. Gartner verwacht dat de inferentiekosten per agentworkflow tot 2028 ruim vijfvoudigen, ook als tokens zelf goedkoper worden. De prijs per token en de totale kosten per agentworkflow bewegen daarmee in tegengestelde richting. 1Password bundelt de AI-uitgaven van Cursor, Anthropic en OpenAI in zijn SaaS Manager. Het dashboard synchroniseert verbruik dagelijks en laat budgetten per leverancier instellen.

De 177 miljard is een modelraming

De 176,8 miljard dollar is geen gecontroleerde optelsom van facturen over heel 2026. Het bedrag is omgerekend naar een heel jaar en gebruikt gegevens tot september. Het bottom-upmodel combineert antwoorden uit een enquête van Morning Consult met openbare bedrijfsgegevens en rapporten van derden. Aan het onderzoek deden bijna 400 Amerikaanse besluitvormers mee die samen verantwoordelijk waren voor meer dan 4 miljard dollar aan AI-uitgaven. De antwoorden zijn verzameld van 8 tot en met 26 september 2026.

De meetlat veranderde sinds de vorige editie. Menlo’s rapport uit december 2025 schatte enterprise-AI-uitgaven voor 2025 op 37 miljard dollar. De nieuwe editie zet het vergelijkingsbedrag op 33 miljard dollar en zegt dat eerdere jaren opnieuw zijn ingedeeld. Zo verhuisden data-labelingbedrijven van AI-inzet naar modelontwikkeling. De huidige groei van 5,4 keer gebruikt dus een herberekende basis, niet het bedrag uit de vorige publicatie.

Menlo investeert als durfkapitaalfonds in AI-bedrijven en noemt ondernemingen uit zijn portefeuille in het rapport. Het beschrijft de berekening, maar noemt geen onafhankelijke controle van de markttotalen. Het panel bestaat uit Amerikaanse organisaties en bevat geen Nederlandse uitsplitsing.

Meer uitgaven zijn nog geen gemeten waarde

Gartner meet iets anders dan Menlo’s marktomodel. Het onderzoeksbureau meldt dat 13 procent van de CIO’s significante of transformerende waarde uit AI rapporteert. Het ondervroeg 2.002 CIO’s en technologiebestuurders tussen mei en juli 2026. Tegelijk voelde 58 procent meer druk om met AI kosten te besparen en verwachtte 51 procent dat AI de totale kosten van technologieoplossingen verhoogt. In dezelfde enquête had slechts 31 procent richtlijnen om AI-pilots te stoppen en 17 procent regels voor toepassingen in productie.

De cijfers spreken elkaar niet tegen. Menlo modelleert hoeveel er aan AI wordt uitgegeven; Gartner vraagt CIO’s naar bedrijfswaarde en kosten. Snel stijgende uitgaven kunnen samengaan met opbrengsten die nog niet breed worden herkend. Geen van beide metingen is specifiek Nederlands of meet het rendement van één toepassing.

Voor een Nederlandse begroting is de eigen workflow de relevante rekeneenheid. Modelgebruik, koppelingen, menselijke controle en herstel moeten naast tijdwinst en kwaliteit worden gelegd. Menlo laat zien dat uitgaven sneller kunnen groeien dan een jaarplan; Gartner laat zien dat gemeten waarde daar niet automatisch in meegroeit. Een vergelijking per afgeronde taak maakt zichtbaar waar die lijnen in een organisatie uit elkaar lopen.