EuroHPC gunt Bull de AI-supercomputer LUMI-AI voor 387,8 miljoen euro

EuroHPC gunt het Franse staatsbedrijf Bull de bouw van LUMI-AI, een AI-supercomputer van 387,8 miljoen euro die vanaf de tweede helft van 2027 in het Finse Kajaani moet draaien, maakte Bull maandag bekend.

Het is het zesde inkoopcontract dat de Europese supercomputerorganisatie voor zo'n AI-machine tekent, en dat raakt de vraag waar een Nederlands bedrijf zware AI-workloads kwijt kan zonder bij een Amerikaanse hyperscaler aan te kloppen. EuroHPC wordt eigenaar van het systeem en verdeelt rekentijd via toegangscalls waarin AI-mkb'ers en start-ups uit de hele EU gratis gpu-uren kunnen aanvragen. Alleen staat die rekenkracht er pas over ruim een jaar, terwijl de publieke capaciteit in Nederland voorlopig krapper wordt in plaats van ruimer.

Wat er in Kajaani komt te staan

LUMI-AI komt naast de huidige LUMI-supercomputer in het datacenter van het Finse CSC. De machine levert volgens Bull een tienvoudige toename van de AI-capaciteit en bijna een verdubbeling van de klassieke rekenkracht van het huidige LUMI.

Onder de motorkap zit Bulls BullSequana XH3500-architectuur met AMD Instinct MI430X-gpu's en AMD Epyc-processors van de zesde generatie met 256 cores. IBM levert de opslag, Nokia het datacenternetwerk naast Bulls eigen BXI-interconnect. De koeling gaat met warm water door de kasten; de restwarmte gaat het stadsverwarmingsnet van Kajaani in en de stroom is volledig hernieuwbaar.

De kosten worden gelijk verdeeld tussen EuroHPC en het LUMI AI Factory-consortium van Finland, Tsjechie, Denemarken, Estland, Noorwegen en Polen. Voor Bull is het volgens Reuters het grootste contract ooit, vijf maanden nadat de Franse staat het bedrijf voor maximaal 404 miljoen euro losmaakte uit het met schulden beladen Atos.

De order past in een programma dat inmiddels serieus staat. EuroHPC heeft voor 2021 tot 2027 8,2 miljard euro en bestelde tot nu toe twaalf supercomputers, waaronder het Duitse Jupiter, op weg naar een netwerk van negentien AI-fabrieken. Die machines worden ook echt commercieel gebruikt: OVHcloud trainde volgens Reuters een eerste eigen basismodel op Jupiter, en het Italiaanse Domyn traint er een model van 400 miljard parameters.

Hoe je er als Nederlands bedrijf bij komt

Nederland zit niet in het zestal dat de andere helft van LUMI-AI betaalt. Wel in het elftal landen achter de huidige LUMI, waar SURF en NWO de Nederlandse aanvragen regelen: de helft van LUMI's capaciteit gaat naar de consortiumlanden, de rest verdeelt EuroHPC. Of Nederlandse gebruikers straks eenzelfde nationale ingang naar LUMI-AI houden, ligt niet vast.

De route die wel openstaat voor bedrijven loopt via de AI Factories-toegangscalls. Die zijn gratis voor AI-mkb en start-ups die er innovatie mee doen, terwijl andere industriele gebruikers per gebruik betalen. Er zijn drie niveaus: Playground voor instappers, Fast Lane tot 50.000 gpu-uur met goedkeuring binnen vier werkdagen en Large Scale voor alles daarboven.

Wat zo'n belofte in de praktijk waard is, laat de LUMI AI Factory zelf zien. Large Scale geeft toegang tot ruim 50.000 gpu-uur voor maximaal twaalf maanden, maar de middelen voor 2026 zijn niet meer beschikbaar. Gratis rekenkracht is er dus wel, op voorwaarde dat je planning een wachtrij verdraagt.

De maatstaf: 387,8 miljoen tegenover 64 miljoen

Zet dat bedrag naast wat er in eigen land gebeurt en de verhoudingen worden scherp. Voor de nationale AI-fabriek in Groningen is 64 miljoen euro gereserveerd voor de supercomputer zelf, en door gestegen chipprijzen levert dat vaste budget nu mogelijk minder dan duizend gpu's op in plaats van de eerder genoemde tweeduizend. LUMI-AI kost bijna zes keer zoveel, met een gunning die nu al rond is terwijl Groningen pas in januari 2027 gunt.

Aan de bovenkant van hetzelfde programma loopt de aanbesteding voor de zeven AI-gigafabrieken waarvoor inschrijven tot 12 november 2026 openstaat en waarbij Nederland ontbreekt onder de achttien lidstaten die met EuroHPC gezamenlijk rekentijd inkopen. Die fabrieken draaien op zijn vroegst medio 2028. LUMI-AI zit daar precies tussenin: groter dan wat Nederland zelf neerzet, kleiner dan wat Brussel voor later belooft, en met een leverdatum die vaststaat.

Daarmee verschuift het Europese verhaal van plannen naar staal. Zes getekende contracten, twaalf bestelde machines en een programma dat een Finse stad verwarmt met de restwarmte van zijn eigen gpu's, is iets anders dan een begroting waarover nog onderhandeld wordt. De chips komen nog steeds uit de Verenigde Staten, maar de jurisdictie waaronder de modellen en de data draaien verschuift naar Europa. Voor wie AI-capaciteit inkoopt is de praktische vraag daarom niet langer of er een Europees alternatief komt, maar of het beschikbaar is op het moment dat je het nodig hebt. In 2026 is dat antwoord voor de zwaarste categorie nog nee.