Bol zegt ACM een eerlijker koopblok toe en beperkt eigen datatoegang

Bol zegt toezichthouder ACM toe het koopblok voortaan toe te wijzen op criteria die objectief, redelijk en non-discriminatoir zijn, en platformdata over aanbiedingen van verkopers niet meer te gebruiken om zijn eigen winkel te bevoordelen.

Voor de 43.300 verkooppartners op het platform raakt dat rechtstreeks aan de omzet. Het koopblok is de plek op de productpagina waar de knop "in winkelwagen" staat, en in het ontwerpbesluit stelt de ACM vast dat nagenoeg alle aankopen op bol lopen via aanbiedingen die dat blok winnen. Verlies je het koopblok, dan staat je aanbod er nog wel, maar verkoop je in de praktijk niets. De ACM constateerde dat bol bij het bepalen van de winnaar zijn eigen retailtak, in het besluit aangeduid als Retailer 1, op meerdere punten een kunstmatig voordeel kon geven.

Waar het koopblok scheef stond

De voorbeelden staan met naam en datum in het besluit. Bij de parameter Verkoperbeoordelingen hanteerde bol standaard de meest gunstige waarde voor de eigen retailtak, terwijl de score van derde verkopers meebewoog met recente klantbeoordelingen. Die parameter is op 30 oktober 2024 uit het algoritme gehaald. Bij Artikelen op tijd paste bol een tijdlang een vermenigvuldiger groter dan één toe op artikelen die via Verzenden via bol op tijd waren geleverd, waardoor die score hoger uitviel dan hij werkelijk was. Sinds december 2024 staat die factor op één. En bij Levertijd en Uiterste besteltijd rekende het algoritme met aannames in plaats van met de werkelijke belofte van de verkoper.

Ook aan de aanbodkant liep het scheef. Select-Deals, de kortingen voor abonnees van bol Select, kon alleen de eigen retailtak aanbieden. Extra bezorgopties waren niet op alle aanbiedingen beschikbaar. Beide zijn inmiddels opengesteld en bol legt dat nu vast: alle partners en de eigen retailtak krijgen onder dezelfde voorwaarden toegang tot Select-deals en tot de 24-uurs leverbelofte met Kies je Leverdag.

Twee toezeggingen lopen door tot in 2027. Uiterlijk 31 december 2026 krijgt de eigen retailtak een eigen score op de indicatoren Artikelen op tijd, Annuleringen en Track & Trace. Nu laat bol de prestatie van haar eigen artikelen bij die drie indicatoren buiten beschouwing, terwijl al haar artikelen via Logistiek via bol gaan. Uiterlijk 31 maart 2027 telt ook de overdrachtsprestatie bij drop-off zendingen mee.

Welke data verkopers erbij krijgen

Het tweede risico dat de ACM benoemt is ongelijke datatoegang. De retailtak van bol heeft structureel zicht op de klantinteractiedata van alle productpagina's en op de afzetdata van alle artikelen op de marktplaats, tot twee jaar terug, inclusief afzetprognoses. Een derde verkoper ziet die klantinteractiedata alleen voor producten waarvan hij zelf het koopblok wint.

Bol breidt de toegang voor partners uit met de datapunten Zoekopdrachten, Kliks, CTR, Productweergaven, Advertentieweergaven, Gemiddelde scroll-diepte en Gemiddelde klik-positie in de zoektermanalyse. De pagina Marktkansen met White Spots, artikelen waar klanten naar zoeken maar die nog niet te koop zijn, wordt minstens wekelijks bijgewerkt en toont voortaan slimme suggesties, een potentiescore en de gemiddelde marktprijs. Daarnaast komt de consumer traffic funnel beschikbaar.

Andersom wordt de eigen kant ingeperkt. Bol garandeert dat het de data die het platform verzamelt niet zal gebruiken om zichzelf als verkoper een voordeel te geven. Medewerkers van de retailtak mogen platformdata over aanbiedingen van partners alleen nog inzien om te beoordelen of ze instappen op een White Spot, een Grey Spot of een Handshake, of voor zover strikt noodzakelijk voor het operationele beheer van assortiment waarop al is ingestapt. Uiterlijk twee maanden na inwerkingtreding legt bol dat schriftelijk vast in zijn interne Guiding Principles en stuurt het een afschrift naar de ACM.

Snellere klachten en duidelijkere voorwaarden

Het eerste deel van het besluit gaat niet over mededinging maar over de P2B-verordening en de Digital Services Act. Daar zitten de termijnen die het dagelijkse werk raken. Bol handelt 90 procent van de partnerklachten binnen 15 werkdagen af. In de gebruikersvoorwaarden staat nu een gemiddelde afhandeltermijn van 30 werkdagen, en de ACM oordeelde dat zes weken of meer geen redelijke termijn is. Een klacht kan bovendien direct naar Partnerklachten, zonder eerst de verplichte hoor- en wederhoorfase bij de afdeling Platform Quality die in de praktijk bestond maar niet in de voorwaarden stond.

Wijzigingen in de gebruikersvoorwaarden communiceert bol voortaan minimaal 15 dagen vooraf, bij grote impact minimaal 30 dagen. Legt bol een beperking op je account of je assortiment op, dan krijg je dat besluit gelijktijdig in je verkoopaccount en per e-mail, met de motivering binnen enkele minuten tot uiterlijk 30 minuten daarna, inclusief welke voorwaarde je zou hebben geschonden en waar je verhaal kunt halen.

Reageren kan tot 13 september

Dit is nog een ontwerpbesluit, zaaknummer ACM/26/200895. Bol diende de toezeggingsaanvraag op 7 juli 2026 in op grond van artikel 12h van de Instellingswet ACM. Het stuk ligt van 3 augustus tot en met 13 september 2026 ter inzage: wie het dossier wil inzien moet dat uiterlijk 17 augustus aanvragen, en belanghebbenden kunnen tot 13 september een zienswijze indienen bij de ACM. Voor verkopers, concurrenten en brancheorganisaties is dat het moment om te zeggen of de toezeggingen ver genoeg gaan.

Eén nuance hoort erbij. De ACM heeft geen machtspositie en geen overtreding vastgesteld. Ze onderzocht gedragingen vanaf ten minste 2018 en kiest ervoor de toezeggingen bindend te verklaren omdat ze dat doelmatiger acht dan het onderzoek voortzetten, dat tot een boete of een last onder dwangsom had kunnen leiden. De toezeggingen gelden twee jaar vanaf bekendmaking, moeten op 31 december 2026 zijn geïmplementeerd op dat ene onderdeel na, en bol rapporteert elk half jaar schriftelijk over de naleving.

Van regel op papier naar parameter in het algoritme

De P2B-verordening geldt al sinds juli 2020 en de DSA sinds februari 2024, maar de ACM kreeg pas op 8 november 2024 de bevoegdheid om op P2B toe te zien en op 4 februari 2025 op de DSA. Dit besluit laat zien wat er gebeurt zodra die bevoegdheden daadwerkelijk worden gebruikt: geen algemene transparantiebelofte, maar een document dat benoemt welke parameter uit een rangschikkingsalgoritme moet en per wanneer. Zichtbaarheid op de grootste online marktplaats van Nederland wordt daarmee een controleerbare afspraak in plaats van een black box. De rekensom eronder verandert er niet door: op bol gaat ruwweg 7 tot 15 procent commissie van elke bestelling af, terwijl de advertentiebestedingen op marktplaatsen in 2026 met bijna 40 procent groeiden. Een eerlijker koopblok maakt de wedstrijd zuiverder, niet goedkoper.