Amerikaans Congres wil zakelijk gebruik van Chinese AI afremmen

Amerikaanse Congresleden zoeken naar manieren om de snelle overstap van eigen bedrijven naar goedkope Chinese AI-modellen als DeepSeek en Qwen af te remmen, meldt CNBC.

Voor een Nederlands bedrijf dat op de kosten let, raakt dat een gevoelige rekensom. Chinese modellen zijn vaak fors goedkoper dan die van OpenAI of Anthropic, en juist die prijs trekt ook hier steeds meer ondernemers over de streep. Het Amerikaanse signaal maakt zichtbaar wat je met zo’n keuze binnenhaalt: een model waarvan de toegang, de datastroom en de politieke houdbaarheid buiten je eigen controle liggen.

Twee commissies, twee bedrijven

Het onderzoek loopt sinds eind april, toen de Select Committee on the Chinese Communist Party onder voorzitter John Moolenaar en de House Homeland Security Committee onder Andrew Garbarino brieven stuurden naar twee Amerikaanse bedrijven: verhuurplatform Airbnb en Anysphere, de maker van de populaire programmeertool Cursor. Beide moeten uitleggen welke Chinese AI-modellen ze gebruiken, of ze die vooraf op veiligheid hebben getest, en hoeveel klantdata er via de modellen loopt.

De zorg gaat verder dan een handvol bedrijven. Moolenaar waarschuwt dat de modellen "getraind zijn door China’s censuurregime" en verborgen kwetsbaarheden bevatten, en dat Chinese AI-bedrijven, gebonden aan de Chinese wet, data van Airbnb en Anysphere aan de Chinese overheid kunnen doorgeven als daarom wordt gevraagd. De commissies wijzen ook op modeldistillatie: het op grote schaal aftappen van kennis uit Amerikaanse topmodellen om die goedkoper na te bouwen. De twee brieven waren een begin; volgens CNBC kijken de Congresleden nu naar bredere stappen om te voorkomen dat Chinese modellen zich verder door het Amerikaanse bedrijfsleven verspreiden.

Waarom bedrijven tóch overstappen

De reden is simpel: geld. Airbnb-topman Brian Chesky noemde Alibaba’s Qwen-model vorig jaar snel en goedkoop, en zijn klantenservice-assistent draait op dertien verschillende modellen, waaronder dat van Alibaba. Cursor bouwde zijn Composer 2-model naar verluidt op een open model van het Pekingse Moonshot AI. Het gebruik van Chinese modellen door Amerikaanse bedrijven is dit jaar flink gestegen, mede doordat de prijzen van Amerikaanse aanbieders opliepen.

Dat is precies de spanning: de modellen presteren inmiddels dicht tegen de dure, gesloten Amerikaanse modellen aan, tegen een fractie van de kosten. Voor een productteam dat op marge stuurt, is dat een aantrekkelijke ruil, tot het moment dat de leverancier zelf een geopolitiek probleem wordt.

Een markt die van twee kanten dichtslibt

De Amerikaanse beweging staat niet op zichzelf. Terwijl Washington de vráág naar Chinese modellen wil afknijpen, weegt Peking zelf een beperking op buitenlandse toegang tot zijn beste AI-modellen, waardoor de toegang aan beide kanten politiek wordt. En het is deels een eigen doel: het Amerikaanse exportverbod op Anthropic dreef bedrijven juist naar Chinese open modellen als DeepSeek en Qwen, doordat de eigen topmodellen ineens minder betrouwbaar leverbaar waren.

Voor wie software of AI in zijn bedrijf bouwt, verschuift daarmee de vraag onder de motorkap. Welk model je kiest is niet langer alleen een kwestie van prijs en prestatie, maar van wie de toegang controleert en waar je data terechtkomt. Zodra je klantdata door een Chinees model laat lopen, komt daar een eigen AVG-vraag bij over de opslag en doorgifte ervan. Een goedkoop model dat volgende maand politiek onbruikbaar of juridisch riskant blijkt, is uiteindelijk duur. De steviger positie is er een waarin je precies weet welk model onder je product draait en of je zonder pijn kunt wisselen.