Alisina NawabiChinese autoriteiten voeren al een maand gesprekken met topbedrijven als Alibaba, ByteDance en de startup Z.ai over het mogelijk beperken van buitenlandse toegang tot China's meest geavanceerde AI-modellen, ook modellen die nog niet zijn uitgebracht. Dat meldt Reuters op basis van drie ingewijden. Vastgesteld beleid is het nog niet: de reikwijdte wordt nog besproken en het is onduidelijk of en wanneer maatregelen ingaan.
Voor Nederlandse bedrijven die de afgelopen maanden overstapten op goedkope Chinese open-weight modellen verschuift dit de risicoberekening. DeepSeek, Qwen en GLM leverden prestaties dicht bij de dure Amerikaanse modellen voor een fractie van de kosten. GLM-5.2 versloeg in juni zelfs Claude Fable 5 op een toonaangevende webdesign-benchmark. Knijpt Beijing de toegang tot dat soort modellen af, dan kan die aantrekkelijke rekensom omslaan.
Wat er op tafel ligt
De gesprekken worden geleid door het Chinese ministerie van Handel, met ook ambtenaren van de Nationale Ontwikkelings- en Hervormingscommissie aan tafel. Ze gaan over limieten op de krachtigste modellen, zowel closed source als de meer open varianten. Volgens twee bronnen zouden de beperkingen mogelijk alleen voor toekomstige modellen gaan gelden.
Behalve over toegang spraken de ambtenaren over het strafbaar stellen van het lekken of stelen van AI-technologie onder China's strenge nationale veiligheidswet, en over nieuwe regels voor wie Chinese AI-startups mag financieren. Het ministerie van Handel, de planningscommissie en de drie bedrijven reageerden niet op vragen van Reuters.
Het spiegelbeeld van het Amerikaanse verbod
Dit is de omgekeerde beweging van wat Washington eerder deed. Toen de VS in juni de toegang tot Anthropic's krachtigste modellen afsneed voor gebruikers buiten Amerika, weken bedrijven juist massaal uit naar Chinese open alternatieven als DeepSeek en Qwen. Precies die verschuiving lijkt Beijing nu te willen beteugelen. Zhipu, dat zijn vlaggenschip GLM-5.2 in juni nog open source maakte om het gat van Anthropic te vullen, zat onder de merknaam Z.ai zelf aan de overlegtafel.
China zette dit jaar al meer stappen om eigen AI binnen de grenzen te houden. In april moest Meta van de staatsplanner een overname van 2 miljard dollar van de Chinees opgerichte startup Manus terugdraaien; begin juni kwamen er brede regels die overzeese deals met Chinese technologie, data en investeerders strenger controleren. Ook lopen er onderzoeken naar Chinese AI-startups die naar het buitenland verhuisden.
Een markt die langs geopolitieke lijnen splijt
Beide grootmachten behandelen geavanceerde AI nu als strategisch bezit dat achter de landsgrens hoort. Daarmee wordt het goedkope, vrij inzetbare model waarop veel bedrijven hun rekensom baseren aan beide kanten van de Stille Oceaan politiek kwetsbaar. De markt die twee jaar lang naar meer openheid en lagere kosten bewoog, deelt zich nu op langs geopolitieke lijnen. Leveranciersafhankelijkheid van één buitenlands model, Amerikaans of Chinees, wordt zo een strategisch vraagstuk in plaats van een technisch detail.
Veelgestelde vragen
AI zonder leveranciersrisico
Ik help je een AI-opzet bouwen die niet aan één buitenlands model vastzit: van meedenken over de architectuur tot zelf hosten en automatiseren, zodat je van model kunt wisselen als de markt schuift.
Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.
