EU-Commissie stelt leeftijdslagen voor sociale media voor

EU Kids Act: de Europese Commissie stelt op 16 september een verbod op sociale media onder 13 jaar en oudergestuurde mini-accounts tot 15 jaar voor, meldt voorzitter Ursula von der Leyen.

Voor een Nederlandse organisatie met een community, videodienst of AI-chatbot verschuift leeftijd hiermee van een invulveld naar een toegangsregel in de productarchitectuur. Het voorstel concretiseert getrapte leeftijdscontrole voor sociale media, online games en AI-chatbots: een dienst moet volgens de voorgestelde regels kunnen bepalen wie toegang krijgt, welke functies beschikbaar zijn en wanneer ouderlijk toezicht nodig is.

Vier leeftijdslagen

Het voorstel werkt met vier leeftijdslagen. Voor kinderen jonger dan drie jaar is toegang tot sociale media en andere diensten met specifieke ontwerprisico’s uitgesloten. Tussen drie en dertien jaar kunnen ouders een volledig gecontroleerd account openen op kindvriendelijke diensten. Voor sociale media betekent dat geen account onder dertien, ook al kunnen kindvriendelijke diensten onder toezicht wel binnen de lagere laag vallen.

Tussen dertien en vijftien jaar maken ouders een mini-account aan en houden zij toezicht. De account heeft beperkte functies en is maximaal één uur per dag te gebruiken. Vanaf vijftien jaar kunnen jongeren een zelfstandig account openen, maar platforms moeten voor de groep tot achttien jaar veilige ontwerpkeuzes hanteren.

Ook het ontwerp verandert

Het concept verbindt leeftijdscontrole aan regels voor het ontwerp van digitale diensten. Genoemd worden onder meer een verbod op eindeloos scrollen, kunstmatige meldingen en bepaalde beloningsmechanismen. Aanbevelingssystemen moeten voorkomen dat minderjarigen in schadelijke konijnenholen terechtkomen of uitsluitend op betrokkenheid worden gestuurd.

Accounts van minderjarigen moeten standaard afgeschermd zijn, onbekenden mogen hen niet zomaar benaderen en het melden van schadelijke inhoud moet eenvoudig worden. Ouderlijk toezicht en leeftijdsgerichte instellingen worden daarmee onderdelen van de dienst zelf, niet alleen van de gebruiksvoorwaarden.

Leeftijdsbewijs zonder identiteitsdossier

Bij nieuwe accounts moeten platforms volgens het concept de leeftijd controleren. Dat kan met de EU-oplossing voor leeftijdsverificatie of met een nationale oplossing die alleen vaststelt of iemand boven een bepaalde grens is. Voor bestaande accounts noemt het voorstel een evenredige controle, bijvoorbeeld op basis van hoe lang iemand al abonnee is.

De Commissie heeft daarvoor al een privacyvriendelijke route uitgewerkt. De oplossing laat gebruikers bewijzen dat zij ouder zijn dan bijvoorbeeld 15 of 18 jaar zonder hun exacte leeftijd of identiteit met het platform te delen. De techniek kan ook andere drempels ondersteunen, zoals 13 jaar, en is ontworpen om aan te sluiten op de Europese digitale identiteitswallets die eind 2026 beschikbaar moeten komen.

Chatbots vallen deels binnen bereik

De reikwijdte gaat verder dan sociale media en videoplatforms. Het concept rekent ook AI-chatbots en AI-companions mee die minderjarigen advies kunnen geven over mentale gezondheid of persoonlijke ontwikkeling. Educatieve diensten, diensten van overheden en AI-systemen voor kantoor- of industrieel gebruik vallen volgens de huidige afbakening buiten deze categorie.

Voor een organisatie met een chatbot is het doel en de doelgroep daardoor bepalend. Een interne assistent voor medewerkers staat in het concept anders afgebakend dan een openbare gesprekspartner die ook kinderen kan bereiken. De precieze definitie komt pas vast te staan als de formele tekst is gepubliceerd.

Nog geen wet

De aankondiging maakt de regels niet direct verplicht. De Commissie meldde eerder dat het college het ontwerp later die week via een schriftelijke procedure zou aannemen en donderdag 17 september zou presenteren. Daarna moeten het Europees Parlement en de lidstaten de tekst nog goedkeuren en kunnen politieke onderhandelingen de inhoud wijzigen, aldus NU.nl.

De kern van deze aankondiging is daarom niet dat elk Nederlands bedrijf direct een leeftijdspoort moet bouwen. Brussel koppelt toegang, functies en dataminimalisatie wel steeds nauwer aan elkaar. Voor digitale diensten die jongeren kunnen bereiken wordt leeftijd daarmee onderdeel van de software, niet van een juridische bijlage.