EU-Commissie legt AI-labeling vast: markering verplicht vanaf 2 augustus

De Europese Commissie heeft de definitieve richtlijnen en de gedragscode voor het labelen van AI-content gepubliceerd, waarmee de transparantieplicht uit de AI-verordening op 2 augustus 2026 concreet wordt. Chatbots, deepfakes en AI-teksten over publieke onderwerpen moeten dan herkenbaar zijn. De regels lagen al vast in de wet; nu ligt ook vast hoe je eraan voldoet.

Voor elk bedrijf dat een chatbot op de site heeft of marketing met AI maakt, is de vrijblijvendheid daarmee voorbij. De conceptversie waarop je nog kon wachten is nu de eindversie, en de deadline is nog maar twee weken weg. Wie de plicht negeert, riskeert een boete tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Dat maakt herkenbaarheid van AI geen bijzaak meer, maar een nalevingsvraag met een prijskaartje.

Wat er nu definitief is

Op 20 juli publiceerde de Commissie de finale richtlijnen bij artikel 50 en keurde ze samen met de AI Board de gedragscode over transparantie van AI-content goed. Tot nu toe was er alleen een conceptrichtlijn uit mei die vier situaties beschreef waarin je AI-gebruik moet melden. Die uitleg is nu vastgesteld, inclusief de technische details die eerder nog open stonden.

Concreet betekent dat: AI-gegenereerde tekst, beeld, audio en video moeten een machineleesbaar merkteken krijgen, met labels als 'AI', 'Fully AI-generated' of 'Partially AI-modified'. De gedragscode legt de techniek vast, met onder meer een drempel van 200 tokens voor het watermerken van tekst, een markering in twee lagen en gratis detectietools. Aanbieders met minder dan een miljoen maandelijkse gebruikers krijgen op onderdelen een lichtere last. De gedragscode zelf is vrijwillig, maar ondertekenen is de manier om aan te tonen dat je aan de wet voldoet. De transparantieplicht is dat niet: die is gewoon wettelijk verplicht.

Wie moet wat labelen

De plicht raakt vier situaties, en het onderscheid tussen aanbieder en gebruiker (in de wet: deployer) bepaalt wat je moet doen.

• Chatbots en AI-assistenten. Wie een systeem inzet dat rechtstreeks met mensen praat, moet bij het eerste contact duidelijk maken dat de bezoeker met AI te maken heeft.
• AI-content. Aanbieders van generatieve AI markeren hun output machineleesbaar als kunstmatig.
• Deepfakes. Realistisch nagemaakte beelden, geluiden of video's moeten herkenbaar kunstmatig zijn.
• AI-teksten over publieke onderwerpen. Publiceer je AI-tekst over zaken van algemeen belang zonder menselijke redactie, dan geldt een labelplicht.

De meeste Nederlandse bedrijven zijn geen bouwer maar gebruiker: je zet bestaande tools in. Ook dan heb je verplichtingen, vooral het zichtbaar melden van deepfakes en AI-content over publieke onderwerpen. De machineleesbare markering ligt bij de aanbieder van het model, het zichtbaar melden bij jou. Hoe je dat op je eigen site inricht, van een AI-register tot de labeling van je chatbot, staat in de praktische gids over het voldoen aan de transparantieplicht van artikel 50.

Uitvoerend vicevoorzitter Henna Virkkunen zei dat de Commissie AI-systemen zoals chatbots en AI-content 'transparanter en betrouwbaarder' wil maken. Spellingcorrectie en kleine tekstverbeteringen vallen buiten de plicht, en bestaande generatieve systemen krijgen voor de machineleesbare markering iets meer tijd, tot 2 december 2026.

Waar dit heen wijst

De richting is duidelijk: de AI-verordening gaat van papier naar praktijk, en transparantie is de eerste harde deadline die bijna elk bedrijf raakt, niet alleen de grote modellenbouwers. De transparantieverplichtingen uit artikel 50 gaan op 2 augustus 2026 in; de zwaardere hoog-risico eisen zijn juist uitgesteld, dus dit is het deel van de wet dat nu telt.

De valkuil is niet de techniek maar het overzicht: de meeste organisaties weten niet precies waar ze overal AI inzetten. Dat inventariseren, waar praat een AI met klanten en waar maakt AI content, is het echte werk, en de reden dat het in kaart brengen van je AI-systemen zwaarder weegt dan de vrees voor boetes. Wie die lijst nu maakt, heeft de twee weken tot augustus ruim genoeg.