Deepfake van NU.nl-redacteur haalde 300.000 views voordat TikTok ingreep

Een nieuwsredacteur die op video waarschuwt dat het 55 graden wordt, volledig verzonnen, maar overtuigend genoeg om 300.000 keer bekeken te worden. Dat overkwam deze week NU.nl-socialredacteur Donna Gijsman: iemand maakte een deepfake van haar en zette die als nepnieuws op TikTok. De video stond er ongeveer twee dagen op voordat TikTok hem verwijderde. In die twee dagen had de boodschap zijn werk al gedaan.

Wat er precies gebeurde

In de nepvideo vertelt 'Donna' in de vorm van een echte nieuwsuitzending dat er extreme hitte aankomt, oplopend tot 55 graden. Het is onzin, maar juist de vorm, een vertrouwd gezicht in een nieuwsdecor, geeft de leugen geloofwaardigheid. Het bleef niet bij haar: op hetzelfde TikTok-account stonden ook deepfakes van presentatoren van de NOS en WNL. "Dit is heel confronterend, ook voor Donna", zegt hoofdredacteur Lindsay Mossink in de reconstructie die NU.nl over de virale nepvideo publiceerde. De boodschap is helder: een herkenbaar gezicht is genoeg om een leugen massaal te laten landen.

Eén foto is genoeg

Het verontrustende is niet dat dit kan, maar hoe makkelijk het is geworden. Volgens Zeno Geradts, forensisch onderzoeker bij het Nederlands Forensisch Instituut (NFI), is er nauwelijks iets voor nodig: met een betaald abonnement op Gemini kom je al een heel eind, en in de praktijk volstaat één foto van een gezicht. Diezelfde drempelverlaging zag je eerder bij andere vormen van misbruik, toen criminelen Googles eigen Gemini inzetten om op grote schaal geautomatiseerd phishingsites te bouwen. De gereedschappen die productiever werken makkelijker maken, maken ook bedrog makkelijker.

Het NFI werkt intussen aan de tegenkant. Geradts en collega's ontwikkelden methodes om nepvideo's te ontmaskeren, door klassieke forensiek te combineren met AI-analyse van signalen die het oog mist, zoals het 50 hertz-trilpatroon van netstroom in de achtergrondverlichting. Het probleem: zulke detectie zit bij forensische experts, niet bij de gemiddelde kijker die in twee seconden doorscrolt.

Platforms hebben regels, maar handhaven ze traag

Techbedrijven verbieden dit soort content in hun voorwaarden, maar in de praktijk bleef de video twee dagen staan en haalde hij 300.000 views voordat er werd ingegrepen. Dat gat tussen regel en handhaving is precies waar de schade ontstaat. Mossink pleit er dan ook voor dat nieuwsmerken door deze platforms geholpen worden in plaats van tegengewerkt, want nu komt het opruimen vooral op de slachtoffers zelf neer.

Er zit een wrang randje aan: TikTok-moederbedrijf ByteDance is zelf een koploper in AI-video, met een model dat een clip van 30 seconden in één take genereert. Dezelfde industrie die de productie van overtuigende fake video's goedkoop maakt, is ook degene die de verspreiding ervan zou moeten afremmen.

Wat dit betekent voor jouw bedrijf

Je hoeft geen nieuwsmerk te zijn om hier last van te krijgen. Elk bedrijf met een herkenbaar gezicht, een directeur, een woordvoerder, een bekende medewerker, kan doelwit worden. Het NFI waarschuwt al langer dat deepfakes ook in een zakelijke context opduiken: een nepvideo of nep-spraakbericht van een manager die een medewerker opdracht geeft snel een betaling te doen, een moderne variant van CEO-fraude. Eén gelekte foto of een paar seconden beeld van een congres kunnen genoeg zijn.

De wetgeving loopt deels mee: vanaf 2 augustus 2026 verplicht artikel 50 van de AI Act een zichtbaar label op deepfakes en AI-gegenereerde content. Dat dwingt makers die zich aan de regels houden, maar kwaadwillenden plakken geen label, dus reken niet op de wet als enige verdediging.

Wat wel helpt, is voorbereiding. Spreek met je team af via welke officiële kanalen je communiceert, zodat een nep buiten die kanalen sneller opvalt. Houd in de gaten waar je merk en je mensen online opduiken. En leg vooraf vast wie reageert en hoe, zodat je bij een incident niet pas dan een plan moet bedenken. Het kostte hier twee dagen en 300.000 views voordat er werd ingegrepen; die tijd win je alleen terug als je voorbereid bent voordat het gebeurt.