QuiX levert eerste Nederlandse kwantumcomputer af aan Duitse DLR

QuiX Quantum heeft de kern-hardware van zijn fotonische kwantumcomputer Carina afgeleverd bij het Duitse ruimtevaartcentrum DLR: de eerste in Nederland gebouwde kwantumcomputer, meldt de Enschedese start-up. Het is volgens het bedrijf wereldwijd ook de eerste universele fotonische machine die naar een echte klant gaat.

Voor Nederland is dit vooral een deep-tech-ijkpunt. Een kwantumcomputer koop je als ondernemer voorlopig niet: de machine gaat bij DLR nu maandenlang de integratie- en testfase in en doet nog geen echt rekenwerk. Wat wel verandert, is dat er nu een Nederlandse maker van kwantumhardware is die aan een van Europa's grootste onderzoeksklanten levert. Dat bepaalt waar het talent, de kennis en de eerste partnerships zich vormen: hier, en niet alleen in de VS of China.

Wat QuiX precies afleverde

De levering betreft de kern-hardware van Carina, niet een afgeronde, werkende computer. Concreet gaan onder meer de Photonic Assembly Control Unit en de Feed-forward Control Unit naar DLR QCI, het kwantuminitiatief van het Duitse ruimtevaartcentrum. Daar volgt de komende maanden de systeemintegratie, kalibratie en validatie. CEO Stefan Hengesbach spreekt van een stap van componentontwikkeling naar integratie en validatie op systeemniveau.

Carina hoort bij een contract van 14 miljoen euro met DLR om fotonische kwantumcomputers van 8 en later 64 qubits te bouwen, een vierjarig project bij het innovatiecentrum van DLR in Ulm. Naast dat contract kreeg QuiX, in 2019 ontstaan als spin-off van de Universiteit Twente, een Europese innovatiesubsidie van 15 miljoen euro.

Waarom fotonica en kamertemperatuur tellen

Het bijzondere aan Carina zit in de aanpak. De meeste kwantumcomputers, zoals die van IBM en Google, gebruiken supergeleidende qubits die tot vlak bij het absolute nulpunt gekoeld moeten worden. Carina rekent met fotonen, lichtdeeltjes, en werkt daardoor grotendeels op kamertemperatuur. Geen dure, energieslurpende koeling dus.

Dat maakt de machine in principe geschikt voor een gewoon datacenter in plaats van een gespecialiseerd cryogeen lab. De fotonische chips zijn van silicium-nitride en in Europa gemaakt.

Waar dit heen wijst

Een kwantumcomputer van 8 of 64 qubits is nog mijlenver verwijderd van een machine die de encryptie van vandaag kraakt, iets waarvoor duizenden stabiele qubits nodig zijn. De Nederlandse toezichthouder RDI waarschuwde vorige maand nog dat een volwaardige kwantumcomputer die versleuteling breekt nog niet bestaat, maar dat organisaties nu al aan quantumveilige beveiliging moeten beginnen. Carina bevestigt beide kanten van dat verhaal: de hardware komt eraan, stap voor stap, en tegelijk is de bruikbare toepassing nog jaren weg.

De contractdoelen laten zien waar het naartoe kan. DLR wil met de machine onder meer werken aan post-kwantumcryptografie, kwantum-machine learning en het optimaliseren van satellietoperaties. Voor Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen is de winst voorlopig indirect, maar reeel: er staat nu een fotonische kwantumbouwer op eigen bodem, met een bewezen klant en een route naar grotere systemen. Wie in dit veld talent, onderzoek of een vroege toepassing zoekt, hoeft daarvoor niet meer alleen naar het buitenland te kijken.