UBS eist AI-vaardigheid van starters vanaf instroomjaar 2027

UBS gaat afgestudeerden en stagiairs die vanaf instroomjaar 2027 bij zijn afdeling Global Banking and Markets beginnen in het sollicitatiegesprek toetsen op hun AI-gebruik, meldt de Financial Times op basis van ingewijden.

Daarmee schuift AI-vaardigheid bij een grote werkgever van "pre" naar harde eis, en dat is precies de verschuiving waar een Nederlandse werkgever nu voor staat. Zet je "kan met AI werken" bij de functie-eisen, dan komen er twee vragen achteraan die in de vacaturetekst niet zichtbaar zijn: mag je die eis stellen, en hoe toets je hem zonder dat je selectieproces zelf in de zwaarste categorie van de AI-verordening belandt.

Wat UBS precies vraagt

Kandidaten moeten volgens de FT laten zien dat ze de technologie kunnen gebruiken om uitkomsten en efficiëntie te verbeteren. Het gaat om vragen in het gesprek over hoe iemand AI in echt werk inzet, niet om een lijstje tools dat je kunt opnoemen. UBS zelf houdt het bij de lijn dat AI-vaardigheid academische, analytische en sociale vaardigheden aanvult en niet vervangt. Het bericht rust op anonieme bronnen bij de FT; de vakpers die het overnam voegde geen eigen bevestiging toe.

Wat de bank wel openlijk laat zien, staat op de eigen wervingssite. Het Graduate Talent Program duurt achttien tot vierentwintig maanden en bevat een AI Fluency Pathway, waarin een starter volgens UBS een basis in AI opbouwt rond echte toepassingen, verantwoorde inzet en beoordelingsvermogen. Dat nuanceert de kop: aan de poort telt aantoonbare ervaring en leerbereidheid, de opleiding komt daarna.

UBS is niet de eerste. Santander vraagt in advertenties voor sommige traineeprogramma's van zijn zakenbank al expliciet om "advanced AI users". De druk erachter is hard: een prognose van Morgan Stanley houdt er rekening mee dat Europese banken tot 2030 zo'n 200.000 banen schrappen, ongeveer een tiende van de sector. Wie de bezetting ziet krimpen, wil de mensen die overblijven meer werk laten verzetten.

Waar de grens ligt als je dit kopieert

De juridische grens zit niet waar veel werkgevers hem verwachten. Een sollicitatievraag over AI-gebruik is gewoon een vraag van een mens, en daar gaat de AI-verordening niet over. Die bestempelt software die is bedoeld om sollicitaties te analyseren en te filteren en kandidaten te beoordelen als hoog-risico. Vraag je in het gesprek naar AI-vaardigheid en scoor je zelf, dan blijf je daarbuiten. Laat je een tool de antwoorden wegen of de kandidaten rangschikken, dan zit je er middenin, ook al ging de vraag toevallig over AI.

Wie dat laatste toch doet, heeft sinds het akkoord van het Europees Parlement wel meer tijd: de zwaarste verplichtingen voor hoog-risico AI in werving verschoven van augustus 2026 naar 2 december 2027. Het discriminatieverbod schuift niet mee. Een eis moet aantoonbaar iets zeggen over geschiktheid voor de functie, anders filtert hij groepen weg zonder grond, net als het versleten "digital native".

Praktisch betekent dat: schrijf op wat je onder AI-vaardigheid verstaat voordat je de eerste kandidaat ziet, en vraag naar een concreet geval. Welke taak, welk model, wat controleerde je zelf, wat ging er mis. Dat is dezelfde meetlat-vooraf waarmee gestructureerde gesprekken werkprestaties ongeveer twee keer zo goed voorspellen als vrije gesprekken, 0,42 tegen 0,19, en het maakt je oordeel navolgbaar als een afgewezen kandidaat ernaar vraagt.

Vragen aan de poort, of regelen binnen de muren

Er zit een scheve kant aan de UBS-aanpak die voor Nederland zwaarder weegt dan voor een zakenbank in Zürich. Een werkgever die AI-vaardigheid aan de poort eist, koopt die vaardigheid feitelijk in bij de kandidaat. Maar de AI-verordening legt de verantwoordelijkheid voor AI-geletterdheid bij de organisatie: die plicht uit artikel 4 geldt al sinds 2 februari 2025, wat in augustus 2026 begon is de handhaving. Selecteren op iets wat je zelf hoort te organiseren, is geen naleving.

En daar zit het gat in Nederland nog wijd open. Uit de AI-enquête van De Nederlandsche Bank blijkt dat een kwart van de werknemers actieve steun van de werkgever ervaart bij AI-gebruik, terwijl het gebruik in elke sector hoger ligt. Een bedrijf dat morgen AI-vaardigheid in zijn vacature zet en overmorgen niets regelt voor de mensen die er al werken, verplaatst het probleem alleen naar de nieuwe collega. De vraag die UBS opwerpt is dus niet of je het mag vragen. Het is of je het antwoord dat je binnenhaalt vervolgens ergens aan kunt koppelen.