SAS zet AI Navigator op Microsoft Marketplace

SAS zet AI Navigator sinds 5 oktober in Microsoft Marketplace, meldt het bedrijf, zodat organisaties modellen, agents en AI-toepassingen kunnen inventariseren en aan beleid koppelen.

Een Nederlands team dat AI toepast, kan hiermee in één SaaS-dienst vastleggen welke systemen en toepassingen in gebruik zijn en welke interne of externe regels erbij horen. De eerste zes maanden zijn gratis; daarna begint betalen naar gebruik, maar de prijs per gebruikseenheid staat er niet bij. Een team kan het product zelfstandig aanschaffen, zonder andere SAS-software, maar heeft Microsoft Entra ID nodig voor identiteitsbeheer.

De inventaris loopt van test tot uitfasering

SAS beschrijft AI Navigator als een register voor AI-toepassingen, de modellen en agents erachter en de beleidsregels die erbij horen. Dat geldt voor systemen die een organisatie zelf bouwt én voor ingekochte modellen en hulpmiddelen. SAS zegt dat de inventaris de hele levensloop moet volgen, vanaf experimenten tot en met ingebruikname en uitfasering. Voor een chatbot betekent dat bijvoorbeeld dat niet alleen de chatbot als toepassing wordt geregistreerd, maar ook het model of de agent die het antwoord maakt.

De koppeling kan naar interne beleidsregels en naar externe kaders, waaronder de EU AI Act en het NIST AI Risk Management Framework. SAS noemt ook kant-en-klare beleidsbundels van partners Protiviti en Asenion. Die bevatten vragen en risicoclassificaties die bij een toepassing gebruikt kunnen worden. Daarmee krijgt een nalevings- of datateam een startpunt voor een inventaris en een eerste risico-indeling, zonder eerst een formulier vanaf nul op te stellen. De productpagina noemt ook meldingen in real time bij governancegaten en een beoordelingsstroom met indiening en goedkeuring. Per toepassing kan het systeem afhankelijkheden, eigenaar en governance-status vastleggen.

SAS noemt Erasmus MC een vroege tester van het product; het ziekenhuis werkt met SAS en de TU Delft aan een lab voor verantwoorde AI in de zorg. Het persbericht geeft geen meetresultaten over gebruik, volledigheid of aantoonbare risicoreductie. Dit is een genoemd praktijkvoorbeeld, geen onafhankelijke beoordeling van de werking.

De Q3-belofte wordt een live aanbod

Bij de aankondiging op SAS Innovate op 28 april zei SAS dat AI Navigator in het derde kwartaal van 2026 op Azure Marketplace beschikbaar zou komen. Op 5 oktober maakte SAS bekend dat het aanbod op Microsoft Marketplace staat, na dat kwartaal. SAS noemt het aanbod nu een zelfstandige SaaS-dienst en zegt dat organisaties hun huidige manier van AI bouwen niet hoeven te veranderen.

De huidige aankondiging geeft geen aparte tijdlijn voor volgende functies of uitbreidingen. Wat nu concreet wordt aangeboden, is de inventaris met beleidskoppeling en een gratis proefperiode van zes maanden. De Marketplace-pagina noemt geen vaste prijs na die periode; daar begint betalen naar gebruik. Een Nederlandse organisatie kan dus eerst de werkwijze beproeven, maar kan de structurele kosten nog niet uit de openbare listing berekenen.

Salesforce mikt op een bredere laag

SAS staat in een markt waarin softwareleveranciers een centrale beheerlaag voor agents en modellen aankondigen. Salesforce beschrijft zijn AI Control Plane als een plek om agents te registreren, identiteit en beleid toe te wijzen en hun levensloop en prestaties te volgen. De laag moet ook gedrag en kosten in beeld brengen. De Salesforce AI Control Plane bundelt registratie, beleid, prestaties, gedrag en kosten in één beheerlaag; de architectuur omvat ook bedrijfscontext, acties, beveiliging en modelkeuze.

Er zit wel een verschil tussen de aankondiging en wat nu af is. Salesforce zegt dat veel bestaande onderdelen vandaag beschikbaar zijn. De uitrol van nieuwe mogelijkheden en de verenigde gebruikerservaring staat vanaf begin fiscaal FY28 gepland. SAS’ aparte SaaS-aanbod staat nu in de Marketplace. De twee producten verschillen in omvang. Salesforce beschrijft een modulaire architectuur met zes onderdelen. De actuele SAS-presentatie legt vooral de nadruk op zicht op AI-toepassingen en het koppelen van beleid.

Beleid koppelen is nog geen naleving

Een register laat zien wat teams hebben aangemeld en welk beleid eraan hangt. SAS noemt metadata-invoer uit andere bronnen en koppelingen met externe AI-tools, maar publiceert geen lijst met ondersteunde verbindingen of uitleg over automatische ontdekking. De productpagina belooft een auditspoor en bewijsgerichte rapportage, maar geeft geen exportdetails. De Marketplace-listing noemt geen Europese opslagregio of tarieven na de proef. Dat moet duidelijk zijn voordat een organisatie gevoelige toepassingen registreert of de dienst structureel begroot.

Beleidskoppeling op zichzelf toont niet dat een systeem zich in bedrijf aan de regels houdt. SAS schrijft zelf dat de productinformatie geen juridisch advies is en geen naleving garandeert. De productpagina noemt meldingen, auditsporen en goedkeuringsstappen, maar geen onafhankelijke evaluatie of technische uitleg van controles tijdens het handelen van een agent. Voor operationeel toezicht zijn daarnaast logs nodig die agentstappen herleiden, plus kostenlimieten en een noodstop. De inrichting van een eigen sleutel, hard tokenbudget, auditspoor en noodstop per AI-agent pakt die uitvoeringslaag aan. Die registratie en beheersing vullen elkaar aan, maar beantwoorden verschillende vragen.

De stap van SAS brengt AI-governance van een kwartaaldoel naar een product dat organisaties kunnen proberen. De Salesforce-aankondiging laat tegelijk zien dat leveranciers dezelfde behoefte in grotere platforms willen onderbrengen, met een latere uitrol. Voor een Nederlandse organisatie begint de waarde van zo’n register bij de vraag of modellen, agents en eigenaren er werkelijk in terechtkomen. De proef kan nu starten; de prijs na zes maanden en de precieze route waarmee bestaande AI-systemen worden gevonden, blijven open vragen.