Rechter dwingt Iron Mountain tot afgifte van 50 terabyte archief van PBS-zender

Iron Mountain moet de fysieke apparatuur afgeven waarop 50 terabyte archief van de Amerikaanse publieke zender Nine PBS staat. Dat besliste een rechter in Denver woensdag, ruim vijf maanden nadat de cloudleverancier van de zender de toegang zonder waarschuwing afsloot.

De zaak legt een schakel bloot die in bijna elk cloudcontract onzichtbaar blijft: de partij die je data fysiek onder zich heeft, is zelden de partij met wie jij tekent. Nine PBS betaalde Open Source Storage (OSS), maar de servers stonden in een datacenter van Iron Mountain in Denver. Toen OSS ophield te bestaan, hield de zender een recht over tegen een bedrijf dat er niet meer was, en geen enkele aanspraak op het bedrijf dat de schijven in huis had.

Dertig dagen op papier, nul in de praktijk

Nine PBS, in St. Louis ook bekend als KETC, werkte sinds 2019 met OSS voor hardware, software en cloudopslag, in een contract dat jaarlijks werd verlengd. De laatste versie liep van 7 maart 2025 tot 6 maart 2026 en legde vast dat de zender eigenaar was van de data en na afloop dertig dagen kreeg om die op te halen. In februari kwam er geen antwoord meer op vragen over verlenging. Op 6 maart viel de toegang weg, precies op de dag dat het contract afliep.

Het archief is niet te herbouwen. Het gaat om ruim 11.000 bestanden die teruggaan tot de oprichting van de zender in 1954, waaronder de overstroming van 1993 en de geschiedenis van East St. Louis. Het merendeel is volgens de dagvaarding uniek en onvervangbaar.

OSS bleek intussen gestopt: bij de Colorado Secretary of State staat de in 2021 opgerichte vennootschap als delinquent geregistreerd. James Tramel, in de dagvaarding omschreven als managing partner van de groep die de bezittingen van OSS overnam, vertelde Nine PBS eerst dat Iron Mountain de data had. Daarna liet hij telefonisch weten dat hij bij de koop van OSS was opgelicht en er niet langer bij betrokken was, waarna hij niet meer reageerde.

Een rechtbank in St. Louis wees vervolgens bij verstek toe dat Nine PBS het onmiddellijke recht op bezit van de data had en dat OSS die moest teruggeven of de overdracht naar een nieuwe leverancier moest faciliteren. Een vonnis tegen een bedrijf zonder personeel levert alleen geen bestanden op.

Waarom het datacenter weigerde

Iron Mountain verhuurt hier ruimte, stroom, netwerk en klimaatbeheersing, geen opslagdienst. Een woordvoerder zegt dat het bedrijf geen toegang heeft tot de data op de hardware, omdat die apparatuur eigendom is van de klant. Toegang geven aan een derde zonder rechterlijk bevel zou volgens Iron Mountain het contract met OSS schenden en mogelijk vertrouwelijke gegevens van andere OSS-klanten blootleggen die op dezelfde apparatuur staan.

Dat is geen loze formaliteit. Het is precies de bescherming waar Nine PBS zelf op zou leunen als een andere klant om zijn schijven kwam vragen. Het probleem is dat die bescherming in dit geval de rechtmatige eigenaar buitensluit.

De rechter kiest een omweg

De uitspraak van woensdag lost dat op met een tussenstap. Iron Mountain moet de fysieke dragers met de data overhandigen; vorige maand mocht het bedrijf de gegevens al niet meer verwijderen of wijzigen. Nine PBS moet binnen dertig dagen zelf een derde partij vinden die de data eruit haalt zonder gegevens van andere OSS-klanten te beschadigen of in te zien. Een voormalige medewerker van OSS heeft zich daarvoor gemeld. Blijkt de data versleuteld, dan volgt een nieuwe zitting. Beide partijen moeten de rechtbank uiterlijk 14 september bijpraten.

Of het archief er ook echt uitkomt, staat dus nog niet vast. Op de vraag of de zender een eigen back-up had, kwam geen antwoord.

Wat Europese regels hier wel en niet doen

Juridisch staat een Nederlandse organisatie sterker dan Nine PBS. De EU Data Act, van toepassing sinds 12 september 2025, verplicht aanbieders van clouddiensten om open interfaces te bieden en data minimaal in een gangbaar, machineleesbaar formaat te laten exporteren, en schrapt vanaf 12 januari 2027 alle overstapkosten.

Die rechten richten zich alleen tegen je aanbieder. Valt die weg, dan valt het aanspreekpunt weg, en houd je een vordering over op een lege vennootschap. Het is dezelfde beperking als bij de cloudregels voor poortwachters: een overstaprecht dat je niet zelf opeist en niet in je architectuur inbouwt, blijft een recht op papier.

Nine PBS liep tegen twee van de vijf vormen van vendor lock-in tegelijk aan: data die er niet uit komt, en een contract waarvan de exit-bepaling pas begint te lopen als de deur al dicht zit. De zaak wijst vier bepalingen aan die dat verschil maken. Een teruglevertermijn werkt alleen als het contract vastlegt dat de toegang tijdens die termijn blijft bestaan. Een verplichting om terug te leveren in een gangbaar formaat voorkomt de versleutelingsvraag waar de rechter nu rekening mee houdt. Een clausule over onderaannemers legt vast wie de data fysiek onder zich heeft en geeft je een rechtstreekse aanspraak op die partij. En een eigen kopie buiten de leverancier is de enige afspraak die ook standhoudt als de leverancier zelf verdwijnt.

Het zwakke punt van cloud zit in dit verhaal niet bij de grote aanbieder die zijn prijzen verhoogt, maar bij de kleine specialist die stilvalt. Zolang het contract loopt, merk je het verschil niet. Het blijkt op de dag dat er niemand meer opneemt, en dan is de vraag niet wie de data bezit, maar wie er fysiek bij kan.