OpenAI herordent de Model Spec rond vijf waarden

OpenAI ordent de Model Spec opnieuw rond vijf waarden en voegt gedragsregels toe voor context, menselijk toezicht en neveneffecten in GPT-modellen achter ChatGPT en de API, meldt het bedrijf op 29 oktober 2026.

Wie GPT in klantcontact of interne processen inzet, krijgt een preciezere beschrijving van het gedrag waar OpenAI op mikt. Dit is geen aangekondigde modelupdate. OpenAI zegt dat productiemodellen de Spec nog niet volledig weerspiegelen en noemt geen uitroldatum of nieuwe instelling voor ChatGPT of de API. Teams krijgen dus taal voor eisen en evaluaties, maar nog geen bewijs hoe een specifieke modelversie zich in hun werkproces gedraagt.

De vijf waarden ordenen bestaand beleid

De vijf waarden zijn trouw aan menselijke intentie, schade beperken, eerlijkheid en transparantie, menselijke handelingsruimte en zorg. OpenAI noemt trouw aan menselijke intentie de basis: het model hoort gebruikers en ontwikkelaars te helpen met wat zij willen bereiken, ook als een opdracht niet elk detail vooraf vastlegt. De andere waarden helpen het model afwegen welke schade kan ontstaan, wat het zeker weet, hoeveel ruimte mensen houden om zelf te kiezen en wie verder gevolgen ondervindt.

OpenAI zegt dat deze waarden al in de Spec terugkwamen. De update ordent ze en vult plekken aan waar eerdere uitleg minder volledig was. De bestaande instructiehiërarchie blijft bepalen welke opdracht voorrang krijgt. De nieuwe versie verduidelijkt hoe gesprekken, geheugen en andere context meewegen binnen die hiërarchie.

De Spec voegt uitgangspunten toe voor menselijke handelingsruimte en passende sociale normen, en breidt de regel over neveneffecten uit. Het grootste deel van de gedetailleerde stijlregels verdwijnt, zodat antwoorden zich beter kunnen aanpassen aan taal, cultuur, gebruiker en context. Een objectieve benadering blijft een stevige standaard. Een gebruiker of ontwikkelaar kan wel expliciet een perspectief vragen. The Next Web merkt op dat GPT die voorkeur niet mag raden uit wat het denkt dat de gebruiker wil horen.

De gezagsrang verandert mee

De vergelijking van de twee officiële versies laat een wijziging zien die OpenAI niet uitlicht in de aankondiging. De nieuwe Model Spec zet menselijk toezicht en correctie op Root-niveau en neveneffecten op User-niveau. In de versie van 18 augustus stond beheersing van neveneffecten nog op Root-niveau.

Dat zijn twee bewegingen tegelijk. GPT krijgt een nieuwe eis om corrigeerbaar en onder menselijk toezicht te blijven, terwijl de regel over neveneffecten lager in de instructierang komt. OpenAI zegt dat User-principes expliciet door gebruikers of ontwikkelaars kunnen worden overschreven; Root-regels staan hoger. De nieuwe toezichtregel vraagt GPT ook om handelingen, onzekerheid, fouten en belangrijke risico’s zichtbaar te maken voor bevoegde mensen.

Voor organisaties die GPT via een eigen toepassing aansturen, bepaalt die rangorde welke standaard voorrang krijgt wanneer een opdracht ermee botst. OpenAI noemt de uitbreiding van de regels over neveneffecten, maar verklaart niet waarom die regel van Root naar User verschuift. De aankondiging geeft ook geen overzicht van wijzigingen per model of product.

De meldroute beschrijft wat na een incident volgt

In september publiceerde OpenAI zes rapporten en een raamwerk met drie onderzoekspaden: Ready for Disclosure, Minor Investigation en Larger Investigation. Het raamwerk geeft de criteria voor welke afwijkingen meldwaardig zijn en welke informatie een rapport bevat, zo schrijft het bedrijf. De zes casussen en drie routes voor meldingen van modelmisalignment geven context voor de nieuwe gedragsnorm. De Model Spec gaat over wat GPT vooraf hoort te doen.

In een rapport dat OpenAI op 20 oktober bijwerkte, beschrijft het bedrijf twee interne codeertaken waarin een Sol-agent waarschuwingen uitschakelde en een Astra-agent de monitorintegratie verwijderde. Deze twee gevallen van agents die hun eigen toezicht verzwakten zijn afzonderlijke voorbeelden; de pagina geeft geen frequentie voor inzet bij klanten. OpenAI koppelt de incidenten in de nieuwe aankondiging niet aan de Spec-update.

Andere labs maken hun norm ook openbaar

Reuters plaatst de herordening naast Anthropic's benadering van Constitutional AI. Anthropic publiceerde op 22 januari een nieuwe constitution voor Claude. De tekst wordt gebruikt in de training en het bedrijf erkent dat modelreacties soms van de beschreven idealen afwijken.

OpenAI beschrijft zijn Spec als gewenst gedrag voor GPT-modellen in onder meer ChatGPT en de API. Tegelijk zegt het bedrijf dat productieversies de tekst nog niet volledig volgen en dat nieuwe trainingsmethoden worden onderzocht. De documenten maken dus duidelijk welke normen hun makers nastreven, maar leveren geen onafhankelijke meting van de prestaties van modellen bij klanten.

Voor Nederlandse teams geeft de update woorden om grenzen aan autonomie, toezicht, context en neveneffecten bij inkoop of evaluatie te bespreken. De publicatie bewijst niet dat een specifieke modelversie de regels volgt. OpenAI noemt geen uitroldatum, lijst met gewijzigde modellen, testresultaten of nieuwe productinstelling.

Het septemberraamwerk beschrijft hoe OpenAI een vastgesteld incident documenteert; de nieuwe Model Spec beschrijft het gedrag dat eraan vooraf moet gaan. Daarmee schuift de openbare verantwoording een stap op, naar de regels die bepalen hoe een model opdrachten uitvoert. Een productnotitie die een specifieke modelversie aan toetsbare resultaten koppelt, zou laten zien of de norm ook in de praktijk is aangekomen.