Google DeepMind draait WeatherNext 3 elk uur en houdt de gewichten dicht

Google DeepMind heeft WeatherNext 3 uitgebracht, een wereldwijd weermodel dat elk uur een nieuwe verwachting draait op live satellietbeelden, en dat het bedrijf anders dan zijn voorganger niet als open model publiceert.

Voor een Nederlands bedrijf dat op weer stuurt, verschuiven daarmee twee dingen tegelijk. De data wordt verser en fijnmaziger: waar de vorige generatie elke zes uur een verwachting op ongeveer 30 kilometer leverde, komt er nu 24 keer per dag een nieuwe run binnen, met temperatuur op stationsniveau en windsnelheid op 100 meter hoogte, precies de hoogte van een turbinegondel. Tegelijk verdwijnt de route die er in augustus nog lag. Zelf draaien kan niet meer. Je neemt de voorspelling af als dienst van Google Cloud, nadat je bent toegelaten.

Wat er scherper wordt

WeatherNext 3 wordt elk uur opnieuw gestart doordat het een mozaïek van live geostationaire satellietbeelden rechtstreeks als invoer meeneemt. Daar zit de sprong. Gangbare AI-weermodellen, WeatherNext 2 inbegrepen, leren van heranalyses uit klassieke natuurkundige modellen, en die dragen een datavertraging van zes uur mee die vooral doorwerkt in snel wisselende variabelen als regen en oppervlaktetemperatuur.

De resolutie is niet één getal, en dat is voor de praktijk belangrijker dan de koppen suggereren. Google zet 0,05 graad, ongeveer 5 kilometer, op temperatuur en dauwpunt op stationsposities, 0,1 graad op het overige oppervlakteraster en 0,25 graad op de driedimensionale luchtlagen. Het ensemble telt 64 leden. De vier klassieke cycli van 00, 06, 12 en 18 uur UTC lopen vijftien dagen vooruit, de twintig tussenliggende uurruns komen tot 48 uur. De uurlijkse versheid koop je dus voor de korte termijn, niet voor je maandplanning.

Wat er voor energie bij zit, is concreet: windsnelheid op 10 en 100 meter, de volledige wolkenlagen en de twee zonnestralingscomponenten SSRD en FDIR. Een netbeheerder of een handelaar op de day-ahead-markt haalt daarmee turbinehoogte-wind en instraling uit dezelfde run, in plaats van uit twee losse bronnen. Op neerslag traint het model op drie bronnen naast elkaar, waaronder NASA's satellietproduct IMERG, wat volgens Google tot 50 procent lagere Brier- en CRPS-scores oplevert tegenover natuurkundige basislijnen. In de bijbehorende paper stellen de auteurs dat het model temperatuur en dauwpunt op willekeurige locaties voorspelt met een fors lagere fout dan concurrerende wereldmodellen, ook op weerstations die het tijdens de training nooit zag.

Consumenten merken het model het eerst in Google Search, Maps en de Gemini-app, waar wie een dag of meer vooruit plant volgens Google tot 50 procent nauwkeuriger neerslagverwachtingen krijgt.

Geen gewichten, wel een aanvraagformulier

De licentiekant is precies omgekeerd aan die van een maand geleden. In de eigen documentatie noteert Google dat WeatherNext 3 beschikbaar is als operationele voorspeldienst maar niet als open source; de open repository blijft staan op WeatherNext 2, Gen en Graph. Dat is een breuk met de voorganger, waarvan Google de gewichten in augustus onder CC BY 4.0 op GitHub zette en commercieel gebruik toestond.

Toegang loopt via een formulier. Je vraagt met je Google-account een plek op de allowlist aan, aanvragen worden doorgaans binnen 5 tot 7 werkdagen goedgekeurd en een betaald Cloud-contract is er niet voor nodig. Daarna staat de data klaar in BigQuery, Earth Engine en Cloud Storage.

Lees de voorwaarden voordat je erop bouwt, want ze splitsen op tijd. Alles ouder dan een uur valt onder CC BY 4.0. Alles wat minder dan een uur oud is plus alles wat in de toekomst ligt, dus precies de verwachting waar je iets aan hebt, valt onder aparte experimentele voorwaarden. Die staan intern gebruik royaltyvrij toe, maar het doorgeven van de ruwe voorspelling mag alleen aan met naam bekende partijen voor hun eigen interne gebruik, en publiceren mag pas als de onderliggende data niet meer uit je product te herleiden is. Google kan het gebruiksrecht intrekken, waarna je alles moet wissen en geen nieuwe aanvraag meer mag indienen, de aansprakelijkheid is afgetopt op 500 dollar en de data draagt het etiket experimenteel, niet gevalideerd of goedgekeurd voor gebruik in de echte wereld. Officiële waarschuwingen blijven bij het KNMI.

Waar het model nu staat

Onafhankelijk gemeten houdt de claim stand, al zijn de marges dun. Op de Operational WeatherBench van Brightband, die met een open toolkit dagelijks AI- en natuurkundige modellen naast elkaar scoort, staat WeatherNext 3 eerste op de temperatuur op 850 hectopascal met een RMSE van 1,31 kelvin over dag 1 tot 7, gevolgd door WeatherNext 2 op 1,33 kelvin en het AIFS-ensemble van het ECMWF op 1,40. In de laatste dertig gemeten cycli won het nieuwe model er negentien. Het verschil met zijn eigen voorganger is twee honderdste kelvin, dat met het Europese AI-ensemble negen honderdste.

Daarmee tekent zich een patroon af dat verder gaat dan weer alleen. Het beste model komt als dienst naar buiten, de gewichten van de generatie ervoor gaan open. Bij tijdreeksen deed Google eind augustus hetzelfde, toen het de gewichten van TimesFM-3 uitbracht met een licentie die commercieel gebruik uitsluit. Wie de uurlijkse verwachting in een planning, een handelsmodel of een onderhoudsschema hangt, bouwt dus niet op een bestand op eigen schijf maar op een toelating die ingetrokken kan worden. Voor wat je terugkrijgt aan resolutie en versheid is dat vaak een prima ruil. Maar zodra er productie of levering van afhangt, is de vraag niet of het model goed genoeg is, maar wat er gebeurt op de dag dat de kraan dichtgaat.