Goldman Sachs: 11 procent van de S&P 500 becijfert AI-productiviteitswinst

Goldman Sachs meldt dat 11 procent van de S&P 500-bedrijven in de tweede-kwartaalcijfers een AI-productiviteitswinst voor een concrete toepassing met cijfers onderbouwde, en dat 2 procent het effect daarvan op de winst becijferde.

Daarmee verschuift de bewijslast voor AI naar de koper. Wie bij de volgende budgetronde moet uitleggen wat de AI-uitgaven hebben opgeleverd, staat tegenover een vergelijking die bijna niemand hard maakt: ook aan de bovenkant van de Amerikaanse beurs blijft het meestal bij een verhaal. Dat is geen vrijbrief, het maakt vooral de lat zichtbaar. Eén taak met een gemeten begin- en eindsituatie is genoeg om boven die 11 procent uit te komen.

De winst zit bij de verkopers van de infrastructuur

De cijfers zelf waren sterk. De winst in de S&P 500 komt in het tweede kwartaal ongeveer 31 procent hoger uit dan een jaar eerder, gerekend zonder bepaalde overige baten uit private investeringen. Die groei is scheef verdeeld. Hyperscalers en AI-infrastructuurbedrijven die van de AI-investeringsgolf profiteren zagen hun winst met 54 procent stijgen, en leverden daarmee ongeveer de helft van de totale winstgroei van de index. Buiten de energiesector groeide de winst in de index met 14 procent.

Bedrijven die hun AI-winst wél becijferden, presteerden daar niet meetbaar beter door. Hun mediane winstgroei kwam uit op 17 procent tegen 14 procent bij bedrijven die geen cijfer noemden, een verschil dat de analyse statistisch niet significant vindt.

De teller staat al twee kwartalen op 11 procent

Nieuw is de bevinding niet, en dat is het scherpste deel van het verhaal. In zijn wekelijkse Kickstart-note van 12 juni schreef Goldman over het eerste kwartaal dat ongeveer 54 procent van de bedrijven AI op de analistencall in verband bracht met productiviteit, terwijl precies dezelfde 11 en 2 procent het in cijfers omzette. Een kwartaal later is het praten toegenomen, want 65 procent van de S&P 500 noemde AI in de tweede-kwartaalcijfers. Het bewijzen bleef staan waar het stond.

De rekening loopt wel op

Waar de opbrengst onzichtbaar blijft, is de kostenkant precies te volgen. De mediane onderneming gaf in juli 11,95 dollar per medewerker aan AI uit, volgens de Ramp AI Index die Goldman als bron gebruikt; aan het begin van het jaar was dat 5 dollar. Bij de bovenste 10 procent liep het op naar 650 dollar per medewerker, tegen 240 dollar eerder dit jaar, en bij de bovenste 1 procent naar 7.400 dollar.

Twee andere cijfers uit de analyse verklaren waarom die post zo lang onbesproken bleef. AI-inferentie kost de S&P 500 nu nog minder dan 0,5 procent van de omzet, en ongeveer twee derde van de bedrijven betaalt de AI-rekening uit bestaande budgetten voor software en personeel. Een uitgave die uit een bestaand budget komt, valt niemand op, en wat niemand opvalt wordt ook niet gemeten.

Dat de rekening zich bij een kleine groep ophoopt, bleek eerder al bij Rippling, waar 10 tot 15 procent van de medewerkers ongeveer 60 procent van alle AI-uitgaven veroorzaakte. In Nederland is Wolters Kluwer, dat zijn AI-uitgaven optrekt naar 12 tot 13 procent van de omzet, een van de weinige beursgenoteerde bedrijven die er een concreet getal bij noemt.

Waar de verschuiving heen wijst

De note legt geen technisch probleem bloot maar een boekhoudkundig probleem: de verkoopkant van AI belooft rendement, de infrastructuurkant levert het bewijs in harde winstgroei, en de koperskant houdt een kostenpost over die groeit en een opbrengst die niet in een getal past. Zolang dat zo blijft, wordt AI-adoptie beoordeeld op vertrouwen, en bij de eerste tegenvallende kwartaalcijfers is vertrouwen het eerste dat sneuvelt.

Het enige dat die situatie omdraait is een nulmeting vooraf. Ontwikkelaars in het METR-experiment dachten 20 procent sneller te werken en waren in werkelijkheid 19 procent langzamer, en dat verschil zie je alleen als vastligt hoe lang het werk duurde voordat de tool erbij kwam. Het cijfer dat je in het volgende budgetgesprek nodig hebt, ontstaat niet in dat gesprek maar in de weken ervoor.