Zeven op de tien mkb'ers gebruiken AI, vooral voor teksten en afbeeldingen

Zeven op de tien mkb-bedrijven in Nederland gebruiken AI, tegen 33 procent een jaar eerder. Dat meldt softwarebedrijf Exact op basis van zijn MKB Barometer, uitgevoerd onder ruim 1.700 ondernemers.

Daarmee is AI gebruiken geen voorsprong meer, maar het startpunt. Het verschil zit in waar je het op richt, en juist daar blijft het mkb steken: 56 procent zet AI in om sneller teksten te schrijven of afbeeldingen te genereren, terwijl 36 procent er inzicht in de eigen bedrijfsprestaties mee ophaalt. Een tool naast het werk levert schrijftijd op. Een tool in het proces verandert de beslissingen die je neemt.

Van 6 naar 70 procent in twee jaar

Hoe groot de sprong is, hangt af van welk jaar je ernaast legt. In het rapport zelf staat de hele reeks: in 2024 gebruikte 6 procent van het mkb AI, in 2025 was dat 33 procent en dit jaar 70 procent. Tegenover vorig jaar is dat ruim een verdubbeling, tegenover 2024 meer dan een vertienvoudiging.

Het onderzoek is de tiende editie van de barometer. Onderzoeksbureau Markteffect voerde het in het eerste kwartaal van 2026 uit onder ruim 1.700 ondernemers en managers van bedrijven met 2 tot 250 medewerkers. De cijfers beschrijven dus de stand van begin dit jaar.

Teksten en afbeeldingen, geen beslissingen

De toepassingen liggen dicht bij de oppervlakte van het werk. 56 procent gebruikt AI om sneller teksten te schrijven of afbeeldingen te genereren, 37 procent voor vergaderverslagen en vertalingen, 36 procent voor inzicht in de bedrijfsprestaties en 26 procent om te coderen aan een website, webshop of app.

Dat AI eerst landt waar de uitkomst vrijblijvend is, is logisch. Een tegenvallende tekst gooi je weg. Een verkeerde marge-analyse gaat mee in een beslissing over prijzen of voorraad. Dezelfde scheefstand tekende zich eerder af in de accountancy, waar 37 procent van de kantoren AI inzet voor teksten en communicatie en 32 procent voor analyse en advies.

De rem zit op de data

48 procent vindt het nog spannend om medewerkers met bedrijfsdata in AI te laten werken, aldus Exact. Dat cijfer verklaart die 36 procent beter dan enig ander getal uit het onderzoek. Zonder toegang tot omzet, debiteuren en voorraad kan een model niets zinnigs zeggen over hoe een bedrijf ervoor staat. Het kan dan alleen tekst maken.

Niets doen is daarbij geen neutrale keuze. Een op de vijf werknemers schaft zelf AI-tools aan voor het werk zonder dat de werkgever ervan weet, en die tools zien de bedrijfsdata dan buiten elk beleid om. 47 procent van de mkb'ers zegt nog niet goed te weten hoe ze AI kunnen inzetten, terwijl 66 procent het wel als kans ziet om efficiënter te werken.

Accountancy investeert, de bouw kijkt de kat uit de boom

De bereidheid om in AI te investeren verschilt sterk per sector: accountancy staat op 61 procent en zakelijke dienstverlening op 53 procent, tegen 31 procent in de horeca en 27 procent in de bouw. Ook het gebruik zelf loopt uiteen, van 82 procent bij zakelijke dienstverleners tot 53 procent in de horeca.

Automatisering heeft meer haast dan AI

Eén vergelijking in het rapport zet de rest in perspectief. 41 procent noemt investeren in AI een prioriteit, terwijl 57 procent zegt dat automatisering prioriteit heeft en 73 procent daar budget voor heeft. Het mkb wil vooral werk kwijt; AI is daarvoor een middel, geen doel op zich.

Volgens Joep Hoeks, chief product officer bij Exact, is de volgende stap dat AI meedraait in de financiële processen van een bedrijf, bijvoorbeeld door afwijkingen in de boekhouding te detecteren en correcties voor te stellen. De grootste waarde zit volgens hem niet in het automatiseren van een taak, maar in het verbeteren van besluitvorming.

Die stap vraagt iets anders dan een abonnement. Je legt vast welke data een model mag zien en in welk proces het meedraait. En wie de uitkomst controleert. Zolang bijna de helft van de ondernemers dat nog spannend vindt, blijft die 70 procent vooral een cijfer over tekstverwerking.